TBB Yรถnetim Kurulu Baลkanฤฑ Hรผseyin Aydฤฑn, “Tรผrk bankacฤฑlฤฑk sisteminin, sermaye piyasalarฤฑnฤฑn, sigortacฤฑlฤฑk sisteminin gidecek รงok yolu var, รถnรผmรผz aรงฤฑk. Bunlarฤฑ gรถrdรผkรงe geleceฤi pozitif satฤฑn alฤฑyoruz” dedi
Uludaฤ Ekonomi Zirvesi’nde basฤฑn mensuplarฤฑyla bir araya gelen Aydฤฑn, yฤฑl baลฤฑndan bu yana kredilerde geรงen yฤฑla nispetle bir artฤฑล yaลandฤฑฤฤฑnฤฑ, bu artฤฑลฤฑn geรงen yฤฑlฤฑn son รงeyreฤinde baลladฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
Buna iki yรถnlรผ olumlu bakฤฑlmasฤฑ gerektiฤini ifade eden Aydฤฑn, bunlardan ilkinin reel sektรถrรผn kredi talebinin devam etmesi, ikincisinin ise bankalarฤฑn kredi verme iลtahฤฑnฤฑn sรผrmesi olduฤunu belirtti.
Aydฤฑn, geรงen yฤฑlฤฑn ilk รงeyreฤinde yaลanan yฤฑllฤฑk bazda 120 milyar liralฤฑk miktarsal artฤฑลa karลฤฑn, bu yฤฑl yฤฑllฤฑk bazda 175 milyar liralฤฑk kredi bรผyรผmesi saฤlandฤฑฤฤฑna dikkati รงekti.
Kรผresel anlamda hala sฤฑkฤฑntฤฑlarฤฑn yaลandฤฑฤฤฑ bir dรถnemde ve yerel konjonktรผrel sฤฑkฤฑntฤฑlara raฤmen bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผnรผn bilanรงosunun her geรงen gรผn daha fazla bรถlรผmรผnรผ kredilerden oluลturduฤunu vurgulayan Aydฤฑn, “Bilanรงoda kredilerin payฤฑ yรผzde 68. Bu zaten sektรถrรผn รผlkeye olan gรผvenini gรถsteriyor. Bizim devlete verdiฤimiz borรง azaldฤฑฤฤฑ iรงin ek likidite yaratma imkanฤฑmฤฑz da arttฤฑ. 2000’li yฤฑllarฤฑn baลฤฑnda bilanรงonun yaklaลฤฑk yรผzde 20’si kredilerden oluลurdu. Bilanรงosunun yaklaลฤฑk yรผzde 70’ini reel sektรถre kredi olarak kullandฤฑrmฤฑล bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผnรผn reel sektรถre ve รผlkeye bakฤฑลฤฑ pozitiftir. 2000’li yฤฑllarda devletin aลฤฑrฤฑ borรงlanma ihtiyacฤฑ nedeniyle devlete borรง vermek daha kolay ve geri dรถnรผลรผ daha garanti idi. Sektรถrรผn sermayesi sฤฑnฤฑrlฤฑ idi. Bu gibi nedenlerden dolayฤฑ bilanรงonun yรผzde 20’si kredilerden oluลuyordu. ลimdi hem sermaye yeterliliฤimiz hem reel sektรถrรผn kredi talebi gรผรงlรผ, bankalar asli faaliyetini yapฤฑyor.” diye konuลtu.
– “Proje finansman kredilerinde taahhรผt 300 milyar lirayฤฑ aลtฤฑ”
Hรผseyin Aydฤฑn, bankalarฤฑn artฤฑk uzun vadeli uรงtan uca proje kredileri verdiฤini ve bunlarฤฑn toplam kredilerinin yรผzde 20’sini oluลturduฤunu ifade etti.
Mega projelerin bunlara รถrnek olarak verilebileceฤini belirten Aydฤฑn, Hazinenin kredinin geri dรถnรผลรผne garanti vermeyip, bahse konu proje kรถprรผ ise buradan geรงecek araรง sayฤฑsฤฑ garantisi verdiฤini sรถyledi.
Aydฤฑn, bankalarฤฑn 300 milyar liranฤฑn รผzerindeki proje finansman kredilerini aฤฤฑrlฤฑklฤฑ enerji, alt yapฤฑ ve gayrimenkul sektรถrlerinde kullandฤฑrdฤฑklarฤฑnฤฑ bildirdi.
