Sanayi ve Teknoloji Bakanฤฑ Mustafa Varank, yeni tip koronavirรผse (Kovid-19) karลฤฑ geliลtirilen inaktif ve adenovirรผs temelli aลฤฑ adaylarฤฑnฤฑn รงalฤฑลmalarฤฑnฤฑn sรผrdรผฤรผ Ankara ลehir Hastanesi Klinik Araลtฤฑrmalar Merkezi ile Ankara รniversitesi Kanser Araลtฤฑrma Enstitรผsรผnรผ ziyaret etti. Yerli aลฤฑ รงalฤฑลmalarฤฑna katฤฑlan bilim insanlarฤฑ ve ekipleriyle bayramlaลan Varank, onlara baklava ikram etti.
TรBฤฐTAK Baลkanฤฑ Prof. Dr. Hasan Mandal ile TรBฤฐTAK Marmara Araลtฤฑrma Merkezi Gen Mรผhendisliฤi ve Biyoteknoloji Enstitรผsรผ Mรผdรผrรผ Prof. Dr. ลaban Tekin’in de eลlik ettiฤi ziyaretlerde Varank’a, merkezlerin รงalฤฑลmalarฤฑna iliลkin sunum yapฤฑldฤฑ.
Varank, Ankara ลehir Hastanesi Klinik Araลtฤฑrmalar Merkezi’nde Faz 1 รงalฤฑลmalarฤฑna baลlanan Konya Selรงuk รniversitesinden Prof. Dr. Osman Erganiล ve ekibinin geliลtirdiฤi yerli inaktif aลฤฑ adayฤฑna iliลkin bilgi aldฤฑ.
Bakan Varank, ziyareti sonrasฤฑnda AA muhabirine yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, baลta รผlkenin huzur ve refahฤฑ iรงin รงalฤฑลan saฤlฤฑk personeli, gรผvenlik gรผรงleri ve bayram gรผnรผ olmasฤฑna raฤmen ter dรถken emekรงiler olmak รผzere tรผm Tรผrkiye’nin bayramฤฑnฤฑ kutladฤฑ.
Salgฤฑn ve son gรผnlerde Filistin’de yaลanan olaylar nedeniyle buruk bir bayram yaลanฤฑldฤฑฤฤฑna iลaret eden Varank, “ลu anda Kudรผs’te siyonist ฤฐsrail’in bรผyรผk bir zulmรผ yaลanฤฑyor. Orada Mรผslรผmanlar ฤฐsrail’in saldฤฑrฤฑlarฤฑ altฤฑnda bayramฤฑ geรงiriyor. รzรผntรผmรผzรผ yaลฤฑyoruz ve Tรผrkiye olarak รถzellikle diplomatik anlamda tรผm dรผnyayฤฑ harekete geรงirecek adฤฑmlar atmaya รงalฤฑลฤฑyoruz ama bu bizim iรงimizi soฤutmuyor. Artฤฑk insanlar kฤฑnamanฤฑn รถtesinde bir ลeyler bekliyorlar.” diye konuลtu.
Varank, ฤฐsrail’in bรถlgedeki zulmรผnรผn yฤฑllardฤฑr devam ettiฤini vurgulayarak ลรถyle devam etti:
“Hem topraklarฤฑn asฤฑl sahibi Filistinliler evlerinden atฤฑlฤฑyorlar, รงoluk รงocuk demeden ลehit ediliyorlar hem de tรผm dรผnyanฤฑn deฤeri ve Mรผslรผmanlarฤฑn en kutsal mabetlerinden olan Harem bรถlgesinde ฤฐsrail’in saldฤฑrฤฑlarฤฑ yaลanฤฑyor. ฤฐnลallah Rabbimizden niyazฤฑmฤฑz, bundan sonra tรผm dรผnyadaki mazlumlarฤฑn felaha ereceฤi ramazanlarฤฑ ve bayramlarฤฑ bizlere yaลatmasฤฑdฤฑr.”
