ลimลek, 2014 Yฤฑlฤฑ Merkezi Yรถnetim Bรผtรงesi’ne iliลkin TBMM Genel Kurulu’nda yaptฤฑฤฤฑ sunumda, gelecek yฤฑl iรงin Sosyal Gรผvenlik Kurumu (SGK) ve merkezi yรถnetim bรผtรงesinden yaklaลฤฑk 75 milyar lira ile en bรผyรผk ikinci kaynaฤฤฑ saฤlฤฑk harcamalarฤฑna ayฤฑrdฤฑklarฤฑnฤฑ sรถyledi. Bรถylece, 2014 yฤฑlฤฑnda saฤlฤฑk harcamalarฤฑ iรงin ayrฤฑlan kaynaฤฤฑ 2002 yฤฑlฤฑna gรถre 5,5 katฤฑna รงฤฑkardฤฑklarฤฑnฤฑ dile getiren ลimลek, aile hekimliฤi uygulamasฤฑnฤฑ 81 ile yaygฤฑnlaลtฤฑrarak vatandaลlara kaliteli saฤlฤฑk hizmeti sunmaya devam ettiklerini kaydetti. ลimลek, bu amaรงla 4,5 milyar lira kaynak ayฤฑrdฤฑklarฤฑnฤฑ belirtti. AK Parti hรผkรผmetleri dรถneminde รผretken altyapฤฑyฤฑ geliลtiren, รถzel sektรถr yatฤฑrฤฑmlarฤฑnฤฑ ve istihdamฤฑ destekleyen, Tรผrkiye’nin bรผyรผme potansiyelini artฤฑran kamu yatฤฑrฤฑmlarฤฑna รถncelik verdiklerini anlatan ลimลek, “Bu amaรงla kamu yatฤฑrฤฑm harcamalarฤฑ iรงin 2014 Yฤฑlฤฑ Bรผtรงesinde bu yฤฑla gรถre yรผzde 13,1 oranฤฑnda artฤฑลla yaklaลฤฑk 44,3 milyar lira รถdenek ayฤฑrฤฑyoruz” diye konuลtu.
Kamu-รถzel iลbirlikleri (Kรฤฐ) sayesinde ฤฐstanbul’a 3’รผncรผ havaalanฤฑ gibi kรผresel รถlรงekte bรผyรผk projelere imza attฤฑklarฤฑna dikkati รงeken ลimลek, 1986 yฤฑlฤฑndan bu yana iลletme hakkฤฑ devirleri hariรง tutulduฤunda Kรฤฐ modeli kapsamฤฑnda yapฤฑlan 35,1 milyar dolarlฤฑk yatฤฑrฤฑmฤฑn 26,5 milyar dolarlฤฑk tutarฤฑnฤฑn AK Parti hรผkรผmetleri dรถneminde gerรงekleลtiฤini sรถyledi. ลimลek, altyapฤฑ yatฤฑrฤฑmlarฤฑna sadece bรผtรงeden kaynak ayฤฑrmadฤฑklarฤฑnฤฑ, aynฤฑ zamanda Kรฤฐ sayesinde ilave yatฤฑrฤฑmlarฤฑ harekete geรงirdiklerini dile getirdi. Son 11 yฤฑlda kamu yatฤฑrฤฑmlarฤฑnฤฑn ortalama tamamlanma sรผresini kฤฑsalttฤฑklarฤฑnฤฑ anlatan ลimลek, 2002 yฤฑlฤฑnda 8,5 yฤฑl olan kamu yatฤฑrฤฑm stokunun tamamlanma sรผresini 2013 yฤฑlฤฑnda 3,7 yฤฑla dรผลรผrdรผklerini belirtti. AK Parti hรผkรผmetleri dรถneminde รถzel sektรถr yatฤฑrฤฑmlarฤฑnฤฑ desteklediklerini ve istihdamฤฑ ve bรผyรผmeyi destekleyen birรงok uygulamayฤฑ hayata geรงirdiklerini kaydeden ลimลek, “Bu amaรงla, 2014 yฤฑlฤฑnda, reel kesime yรถnelik toplam desteklerimizi bu yฤฑla gรถre yรผzde 16,1 oranฤฑnda artฤฑrarak 11,9 milyar liraya yรผkseltiyoruz” ifadesini kullandฤฑ.
