Ham ayรงiรงeฤi yaฤฤฑ ve รงekirdekte gรผmrรผk vergilerinin sฤฑfฤฑrlanmasฤฑ yaฤ fiyatlarฤฑnฤฑ olumlu yansฤฑrken, hayvancฤฑlฤฑk sektรถrรผne ise olumsuz yansฤฑdฤฑ. Yฤฑlbaลฤฑndan รถnce ham ayรงiรงeฤi yaฤฤฑ ithalatฤฑna yรผzde ton baลฤฑna uygulanan 250 dolar ve ayรงiรงeฤi รงekirdeฤine ise yรผzde 5 vergi uygulanฤฑyordu. Yฤฑlbaลฤฑnda vergilerin 31 Mayฤฑs 2023โe kadar sฤฑfฤฑrlanmasฤฑ รงekirdek yerine, yaฤ ithalatฤฑ daha avantajlฤฑ hale geldi. Ayรงiรงek รงekirdeฤi ithalatฤฑnฤฑn yapฤฑlmamasฤฑ ve iรงerde kฤฑrฤฑm yapan tesislerin durmasฤฑyla kรผspe arzฤฑnda yaลanan sorundan dolayฤฑ fiyatlarฤฑ yaklaลฤฑk yรผzde 10 artฤฑrdฤฑ. Bu da hayvancฤฑlฤฑk sektรถrรผne olumsuz yansฤฑyarak yem fiyatlarฤฑnฤฑn artmasฤฑnฤฑ tetiklemesine yol aรงtฤฑ. Sektรถr temsilcileri, vergi politikalarฤฑnda istikrarฤฑn oluลmasฤฑnฤฑn รถnemli olduฤunu vurguluyor.
ฤฐรง pazarda yaฤ fiyatฤฑnda yรผzde 10 ile 15 arasฤฑnda dรผลรผล bekleniyor
ekonomim.com’un haberine gรถre Tรผrkiyeโnin yฤฑlbaลฤฑnda ham yaฤ ve ayรงiรงeฤi รงekirdeฤinde ithalat vergilerinin sฤฑfฤฑrlanmasฤฑ ile son 15 gรผnde 150 bin ton ham yaฤ baฤlantฤฑsฤฑ yapฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ kaydeden Solventum Yรถnetim Kurulu Baลkanฤฑ Onat Angฤฑ, Tรผrkiye, normalde aylฤฑk 50 ila 60 bin ton ham yaฤ alฤฑmฤฑ yaptฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi. ฤฐki haftada bu kadar baฤlantฤฑnฤฑn yapฤฑlmasฤฑ gรผmrรผk vergisinin sฤฑfฤฑrlanmasฤฑ nedeniyle yapฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ aktaran Angฤฑ, โTรผrkiyeโnin aldฤฑฤฤฑ kararlar yurtdฤฑลฤฑ piyasalarฤฑnฤฑ da etkiliyor. Yurtdฤฑลฤฑnda fiyatlar yรผzde 3 ile 4 oranฤฑnda arttฤฑ. Ham yaฤฤฑn ton fiyatฤฑ bin 225 dolardan 1260 dolara kadar yรผkseltti. Ancak Tรผrkiyeโnin alฤฑm iลtahฤฑnฤฑn azalmasฤฑyla fiyatlar tekrar dรผลรผลe geรงti. TMOโnun Geรงen hafta yaptฤฑฤฤฑ 24 bin tonluk ihalede Tekirdaฤ teslim fiyatฤฑ bin 219 dolar, ฤฐskenderunโa ise bin 229 dolar olarak gerรงekleลti.
Bu ihale ile fiyat dรผลรผลรผ tescillenmiล oldu ve ลu anda uluslararasฤฑ piyasada ham yaฤ fiyatlarฤฑ bin 230 ile bin 235 seviyesinde iลlem gรถrรผyor. Marmara teslim fiyatฤฑ ton baลฤฑna 625 dolar olan รงekirdek ise yurtiรงinde 11 bin 500 lira civarฤฑnda iลlem gรถrmekte. Diฤer yandan vergisiz ham yaฤ fiyatlarฤฑ iรง pazarda kilo baลฤฑ maliyeti 26 TLโden 24 TLโye dรผลรผrdรผ. Sรถz konusu yeni baฤlantฤฑ yapฤฑlan mallar geldikรงe, ลubat ayฤฑndan sonra raf fiyatlarฤฑna yรผzde 10 ile 15 arasฤฑnda yansฤฑmasฤฑ lazฤฑmโ dedi.