“VLP aลฤฑsฤฑnda da Faz 2’ye geรงmeyi planlฤฑyoruz”
TรBฤฐTAKโฤฑn “COVID-19 Tรผrkiye Platformu” รงatฤฑsฤฑ altฤฑndaki aลฤฑ รงalฤฑลmalarฤฑndan biri olan virรผs benzeri parรงacฤฑklara (VLP) dayalฤฑ aลฤฑ adayฤฑnฤฑn Faz 1 รงalฤฑลmasฤฑnฤฑn ikinci doz aลฤฑlamalarla tamamlandฤฑฤฤฑnฤฑ anฤฑmsatan Varank, Ankara ลehir Hastanesi Klinik Araลtฤฑrmalar Merkezinde de inaktif aลฤฑ adayฤฑnฤฑn klinik รงalฤฑลmalarฤฑnฤฑn sรผrdรผฤรผnรผ anlattฤฑ.
Varank, sรถz konusu merkezde gรถnรผllรผlerin aลฤฑlandฤฑฤฤฑnฤฑ, tetkik ve takiplerinin yapฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ ifade etti.
Bakan Varank, aลฤฑ geliลtirme รงalฤฑลmalarฤฑnฤฑn en รถnemli ayaklarฤฑndan birinin insan denemeleri olduฤunu belirterek ลu ifadeleri kullandฤฑ:
“Kayseri’de bir ekip inaktif aลฤฑ รงalฤฑลmasฤฑnda Faz 3’e geรงmeyi bekliyorlar. VLP aลฤฑsฤฑnda da Faz 2’ye geรงmeyi planlฤฑyoruz. Burada da Osman Erganiล Hoca’mฤฑzฤฑn inaktif aลฤฑ adayฤฑnda inลallah haziranฤฑn ortasฤฑna kadar Faz 1 รงalฤฑลmalarฤฑ biterse, kendi teknolojilerimizle kendi bilim insanlarฤฑmฤฑzฤฑn geliลtirdiฤi ve Tรผrkiye’deki รผretim tesislerinde GMP standartlarฤฑnda รผrettiฤimiz aลฤฑlarฤฑ test etmiล oluyoruz.”
“Ufak yatฤฑrฤฑmlarla aลฤฑ รผretim kapasitesi hฤฑzlฤฑca artฤฑrฤฑlabilir”
Varank, bilim insanlarฤฑ ve saฤlฤฑk รงalฤฑลanlarฤฑnฤฑn insanรผstรผ bir gayret gรถsterdiklerine dikkati รงekerek, klinik รงalฤฑลmalardaki gรถnรผllรผlere teลekkรผr etti.
Merkezde Faz 1 รงalฤฑลmalarฤฑ sรผren inaktif aลฤฑ adayฤฑnฤฑn 50 gรถnรผllรผsรผ bulunduฤunu bildiren Varank, Faz 2 aลamasฤฑna da yaklaลฤฑk 250 gรถnรผllรผyle devam edileceฤini belirtti.
Varank, COVID-19 Tรผrkiye Platformu รงatฤฑsฤฑ altฤฑnda faz aลamasฤฑna geรงilen aลฤฑ adaylarฤฑnฤฑn รถzel sektรถrde GMP sertifikalฤฑ tesislerce รผretildiฤinin altฤฑnฤฑ รงizerek, ลunlarฤฑ kaydetti:
“Bu aลฤฑlar dรผnya standartlarฤฑnda รผretilerek gรถnรผllรผlere vuruluyor. ฤฐnaktif aลฤฑyla ilgili Osman Hoca’mฤฑz Adฤฑyaman’daki bir รถzel sektรถr firmamฤฑz Vetal ile รงalฤฑลฤฑyor. Eฤer bu inaktif aลฤฑ adayฤฑmฤฑz Faz 3’รผ de tamamlayฤฑp baลarฤฑlฤฑ olursa Vetal’de รผretilebilecek. VLP aลฤฑmฤฑzฤฑn da Nobel firmasฤฑnda pilot รผretimleri gerรงekleลti. Eฤer VLP aลฤฑsฤฑ da baลarฤฑlฤฑ olursa o da Kocaeli’deki Nobel’de รผretilecek. Bu รถzel sektรถr firmalarฤฑmฤฑz zaten bu alanda yatฤฑrฤฑmlarฤฑ olan gรผรงlรผ firmalarฤฑmฤฑz. GMP sertifikalarฤฑnฤฑ da aldฤฑklarฤฑ iรงin รงok kolay bir biรงimde yรผksek dozlarda bu aลฤฑlarฤฑ รผretip insanฤฑmฤฑza ulaลtฤฑrabilecek.”