Bireysel emekliliฤe 2 milyarlฤฑk katkฤฑ
Yurt iรงi tasarruflarฤฑ artฤฑrmak amacฤฑyla bireysel emeklilikte doฤrudan “Devlet Katkฤฑsฤฑ Sistemi”ni getirdiklerini anฤฑmsatan ลimลek, sistem iรงin 2013 yฤฑlฤฑ Merkezi Yรถnetim Bรผtรงesinde 1,3 milyar lira รถdenek ayฤฑrdฤฑklarฤฑnฤฑ, 2014 yฤฑlฤฑnda bu รถdeneฤi yรผzde 56 artฤฑrarak yaklaลฤฑk 2 milyar liraya รงฤฑkardฤฑklarฤฑnฤฑ bildirdi. ลimลek, dรผzenlemenin devreye girdiฤi 2013 yฤฑlฤฑnฤฑn baลฤฑndan bu yana bireysel emeklilik sistemi katฤฑlฤฑmcฤฑ sayฤฑsฤฑ 882 bin kiลi artarak 4 milyon kiลiye, katฤฑlฤฑmcฤฑlarฤฑn fon tutarฤฑ ise 4,8 milyar lira artarak 25,3 milyar liraya ulaลtฤฑฤฤฑna dikkati รงekti.
รiftรงiler iรงin 9,7 milyar lira
2014 Yฤฑlฤฑ Bรผtรงesi’nde รงiftรงiyi de desteklediklerine iลaret eden ลimลek, bu amaรงla toplam 9,7 milyar lira รถdenek ayฤฑrdฤฑklarฤฑnฤฑ bildirdi. Ayrฤฑca tarฤฑmsal kredi sรผbvansiyonu, mรผdahale alฤฑmlarฤฑ ve tarฤฑmsal KฤฐT’lerin finansmanฤฑ iรงin tahsis edilen kaynak da dikkate alฤฑndฤฑฤฤฑnda bu tutarฤฑn 13,2 milyar liraya ulaลtฤฑฤฤฑnฤฑ belirten ลimลek, “Genel bรผtรงeden yaptฤฑฤฤฑmฤฑz sรผbvansiyonlarฤฑn da katkฤฑsฤฑyla kredi faiz oranlarฤฑ yรผzde 0 ila 8,25 arasฤฑnda uygulanmaktadฤฑr. Oysa 2002 yฤฑlฤฑnda tarฤฑmsal kredi faiz oranlarฤฑ yรผzde 59 ila 69 aralฤฑฤฤฑndaydฤฑ. Uluslararasฤฑ mukayeselere baktฤฑฤฤฑmฤฑzda tarฤฑmsal desteklere verdiฤimiz รถnem aรงฤฑkรงa gรถrรผlmektedir” deฤerlendirmesinde bulundu. OECD tarafฤฑndan 2013 yฤฑlฤฑnda yayฤฑnlanan Tarฤฑm Politikalarฤฑnฤฑ ฤฐzleme ve Deฤerlendirme Raporuna gรถre, Tรผrkiye’de tarฤฑmsal desteฤin GSYH’ye oranฤฑ 2012 yฤฑlฤฑnda yรผzde 2,1 olarak hesaplandฤฑฤฤฑnฤฑ hatฤฑrlatan ลimลek, bu oran ile Tรผrkiye’nin tarฤฑm destekleri aรงฤฑsฤฑndan OECD รผlkeleri arasฤฑnda lider konumda bulunduฤunu sรถyledi. Saฤladฤฑklarฤฑ doฤrudan ve dolaylฤฑ desteklerle 2002’de 23,7 milyar dolar olan tarฤฑmsal GSYH’nin, 2012 yฤฑlฤฑnda 62 milyar dolara ulaลtฤฑฤฤฑna dikkati รงeken ลimลek, “Bรถylece tarฤฑmsal bรผyรผklรผk itibarฤฑyla dรผnyanฤฑn 7’nci, Avrupa’nฤฑn ise 1’inci รผlkesi olduk. Oysa 2002 yฤฑlฤฑnda tarฤฑmsal bรผyรผklรผk itibarฤฑyla dรผnyada 11’inci, Avrupa’da ise 4’รผncรผ sฤฑradaydฤฑk” dedi.