Tรผrkiyeโde yaklaลฤฑk 50 รงekirdek kฤฑrฤฑcฤฑsฤฑnฤฑn olduฤunu ve ลu an รงekirdek ithalatฤฑnฤฑn yapฤฑlmamasฤฑndan dolayฤฑ faaliyetlerini durdurduฤunu aktaran Angฤฑ, โฤฐรง pazarda รงiftรงinin elinden รงekirdek yok, kฤฑrฤฑcฤฑnฤฑn ve tรผccarฤฑn elinde รผrรผn var. Birlikler de รผrรผnรผ yรผksek fiyattan aldฤฑ ve bunlar ลimdi zarar ediyorlar. Burada kรถtรผ etkilenen iki tane sektรถr var; bir tanesi bรผyรผkbaล hayvancฤฑlฤฑk sektรถrรผ. Bรผyรผkbaล hayvancฤฑlฤฑk yapanlar etkilendi ve yem maliyetleri arttฤฑ. Kรผspe fiyatlarฤฑ yรผzde 8 ila 10 arasฤฑnda arttฤฑ. Yem fiyatlarฤฑnฤฑn artmasฤฑnda รงekirdek ithalatฤฑnฤฑn durmasฤฑyla kรผspe รผretimde arz sorunu yaลanmasฤฑ tetikledi. Bu durum Tรผrkiyeโnin yurtdฤฑลฤฑndan kรผspe talep etmesiyle fiyatlarda artฤฑลa neden olduโ diye konuลtu.
Gรผmrรผk vergilerinin sฤฑfฤฑrlanmasฤฑnฤฑn kรผspe fiyatlarฤฑ artฤฑrdฤฑฤฤฑnฤฑ, ham yaฤda ise dรผลรผลe neden olduฤuna dikkat รงeken Angฤฑ, Tรผrkiyeโde vergi sฤฑfฤฑrlanฤฑnca doฤal olarak yaฤ ithal edildiฤini belirtti. Tรผrkiyeโden normalde aylฤฑk 50 bin ton ayรงiรงeฤi yaฤฤฑ ihracatฤฑnฤฑn yapฤฑldฤฑฤฤฑ bilgisini veren Angฤฑ, โฤฐhracat iรงin zaten yaฤ ithalatฤฑ yapฤฑlฤฑyor. Tรผrkiyeโnin aylฤฑk ihtiyacฤฑ 100 bin ton ve son yapฤฑlan 150 bin ton baฤlantฤฑyla beraber 50 bin ton fazladan yapฤฑlmฤฑล oldu. Ay sonuna kadar sรถz konusu rakam 200 bin tona yรผkselmesi bekleniyor. Bu yapฤฑlan alฤฑmlar ile mallar nisan ayฤฑna kadar yapฤฑlan baฤlantฤฑlar. Alฤฑmlar devam edecek ama alฤฑm hฤฑzฤฑ yavaลlarโ ifadelerini kullandฤฑ.
2022 ithalat faturasฤฑ 1,7 milyar dolar
Tรผrkiyeโnin geรงen yฤฑl 1.4 milyon ton ham yaฤ ithalatฤฑ yaptฤฑฤฤฑnฤฑ bildiren Angฤฑ, bunun da 2 milyar dolar ithalat faturasฤฑna denk geldiฤini aรงฤฑkladฤฑ. Diฤer yandan Tรผrkiyeโnin yaklaลฤฑk 1 milyar dolar da yaฤ ihracatฤฑnฤฑn bulunduฤuna vurgu yapan Angฤฑ, โHam ayรงiรงek yaฤฤฑnda paketleme ve iลlemeden sonra yรผzde 20 katma deฤer yaratฤฑlฤฑyor. Tรผrkiyeโnin 1 milyar dolarฤฑn รผzerinde ihracat geliri var. รekirdekte ise yaklaลฤฑk 700 bin ton ithal edildi ve 450 milyon dolarlฤฑk ithalat yapฤฑldฤฑ. Buna kรผspe ithalatฤฑnฤฑ da katarsak 600 bin ton civarฤฑnda ve 300 dolara denk geliyor. Tรผrkiyeโnin ayรงiรงek kompleksinde ithalat faturasฤฑ toplamda 1.7 milyar dolarโ dedi.