Firmalarฤฑn kรผรงรผk yatฤฑrฤฑmlarla mevcut aลฤฑ รผretim kapasitelerini hฤฑzlฤฑca artฤฑrabileceklerini anlatan Varank, Vetal’de 25 milyon, Nobel’de ise 50 milyon doz รผretim kapasitesi olduฤunu bildirdi.
“Diฤer adenovirรผslere gรถre daha avantajlฤฑ”
Varank daha sonra Ankara รniversitesi Kanser Araลtฤฑrma Enstitรผsรผne gerรงekleลtirdiฤi ziyarette, Rektรถr Prof. Dr. Necdet รnรผvar ile Enstitรผ Mรผdรผrรผ Prof. Dr. Hakan Akbulut’tan Kovid-19โa karลฤฑ geliลtirilen adenovirรผs temelli aลฤฑ adayฤฑna iliลkin bilgi aldฤฑ.
Bu aลฤฑ adayฤฑnฤฑn Sputnik V ile AstraZeneca aลฤฑlarฤฑyla benzer teknolojide olduฤunu, Hakan Akbulut’un da รผstรผn bir gayret gรถsterdiฤini belirten Varank, ลunlarฤฑ ifade etti:
“Bu aลฤฑnฤฑn pilot รผretiminin yapฤฑldฤฑฤฤฑ tesiste Tekirdaฤโda ne kadar kaldฤฑฤฤฑnฤฑ sordum, 95 gรผn orada bilfiil รงalฤฑลtฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi. Adenovirรผs temelli aลฤฑmฤฑzฤฑn dรผnyadaki diฤer bu teknolojideki aลฤฑlardan elbette farklฤฑlฤฑklarฤฑ var. Hocamฤฑzฤฑn aลฤฑsฤฑ virรผsรผn 4 proteinini de kapsayacak ลekilde tasarlanmฤฑล bir aลฤฑ. Dolayฤฑsฤฑyla daha etkin olacaฤฤฑnฤฑ dรผลรผnรผyoruz. Hocamฤฑzฤฑn, daha az zararlฤฑ ya da insana hiรง zarar vermeyecek, dรผnyada kullanฤฑlan diฤer adenovirรผslere gรถre daha avantajlฤฑ bir virรผsรผ tercih ettiฤini biliyoruz.”
Sรถz konusu aลฤฑ adayฤฑnฤฑn pilot รผretiminin GMP ลartlarฤฑnda yerine getirildiฤinden sรถz eden Varank, “Hocamฤฑz Tรผrkiye ฤฐlaรง ve Tฤฑbbi Cihaz Kurumuna (TฤฐTCK) baลvurusunu yaptฤฑ. รnรผmรผzdeki hafta TฤฐTCK’den bu aลฤฑnฤฑn insan denemelerinin baลlamasฤฑyla ilgili sonucun รงฤฑkmasฤฑnฤฑ bekliyoruz. Eฤer sonuรง รงฤฑkarsa Tรผrkiye’de 2 inaktif, 1 VLP ve 1 adenovirรผs temelli aลฤฑ adayฤฑnda insan denemeleri aลamasฤฑnda olacaฤฤฑz.” dedi.