Alt yapฤฑ projelerinin tamamlanmasฤฑyla ticarette ulaลฤฑm ve diฤer maliyetlerin azalacaฤฤฑna, ticaretin daha ekonomik olacaฤฤฑna ve ihtiyaรงlara paralel bu yatฤฑrฤฑmlarฤฑn sรผreceฤine dikkati รงeken Aydฤฑn, ilk baลtaki yรผksek hฤฑzฤฑn azalarak devam edeceฤini belirtti.
Aydฤฑn, kredi bรผyรผmesi ile รผlkelerin ekonomik bรผyรผmesinin paralel olduฤunu ve bunun gรถz ardฤฑ edilemeyeceฤini dile getirdi.
Bรผyรผme beklentileri dikkate alฤฑndฤฑฤฤฑnda yฤฑllฤฑk yรผzde 15’lik kredi bรผyรผmesinin realize olacaฤฤฑnฤฑ tahmin eden Aydฤฑn, ลรถyle devam etti:
“Bu artฤฑล aลaฤฤฑ ve yukarฤฑ yรถnde 2 puan deฤiลebilir, yรผzde 17 ya da yรผzde 13 olabilir. Bu bรผyรผme ile mevduat bรผyรผmesini yan yana koyuyoruz. Kredi verebilmek elimizde bir kaynaฤฤฑn olmasฤฑna baฤlฤฑdฤฑr. Mevduat veya yurt dฤฑลฤฑndan kaynak geldiฤi sรผrece yรผzde 15 mevcut ลartlarda kredi bรผyรผmesi olur. Maliyetlerde deฤiลiklik olabilir ama bizim kaynak temininde sฤฑkฤฑntฤฑmฤฑz olmaz. Dฤฑล borรงlanmada eski seviyede devam edecektir. Yeni yatฤฑrฤฑmlara vesile olacak finansal tasarrufun artmasฤฑna ihtiyaรง var.
Tรผrk halkฤฑ bir tane konutu varken, ikinci konut yerine tahvil almaya, hisse senedi ya da menkul kฤฑymet almaya daha yeni baลlฤฑyor. Bu bizim kรผltรผrde yeni. Sermaye piyasalarฤฑ fon arayฤฑcฤฑlarฤฑna daha uzun kaynak temin eder. Tรผrkiye finansal bรผyรผklรผk bakฤฑmฤฑndan bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผnรผ dฤฑลarฤฑda bฤฑrakฤฑrsak oldukรงa kรผรงรผk, hem geliลmiล hem geliลmekte olan รผlkelere gรถre. ลu anda geliลmekte olan รผlkeleri yakalayan tek yapฤฑ bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผ. Sermaye piyasalarฤฑ, leasing, sigortacฤฑlฤฑk, faktoring mukayeselere konu edilemeyecek kadar kรผรงรผk. Biz bu alanlarฤฑ bรผyรผtemediฤimiz mรผddetรงe hep bankacฤฑlarla konuลursunuz. Bankalarฤฑn sermaye piyasalarฤฑ kadar uzun vade yapmasฤฑ mรผmkรผn deฤil.”
– “Fiyatlamayฤฑ deฤiลtiren mevduattฤฑr”
Hรผseyin Aydฤฑn, ikinci ya da รผรงรผncรผ kuลak genรงlerin yรถnetimde olduฤu ลirketlerin รงoฤunun halka aรงฤฑk olmadฤฑฤฤฑna, 2-3 yฤฑl vadeli sermaye piyasasฤฑ aracฤฑ ihracฤฑ yapmadฤฑฤฤฑna ve hepsinin bankalarฤฑn kaynaฤฤฑna geldiฤine dikkati รงekti.
Bรถyle olunca mevduatฤฑn kฤฑt kaldฤฑฤฤฑnฤฑ ve kredi-mevduat oranฤฑnฤฑn belli bir seviyeyi aลtฤฑฤฤฑnฤฑ ifade eden Aydฤฑn, bu yรผzden sermaye piyasalarฤฑnฤฑn devreye girmesi gerektiฤine iลaret etti.