Son 15 gรผnde kรผspe fiyatlarฤฑnda yรผzde 8 ile 10 arasฤฑnda arttฤฑฤฤฑnฤฑ bildiren Tรผrkiye Yem Sanayicileri Birliฤi Baลkanฤฑ รlkรผ Karakuล, kontrolsรผz bir ลekilde gรผmrรผk vergilerinin sektรถrle konuลulmadan dรผลรผrรผlmesi veya kaldฤฑrฤฑlmasฤฑnฤฑ kabul etmediklerini sรถyledi. Yem fiyatlarฤฑnฤฑn dรผnyadan artan fiyatlar ve proteinli yaฤlฤฑ tohumlarฤฑn kรผspelerin yerine ikame edilen soya รผrรผnlerde yaลanan aksamadan dolayฤฑ artฤฑล gรถsterdiฤini belirten Karakuล, โAyรงiรงek yaฤฤฑnda vergi dรผลรผrรผlรผnce รงekirdek ithalatฤฑ durdu. Dolayฤฑsฤฑyla yurt iรงindeki รงekirdek kฤฑrฤฑmฤฑ yapan fabrikalar รงalฤฑลmฤฑyor. Yaฤ sฤฑkฤฑlmadฤฑฤฤฑ iรงin kรผspe arzฤฑ azaldฤฑ. Son bir haftada yem fiyatlarฤฑna gelen zamma kรผspe etkili oldu. Yฤฑlbaลฤฑndan bu yana ayรงiรงek kรผspesinin tonu 330 dolardan 350 dolara รงฤฑktฤฑ. Soya 590 dolardan 650 dolara bandฤฑna yรผkseldi. Keten tohumu 400 dolardan 430 dolara รงฤฑktฤฑ. Yine kolza 350โden 380 dolara รงฤฑktฤฑ. Bu fiyat artฤฑลlarฤฑnฤฑn hepsi son 15-20 gรผnde oldu. รte yandan Rusya kรผspe ihracatฤฑna 1 dolar olan vergiyi 26 dolara รงฤฑkardฤฑ. Bunlarฤฑn hepsi รผst รผste geldiโ dedi.
Toprak Mahsulleri Ofisiโnin (TMO) รผreticiye verdiฤi arpa, buฤday ve mฤฑsฤฑr hammaddelerden yem sektรถrรผnรผn yararlanmadฤฑฤฤฑnฤฑ ve bu yฤฑl bunu baลlatmasฤฑnฤฑ talep eden Karakuล, โGeรงen yฤฑl TMO yem sanayicisine hammadde vermedi, biz de istemedik. Yemciler olarak sosyal sorumluluk adฤฑ altฤฑnda geรงen yฤฑl besiciler eziliyor diye istemedi. Ama ลimdi eฤer kaynak varsa ve herkese aynฤฑ anda vermesi lazฤฑm. Bizler de fiyatlarฤฑ artฤฑrmamak iรงin uฤraลalฤฑm. TMO ya herkese aynฤฑ fiyattan verecek ya da besici ve yetiลtiricilere verdiฤi fiyattan yemcilere de verecek. TMO, Besiciye arpanฤฑn tonunu 5 bin 250 liradan veriyor, bize ise 5 bin 850โden veriyor. Arpayฤฑ TMOโdan alan getiriyor bize 5 bin 850 liradan satฤฑyor. รreticilere uygun fiyatlarla verilen hammaddelerden, yemcilerde de aynฤฑ koลullardan verilmesi lazฤฑm. Aksi takdirde bu koลullarda yem fiyatlarฤฑnฤฑ รผzerine koymamak mรผmkรผn deฤil. Derdimiz topyekรปn enflasyonu รถnlemek ve herkes kendisine dรผลen gรถrevi yapmasฤฑ lazฤฑmโ ลeklinde konuลtu.
