Vatan gazetesi ekonomi yazarฤฑ Ali Aฤaoฤlu, Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn ne kadar faiz indirimi yapacaฤฤฑnฤฑn tartฤฑลฤฑldฤฑฤฤฑ dรถnemde borรงlanma maliyeti ve kaynak sorunlarฤฑ bankalarฤฑn kredi vermekte neden zorlanacaฤฤฑnฤฑ yazdฤฑ. . ฤฐลte Aฤaoฤlu’nun o yazฤฑsฤฑ;
รnรผmรผzdeki hafta yapฤฑlacak Para Politikasฤฑ Kurulu (PPK) toplantฤฑsฤฑndan yeni bir faiz indirimi gelecek mi, merakla bekleniyor. Yeni baลkanฤฑn ilk toplantฤฑsฤฑndaki 50 baz puanlฤฑk indiriminden รถnce bankalar faiz indirim beklentisiyle iki ลey yaptฤฑ. ฤฐlki mevduat faizlerini โรถnden beslemeliโ olarak dรผลรผrmeye baลladฤฑlar. ฤฐkincisi disponibilite iรงin tutmak zorunda olduklarฤฑ rakamlarฤฑ azalttฤฑlar ve bunu dรผลรผk faiz dรถnemine ertelediler.
Bu da Merkez Bankasฤฑโnฤฑn (TCMB) bankalara saฤladฤฑฤฤฑ fonlamanฤฑn dรผลmesine neden oldu. Bu durum รผlkeye para giriลi olduฤu; bu nedenle fonlama ihtiyacฤฑnฤฑn azaldฤฑฤฤฑ gibi gerรงeklerle pek de รถrtรผลmeyen yorumlarฤฑ beraberinde getirdi. Nitekim toplam borรงlanma bugรผnlerde 98 milyar TLโye ulaลtฤฑ.
Diฤer yandan bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผnde iki temel sorun var ki bu sorunlar devam ettikรงe yeni kredi vermeleri hayli zor olacak. Bunlardan ilki sermaye yeterlilik oranlarฤฑ. 2008 krizinde yรผzde 16-17โlerde olan bu oran son aylarda yรผzde 12-13โlere kadar geriledi. Yeni sermaye koymak istemeyen bankalar yurt dฤฑลฤฑnda yรผzde 8.5-9.0 faizlerle sermaye benzeri dolar cinsinden (Tier II) bono ihraรง ediyorlar.
รapraz para swaplarฤฑ ile elde edebilecekleri TL faizlerinin yรผzde 9.5โlere gerilemiล olmasฤฑna raฤmen yรผzde 8.5โlik dolar faizini de ekleyince yรผzde 18โlik (ehven sayฤฑlabilecek) maliyetle temin edilmiล kaynaฤฤฑ kaรงtan kullandฤฑracaklar? Diyelim ki sermaye benzeri bu bono sayesinde bono tutarฤฑnฤฑn 8 katฤฑna kadar kredi verebilecekler. Ancak bu kredileri de bir yerlerden fonlayacaklar. Yรผzde 8-9 ile Tier II borรงlanmฤฑล bir banka โnormal borรงlanmasฤฑnฤฑโ kaรงtan yapabilecek? Sonuรง olarak bankacฤฑlฤฑฤฤฑn yurt dฤฑลฤฑ โmarjinalโ fonlama maliyetleri yรผksek.
Bankalar isteksiz olacak
Diฤer sorun bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผnรผn 10.50โlere gerilemiล olan ortalama sermaye getiri oranฤฑ. Aylฤฑk TL mevduat faizlerinin yรผzde 12.50โlerde; hadi faiz dรผลรผลรผ sonrasฤฑnda 12โlerde; olduฤu bir ortamda hangi sermayedar bankasฤฑna para koyar. Veya yรผzde 15-17 faizle parayฤฑ mal eden banka kaรงtan parayฤฑ satacak da sermaye kรขrlฤฑlฤฑk oranฤฑnฤฑ artฤฑracak?
Hรผlasasฤฑ bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผ; TCMB faizleri รงok radikal bir ลekilde (Yรผzde 3-5) indirmedikรงe, yeni ve ek kredi vermekte hem zorlanacaklar hem de artan tahsili gecikmiล kredi ve iflas ertelemeler nedeniyle isteksiz davranacaklardฤฑr. Tรผm bu deฤerlendirmeler ve yurt dฤฑลฤฑ borรงlanmalardaki zorluklar gรถz รถnรผne alฤฑndฤฑฤฤฑnda geriye bir tek kaynak kalฤฑyor: Kรผredeki diฤer merkez bankalarฤฑ gibi TCMBโnin de bankalara ucuz, dรผลรผk faizli kredi vermesi.
ฤฐyi de biz bunu 2001 รถncesi kamu bankalarฤฑ eliyle yapฤฑp; milyarlarca dolar gรถrev zararฤฑ yazฤฑp, devasa bir bankacฤฑlฤฑk krizi รงฤฑkarฤฑp, ardฤฑnda tรผm รผlkeyi modern tarihindeki en bรผyรผk ekonomik krize sokmamฤฑล mฤฑydฤฑk?
Sadece faiz indiriminin รงรถzรผm olmadฤฑฤฤฑnฤฑ, yapฤฑlmasฤฑ gereken รงok daha farklฤฑ ลeyler, atฤฑlmasฤฑ gereken รงok daha farklฤฑ adฤฑmlar olduฤunu anlamamฤฑz gerekiyor. Faiz; ekonomideki parametrelerden sadece biri. En รถnemlisi gibi gรถrรผnse de deฤil
