- “Marmaris’te tamamen bitti”
- “14 bine yakฤฑn arฤฑ konaklama noktasฤฑ vardฤฑ”
- Arฤฑcฤฑlar bir ay sonra nereye dรถnecek?
- “รnemli olan tedbir almak”
- “Bรถcek, รถzsuyu alamayฤฑnca bakฤฑn neler oluyor”
- Badem, elma ve kiraz รผretimi de arฤฑya baฤlฤฑ
- Yangฤฑndan รถnce zaten verim dรผลmรผลtรผ
- Yan รผrรผnlere yรถnelen yok
ฤฐklim krizi nedeniyle bal รผretiminde yaลanan dรผลรผล, orman yangฤฑnlarฤฑyla daha da tehlikeli boyuta ulaลtฤฑ.
Muฤla’da 14 bine yakฤฑn arฤฑ konaklama noktasฤฑnฤฑn yรผzde 70’i yanarak kullanฤฑlamayacak duruma geldi. Kalan yรผzde 30’unda ise Basra bรถceฤi yok denecek kadar azaldฤฑ.
Muฤlalฤฑ arฤฑcฤฑlar Sรถzcรผ’ye รถzel aรงฤฑklamada bulundu.
“Marmaris’te tamamen bitti”
Muฤla รevre ve Arฤฑ Koruma Derneฤi Baลkanฤฑ ลamil Tuncay Beลtoy, Marmaris Osmaniyeli arฤฑcฤฑ Mehmet Yรผcel bal รผretiminde son 10 yฤฑlฤฑ deฤerlendirdi.
Beลtoy, โDรผnya รงam balฤฑ รผretiminin yรผzde 92’si Anadolu’da, bunun yรผzde 85’i Muฤla’daydฤฑ. Muฤla’nฤฑn yรผzde 35’i ise Marmaris’teydi ama tamamen bittiโ dedi.
โGรถรงer arฤฑcฤฑlarฤฑn dรถnecek yerleri kalmadฤฑโ diyen Beลtoy, โYani getirip kovanlarฤฑnฤฑ koysalar bile o arฤฑlarฤฑn bal yapacaฤฤฑ ormanlar yandฤฑ, o arฤฑlar da รถlecekโ diye konuลtu.
Yรผcel ise bรถyle giderse balฤฑn kilosunun 400 lirayฤฑ geรงeceฤini savundu.
“14 bine yakฤฑn arฤฑ konaklama noktasฤฑ vardฤฑ”
Beลtoy, Muฤla genelinde yetkili makamlarca belirlenen 14 bine yakฤฑn arฤฑ konaklama noktasฤฑ olduฤunu belirterek, โHer sene kรถy muhtarlarฤฑ, bรถlgenin รถnde gelen arฤฑcฤฑlarฤฑ, ilรงe tarฤฑm mรผdรผrlรผฤรผ elemanlarฤฑnca bรถlgedeki arฤฑ konaklama sayฤฑlarฤฑ gรผncelleniyor. ลimdi bu noktalarฤฑn yรผzde 70’i yandฤฑ ve arฤฑ konamazโ dedi.
โAslฤฑnda yรผzde 100’รผne konamazโ diyen Beลtoy, โรรผnkรผ yanlayan yerler de sฤฑcaktan etkilendiฤi iรงin Basra verimi kalmadฤฑ.
Zaten iklim krizi nedeniyle son 3-4 yฤฑldฤฑr Basra azalฤฑyordu. Marmaris’te Osmaniye, Bayฤฑr, Camiyanฤฑ, Orhaniye ve Datรงa ilรงesindeki arฤฑcฤฑlar artฤฑk bitti. ลu anda var olan tanฤฑma gรถre yeni bir gรผncelleme gerekiyor. Maalesef bu yapฤฑlmadฤฑ. รnceki yangฤฑnlardan bu yana bunu sรถylรผyoruz ama nedense bir tรผrlรผ yapฤฑlmฤฑyorโ diye konuลtu.
Arฤฑcฤฑlar bir ay sonra nereye dรถnecek?
Meselenin nokta artฤฑrmak olmayฤฑp, mevcut durumun belirlenerek arฤฑcฤฑya bir รงรถzรผm รถnerilmesi gerektiฤini belirten Beลtoy ลunlarฤฑ sรถyledi:
โKovanlarฤฑnฤฑ Anadolu’ya รงiรงek balฤฑ iรงin gรถtรผren arฤฑcฤฑlar Aฤustos sonunda Marmaris ve Datรงa bรถlgesinde kovanlarฤฑnฤฑ nereye koyacak? Her yer yandฤฑ.
Muฤla’da ลu anda sadece Yerkesik ve Kฤฑran bรถlgesi kaldฤฑ ama zaten oralarฤฑn kendi kapasiteleri dolu. รamdaki eski verim kalmadฤฑ.