“Dรผnyada denenmemiล teknolojiler de รงalฤฑลฤฑlฤฑyor”
Varank, sene sonundan รถnce Tรผrkiyeโnin kendi yerli ve milli teknolojileriyle geliลtirdiฤi aลฤฑsฤฑnฤฑ รผretebilmesini hedeflediklerini ifade ederek, “Aลฤฑ adaylarฤฑmฤฑzฤฑn faz รงalฤฑลmalarฤฑnda yeteri kadar gรถnรผllรผ bulabilirsek ve aลฤฑ adaylarฤฑmฤฑzฤฑn sonuรงlarฤฑ baลarฤฑlฤฑ olursa sene sonundan รถnce sonbahar gibi Tรผrkiyeโnin yerli ve milli aลฤฑsฤฑnฤฑ elde edebileceฤimize inanฤฑyoruz.” diye konuลtu.
Tรผrkiye’de farklฤฑ aลฤฑ teknolojilerinin รงalฤฑลฤฑldฤฑฤฤฑna dikkati รงeken Varank, en pratik ve verimli sonuรงlarฤฑ veren aลฤฑ adaylarฤฑnฤฑn seri รผretime geรงmesiyle ilgili Saฤlฤฑk Bakanlฤฑฤฤฑnฤฑn karar vereceฤini dile getirdi.
Varank, dรผnyada รงalฤฑลฤฑlan tรผm teknolojilerde ve dรผnyada denenmemiล teknolojilerde Tรผrkiye’den bilim insanlarฤฑnฤฑn รงalฤฑลtฤฑฤฤฑnฤฑ vurgulayarak, “Platform altฤฑndaki hocalarฤฑmฤฑz bugรผn laboratuvarlarฤฑndalar, รผretim tesislerindeler. Yeter ki Tรผrkiye kendi aลฤฑsฤฑnฤฑ รผretebilsin, hem Tรผrkiye’ye hem de insanlฤฑฤa ลifa olabilecek baลarฤฑyฤฑ yakalasฤฑn diye bรผyรผk gayret gรถsteriyorlar.” ifadelerini kullandฤฑ.
Faz รงalฤฑลmalarฤฑ devam eden aลฤฑ adaylarฤฑnda gรถnรผllรผ bulmayla ilgili bir sorun olmadฤฑฤฤฑnฤฑ belirten Varank, Faz 3 aลamasฤฑnda 7 bin, 10 bin, 15 bin gรถnรผllรผye ulaลฤฑlmasฤฑ gerektiฤini sรถyledi.
“Sรผreรงlerimiz ลeffaf”
Kendisinin de aลฤฑ gรถnรผllรผsรผ olmasฤฑ, bu รงalฤฑลmalardan televizyonlarda bahsetmesi ve yeni klinik araลtฤฑrma merkezlerinin aรงฤฑlmasฤฑnฤฑn etkisiyle vatandaลlarda gรถnรผllรผlรผk ลuurunun arttฤฑฤฤฑna iลaret eden Varank, birรงok kiลinin yerli aลฤฑ gรถnรผllรผsรผ olmak istediฤini dile getirdi.
Varank, aลฤฑlarฤฑn ileriki klinik denemelerinde de gรถnรผllรผ bulmakta sorun yaลanmayacaฤฤฑnฤฑ dรผลรผndรผฤรผnรผ belirterek, “Bu sรผreรงlerimizi รงok ลeffaf ve bilimsel gรถtรผrรผyoruz. Bรผtรผn hocalarฤฑmฤฑz yaptฤฑklarฤฑ รงalฤฑลmalarฤฑ dรผnyaya bildiriyorlar, web sitelerinde รงalฤฑลmalarฤฑnฤฑ yayฤฑnlฤฑyorlar, Dรผnya Saฤlฤฑk รrgรผtรผ ile รงalฤฑลmalarฤฑmฤฑzla ilgili irtibatฤฑmฤฑz var, onlarฤฑ bilgilendiriyoruz. Bu gayretler sonucunda ve gรถnรผllรผlerle bu iลi baลarmamฤฑz sayesinde inลallah aลฤฑmฤฑzฤฑ geliลtireceฤimize inanฤฑyoruz.” diye konuลtu.