Aydฤฑn, bankalarฤฑn yurt dฤฑลฤฑndan borรงlanmasฤฑnฤฑn salt faiz yรผkรผ ya da maliyeti ile aรงฤฑklanamayacaฤฤฑnฤฑ sรถyleyerek, “Dฤฑล ticaret, muhabirlik ve รงoklu satฤฑลlar dikkate alฤฑndฤฑฤฤฑnda faiz biraz farklฤฑ kalฤฑyor. Kredi derecelendirme kuruluลlarฤฑnฤฑn not indiriminden kaynaklฤฑ faizlerde bir artฤฑล yaลanacak. Ancak bunun etkisi 30-40 baz puan olacak. Paรงal maliyet gรถz รถnรผnde bulundurulduฤunda bu artฤฑลฤฑn fiyatlamalarฤฑ deฤiลtirecek dรผzeyde olmayacaฤฤฑnฤฑ gรถrรผyoruz.” dedi.
Aynฤฑ ลekilde Merkez Bankasฤฑnฤฑn geรง likidite penceresinden borรง vermesinin ve maliyetinin de benzer ลekilde deฤerlendirilebileceฤini belirten Aydฤฑn, ancak buradan kullanฤฑlan miktar dikkate alฤฑndฤฑฤฤฑnda kaynak maliyetlerini ve kredi fiyatlamalarฤฑnฤฑ deฤiลtirmeyeceฤini dile getirdi.
Aydฤฑn, asฤฑl fiyatlamayฤฑ deฤiลtirecek olanฤฑn mevduat olduฤuna dikkati รงekerek, “Taban mevduat da enflasyonla birlikte deฤiลiyor. รlkedeki tasarruflarฤฑn en รงok mukayese edilmesi gereken ลey, enflasyona gรถre korunup korunmadฤฑฤฤฑdฤฑr. Enflasyon yรผkselince maliyet artฤฑyor. Tabii buna bir de aracฤฑlฤฑk maliyetini etkileyen yรผkleri ve riskleri etkilemek gerekir.” ลeklinde konuลtu.
Tรผrkiye Varlฤฑk Fonu (TVF) ile bankalarฤฑn ayrฤฑ kulvarlarda olduฤunu belirten Aydฤฑn, TVF’nin devletin iktisadi iลletmelerini daha efektif yรถnetmeyi amaรงladฤฑฤฤฑnฤฑ, derinliฤin olmadฤฑฤฤฑ belli yerlerde piyasa stabilizasyonu yapacaฤฤฑnฤฑ anlattฤฑ.
– “16 Nisan referandumu siyasi istikrar iรงin รงok รถnemli”
Aydฤฑn, ekonomi yรถnetiminden Basel Komitesine iliลkin talep edilen hususlarฤฑn ulusal inisiyatif harici konular olmadฤฑฤฤฑnฤฑ, 2008’de kรผresel kriz baลladฤฑฤฤฑnda ulusal inisiyatif konusu olmayan bazฤฑ hususlarฤฑn รงok rahat esnetildiฤini vurguladฤฑ.
16 Nisan referandumunun siyasi istikrar iรงin รงok รถnemli olduฤuna dikkat รงeken Aydฤฑn, ลunlarฤฑ kaydetti:
“Futbolu รงok severim ve iyi de anlarฤฑm. รok pas yaparsฤฑnฤฑz, yan oynarsฤฑnฤฑz ve maรง sonunda sizin topla oynama oranฤฑnฤฑz yรผzde 75, karลฤฑ tarafฤฑn yรผzde 25 olur. Maรงฤฑ alamamฤฑล olabilirsiniz. Kaleye direkt gitmeniz gerekir. Yarฤฑลabilmek iรงin bu ลart. Biz bรผrokrasinin daha az olduฤu, daha hฤฑzlฤฑ karar verildiฤi, denetimin piyasada yapฤฑldฤฑฤฤฑ, denetimin ลeffaflฤฑkla yapฤฑldฤฑฤฤฑ, denetimin mรผfettiลlerin tekelinden kurtarฤฑldฤฑฤฤฑ bir dรผnya bekliyoruz. Referandumun buna vesile olacaฤฤฑnฤฑ dรผลรผnรผyoruz. รฤฑkan sonuรง milletin takdiridir. Herhangi bir risk gรถrmรผyoruz.”