Eskiden 100 arฤฑcฤฑ koyduฤun yer belki 50 arฤฑcฤฑyฤฑ bile kaldฤฑrmayacak durumda.
Kovan sayฤฑlarฤฑ, yer sayฤฑlarฤฑ, kapasiteler bรผtรผn bunlar hesap edilerek bir รงรถzรผm รถnerilmesi gerekiyor. Biz bunu kaรง senedir sรถylรผyoruz ama geรงen seneki yangฤฑnlarda da bunu belirlemediler.
Bรถyle giderse arฤฑcฤฑnฤฑn yarฤฑsฤฑ bฤฑrakacak, yarฤฑsฤฑ gรถtรผrdรผฤรผ yerde kalacak ama hangi sorunlarla karลฤฑlaลacaฤฤฑnฤฑ bilmiyor ki. Pasta iyice bรถlรผneceฤi iรงin baลka bรถlgeden gelen arฤฑcฤฑlarla yerliler arasฤฑnda รงatฤฑลma baลlayacak.โ
“รnemli olan tedbir almak”
Sistem uygulayฤฑcฤฑlarฤฑna gereken uyarฤฑlarฤฑn yapฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ da belirten Beลtoy, ลรถyle devam etti:
โAkademisyenler, STK’lar, sahadaki รผreticiler, birlikler รถnceden uyarฤฑp, โBรผyรผk sฤฑkฤฑntฤฑ geliyor, siz geleni anlayฤฑn ona gรถre tedbir alฤฑn’ dediler.
Mesela Marmaris’te benim 1,5-2 kilometrede bir aฤacฤฑm var. Her sene derneฤimizin bir projesi olarak 5 yฤฑldฤฑr bu aฤaรงlarฤฑ dolaลฤฑp Basra’nฤฑn yavrulama, yumurtlama ve bal akฤฑลฤฑ durumunu tespit edip, fotoฤraflarฤฑnฤฑ derneฤimize ulaลtฤฑrฤฑyorum.
ฤฐklim krizinden bu yana verimin dรผลtรผฤรผnรผ sรผrekli yazdฤฑk. Aลฤฑrฤฑ sฤฑcak nedeniyle toprak istediฤi suyu alamฤฑyor.
รam istediฤi suyu alamadฤฑฤฤฑ iรงin kendini sฤฑcaฤa adapte ederek รถzsuyunu kฤฑsarak bรผyรผmesini yavaลlatฤฑyor. Senede halkasฤฑ 1,5 santim olacaฤฤฑ yerde bunu yarฤฑm santime dรผลรผrerek kendini koruyor.โ
“Bรถcek, รถzsuyu alamayฤฑnca bakฤฑn neler oluyor”
Aฤacฤฑn รถzsuyu ile beslenen bรถcek yeteri kadar รถzsuyu alamayฤฑnca sฤฑcaktan yanฤฑp zamanla รถldรผฤรผnรผ de sรถzlerine ekleyen Beลtoy, her seneki gรถzlemlerine gรถre bรถceฤin kendi tedbirini alarak 50 kilometre kuzeye kaydฤฑฤฤฑnฤฑ ve 50-100 metre yรผkseฤe รงฤฑktฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
Muฤla’daki bรถlgelerin dรผลรผk rakฤฑm ve รงok sฤฑcak olduฤu iรงin en fazla etkilenen yer olduฤunu da sรถzlerine ekleyen dernek baลkanฤฑ, โDevlet bunu bildiฤi halde yangฤฑnlardan รถnce bunun bile tedbirini almadฤฑ. Arฤฑcฤฑlฤฑฤฤฑ gerรงekten geรงim kaynaฤฤฑ yapmayanlarฤฑn sayฤฑsฤฑ sฤฑnฤฑrlanmalฤฑ. Kovan sayฤฑsฤฑnฤฑn artmasฤฑ deฤil verimin artmasฤฑ yรถnรผnde eฤitimler verilmeli. Maliyet ve geรงim arasฤฑndaki dengeyi tutup ucuza alฤฑm ve sahte bal รผretimini engellenmeliโ taleplerinde bulundu.
โBazฤฑ bรผyรผk marketler 20 TL’den bal satฤฑyor. Bunun maliyeti bile รงok รงok yukarฤฑdaโ diyen Beลtoy, โลeker maliyeti bile deฤil. Glikoz ลurubu bu. ลekerden bal bile yapsan 20 TL’ye satamazsฤฑn. Bal dฤฑลฤฑnca dฤฑลฤฑnda arฤฑcฤฑlฤฑk รผrรผnlerinin yetiลtirilmesi teลvik edilmeli, รผrรผnรผne taban fiyata verilmeli ve alฤฑm garantisi olmalฤฑydฤฑโ dedi.
Badem, elma ve kiraz รผretimi de arฤฑya baฤlฤฑ
Orman kรถylรผsรผnรผn genelde arฤฑcฤฑ olduฤunu sรถyleyen ลamil Beลtoy ลu ifadeleri kullandฤฑ:
โYรผzde 50’si iflas etti diyelim. Onlarla birlikte รผrรผn aldฤฑฤฤฑ insanlar da iflas edecek. Arฤฑlarฤฑnฤฑ bฤฑraktฤฑklarฤฑnda bitkiler dรถllenmeyecek ve tarฤฑmsal รผretim dรผลecek.
ลu anda badem รผretimi yรผzde 85, elma รผretimi yรผzde 65, kiraz รผretimi yรผzde 75 arฤฑya baฤlฤฑ. Arฤฑ olmazda, badem, elma ve kiraz dรถllenmez. Dรถllenmezse aฤaรง meyve vermeyecek. Otlar dรถllenmeyince hayvanฤฑn yiyeceฤi ot รงฤฑkmayacak. Zaten su azaldฤฑ doฤru dรผrรผst sulama yapฤฑlamฤฑyor. Devletin madeni ettiฤi kadar tarฤฑmฤฑ da regรผle etmesi gerekiyor.
Geรงen yฤฑl yangฤฑndan sonra tรผm bilim adamlarฤฑ รงok ลey anlattฤฑ. O anlatฤฑlanlara gรถre bu sene bir gram yerin yanmamasฤฑ gerekiyordu ama sonuรง ne oldu?โ
Yangฤฑndan รถnce zaten verim dรผลmรผลtรผ
Dededen toruna balcฤฑlฤฑk yapan, Marmarisli bal รผreticisi Mehmet Yรผcel, verimin yฤฑllar รถnce dรผลmeye baลladฤฑฤฤฑnฤฑ belirterek, โYangฤฑnlar iลin tuzu biberi oldu. Geรงen yฤฑl bizim Osmaniye bรถlgesi tamamen yandฤฑ. Tamam, yangฤฑnda periลan olduk ama yangฤฑnlardan รถnce verim รงok dรผลmรผลtรผโ dedi.
โ2020 ve 2021 yฤฑllarฤฑ da yangฤฑnlarla dolu yฤฑllardฤฑ. 2020 yฤฑlฤฑnda Datรงa ve Orhaniye Turgut hariรง Muฤla’nฤฑn hiรงbir yerinde kimse bal alamadฤฑโ diyen Yรผcel, โลimdi kovan koyacak yerimiz yok. Marmaris Turgut, Orhaniye ve Hisarรถnรผ’ndeki รงamlar yanmadฤฑ ve kendi arฤฑcฤฑlarฤฑna yeter. Peki ya diฤerleri ne yapacakโ diye konuลtu.
Yan รผrรผnlere yรถnelen yok
Bal รผreticilerinin hiรงbir ลekilde desteklenmediฤini de sรถzlerine ekleyen Yรผcel, โPropoli, polen, arฤฑ sรผtรผ ve arฤฑ zehri gibi yan รผrรผnlerin eฤitimi verilerek alet edevatlarฤฑ da desteklenerek arฤฑcฤฑlarฤฑn yan รผrรผnlere de teลvik edilmesi gerekirโ dedi.
โPolen almayan arฤฑcฤฑlar hala var. Yangฤฑn bรถlgesindeki bรผtรผn arฤฑcฤฑlarฤฑn polenlerinin alฤฑm garantisi olmalฤฑโ diyen Yรผcel, ลรถyle devam etti:
โรin’den polen ithal ediliyor. O zaman biz polen satamฤฑyoruz. Geรงen yฤฑl polenin kilosu 29, bu sene 55 TL’den alฤฑnacak dendi. Polen ile ลeker fiyatlarฤฑnฤฑ karลฤฑlaลtฤฑrdฤฑฤฤฑmฤฑzda ortada devasa uรงurum var.
Bu yฤฑl ลeker 1200, polen 50 TL. Arฤฑcฤฑ polen alabilmek iรงin arฤฑsฤฑnฤฑ beslemek zorunda. Arฤฑyฤฑ besleyemezse polen alamaz.
Burada bir arkadaลฤฑmฤฑz arฤฑ zehri รผretmeye baลladฤฑ. Biraz รผretti. Biz Konya’ya kovanlarฤฑ gรถtรผrdรผฤรผmรผzde malzeme satan bir arkadaล 50 kovan alฤฑp zehir รผretmeye baลlamฤฑล. Arkadaล zaten sen malzeme satarak para kazanฤฑyorsun. Bฤฑrak bu iลi arฤฑcฤฑ yapsฤฑn. Sektรถr bรถyle olmaz. Bu iล bรถyle giderse balฤฑn kilosunu 400 liraya รงฤฑkar ve artฤฑk lรผkse girer.โ