– “Kredi yapฤฑlandฤฑrmalarฤฑ 58 milyar liraya dayandฤฑ”
Aydฤฑn, zimmet maddesinin kaldฤฑrฤฑlmadฤฑฤฤฑnฤฑ, maddeye bir paragraf eklendiฤini ve yapฤฑlan dรผzenleme ile yeniden yapฤฑlandฤฑrmaya aรงฤฑklฤฑk getirilerek hukuki olarak imkan saฤlandฤฑฤฤฑnฤฑ ifade etti. Bankacฤฑlฤฑk sisteminin yeniden yapฤฑlandฤฑrma tutarฤฑnฤฑn 58 milyar liraya yaklaลtฤฑฤฤฑna dikkati รงeken Aydฤฑn, “Biz 58 milyar lirayฤฑ yapฤฑlandฤฑrฤฑrken, ortada Demokles’in kฤฑlฤฑcฤฑ gibi bir zimmet uygulamasฤฑ vardฤฑ.” dedi.
Geรงen hafta Gaziantep Sanayi Odasฤฑ (GSO) ve TBB iล birliฤiyle bir toplantฤฑ dรผzenlediklerini anฤฑmsatan Aydฤฑn, Gaziantep’in yoฤun รถzel sektรถr yatฤฑrฤฑmlarฤฑ bulunan รงok รถzel bir kent olduฤunu, 140 รผlkeye ihracat yapฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
Aydฤฑn, Gaziantep’teki iล adamlarฤฑnฤฑn bankalardan 3 milyar dolar ek kredi istediฤini belirterek, “Hatta benim baลฤฑnda bulunduฤun bankaya hiรง gerek kalmadan diฤer banka genel mรผdรผrleri ‘biz veririz’ dediler. รรผnkรผ Gaziantep รผreten bir kent. Gaziantep’te tekstil baลta olmak รผzere sanayi, imalat, makine, toptan ve ticaret รถnde gelen sektรถrler. Bu ilde sorunlu kredi rasyomuz oldukรงa dรผลรผk. Bazฤฑ yerel yรถneticilerimizin ufak tefek kusurlarฤฑ olduฤunu yรผzรผmรผze sรถylediler. Biz de eksik yapmฤฑลsak รถzรผr diledik ve dรผzeltilmesi iรงin รงaba sarf edeceฤiz dedik. Bizde ‘sizler de ลunlarฤฑ eksik yaptฤฑnฤฑz’ dedik. Baลarฤฑlฤฑ bir gรถrรผลme oldu. Bir iki ลehre daha gideceฤiz. Bunlar muhtemelen Diyarbakฤฑr ve Adana olacak.” ลeklinde konuลtu.
Hรผseyin Aydฤฑn, belli edimlerini yerine getirememiล kiลilere kredi verildiฤinde kredi kalitesinin bozulacaฤฤฑ gerekรงesiyle eleลtiriler aldฤฑklarฤฑnฤฑ sรถyledi.
Hรผkรผmetlerin belli dรถnemler iรงin geรงmiล performans bilgilerinin dikkate alฤฑnฤฑp alฤฑnmamasฤฑyla ilgili dรผzenlemeler yaptฤฑฤฤฑnฤฑ belirten Aydฤฑn, bankacฤฑlarฤฑn yapฤฑlan bรผtรผn dรผzenlemelere uymak zorunda olduฤunu ifade etti.
Bazฤฑ kiลilerin farklฤฑ kredibilite sorunu olduฤu iรงin kredi alamadฤฑฤฤฑnฤฑ vurgulayan Aydฤฑn, “Sektรถrรผmรผz, ayakta kalabilme รผmidi olan her firmaya destek olmaktadฤฑr. Bireysel olarak ufak tefek sorunlarฤฑmฤฑz olsa da genel anlamda ekonomik รงarklarฤฑn dรถnmesi gayreti iรงindeyiz.” dedi.
Aydฤฑn, “Tรผrk bankacฤฑlฤฑk sisteminin, sermaye piyasalarฤฑnฤฑn, sigortacฤฑlฤฑk sisteminin gidecek รงok yolu var, รถnรผmรผz aรงฤฑk. Bunlarฤฑ gรถrdรผkรงe geleceฤi pozitif satฤฑn alฤฑyoruz” diyerek sรถzlerini tamamladฤฑ.โ