2014 yฤฑlฤฑ bรผtรงesi ile รงalฤฑลan ve emeklileri gรถzettiklerini dile getiren ลimลek, AK Parti hรผkรผmetleri dรถneminde kamu รงalฤฑลanlarฤฑnฤฑ ve emeklileri enflasyona ezdirmediklerini ve bu kesimin mali haklarฤฑnda ciddi iyileลmeler saฤladฤฑklarฤฑnฤฑ kaydetti. Aile yardฤฑmฤฑ รถdeneฤi dahil en dรผลรผk memur maaลฤฑ 2002 Aralฤฑk ayฤฑnda 392 lira iken 2013 Aralฤฑk ayฤฑnda bin 887 liraya รงฤฑktฤฑฤฤฑna iลaret eden ลimลek, sรถz konusu dรถnemdeki artฤฑลฤฑn yรผzde 381,4 olduฤunu sรถyledi. Net asgari รผcret 2002 Aralฤฑk ayฤฑnda 184 lira iken 2013 Aralฤฑk ayฤฑnda yรผzde 336,2 artฤฑลla 804 liraya ulaลtฤฑฤฤฑnฤฑ anฤฑmsatan ลimลek, aynฤฑ dรถnemde emeklilik aylฤฑklarฤฑnฤฑn farklฤฑ gruplara gรถre yรผzde 208,9 ila yรผzde 782,1 arasฤฑnda arttฤฑฤฤฑnฤฑ dile getirdi. 2002 yฤฑl sonundan 2013 Kasฤฑm sonuna kadar enflasyonun kรผmรผlatif yรผzde 159,1 oranฤฑnda arttฤฑฤฤฑ gรถz รถnรผne alฤฑndฤฑฤฤฑnda รงalฤฑลan ve emekli vatandaลlarฤฑn gelirlerinde รถnemli รถlรงรผde reel artฤฑลlar yaptฤฑklarฤฑnฤฑn aรงฤฑkรงa gรถrรผleceฤini vurgulayan ลimลek, ลรถyle devam etti: “Bu yฤฑl yapฤฑlan toplu sรถzleลme uyarฤฑnca รงalฤฑลanlarฤฑmฤฑzฤฑn maaล ve รผcretlerinde รถnรผmรผzdeki sene brรผt 175 lira seyyanen artฤฑล yapacaฤฤฑz. Ayrฤฑca รถฤretmenlerimizin tazminatlarฤฑnda da ilave 150 lira artฤฑล saฤlayacaฤฤฑz. Bu artฤฑลlarla birlikte 2014 yฤฑlฤฑnda ortalama memur maaลฤฑnda aile yardฤฑmฤฑ รถdeneฤi dahil yรผzde 7,8, aile yardฤฑmฤฑ รถdeneฤi hariรง yรผzde 8,1 oranฤฑnda bir artฤฑล meydana gelecektir. Geรงici personel รผcretlerinde ise brรผt 350 lira artฤฑล yapacak ve geรงici personelin aile yardฤฑmฤฑ รถdeneฤinden yararlanmasฤฑna imkan saฤlayacaฤฤฑz.” ลimลek, 2013 yฤฑlฤฑnฤฑn ikinci yarฤฑsฤฑnda enflasyonun yรผzde 3’รผ aลmasฤฑ halinde ise aradaki farkฤฑ 2014 yฤฑlฤฑ Ocak ayฤฑnda maaลlara
yansฤฑtacaklarฤฑnฤฑ bildirdi.
SGK iรงin ayrฤฑlan personel giderleri รถdeneฤi
2014 yฤฑlฤฑ iรงin sosyal gรผvenlik kurumlarฤฑna devlet prim giderleri dahil personel giderleri iรงin toplam 129,6 milyar lira รถdenek ayฤฑrdฤฑklarฤฑnฤฑ kaydeden ลimลek, 2002 yฤฑlฤฑnda yรผzde 18,4 olan bu oranฤฑn toplam bรผtรงe harcamalarฤฑnฤฑn yรผzde 29,7’sini oluลturduฤuna iลaret etti. Ayrฤฑca 2014 yฤฑlฤฑnda ek รถdemeler dahil emekli aylฤฑk รถdemelerinin 138,8 milyar lira olmasฤฑnฤฑ รถngรถrdรผklerini anlatan ลimลek, “Sosyal gรผvenlik sisteminin aรงฤฑklarฤฑnฤฑn bรผtรงe tarafฤฑndan finanse edildiฤi dikkate alฤฑnฤฑrsa aslฤฑnda รงalฤฑลanlarฤฑmฤฑzฤฑn, emeklilerimizin bรผtรงeden aldฤฑฤฤฑ pay yaklaลฤฑk 3’te 1’inden รงok รงok daha fazladฤฑr” dedi. SGK’ya yapฤฑlacak transferlerin 2014 yฤฑlฤฑnda 2013 yฤฑlฤฑ gerรงekleลme tahminine gรถre yรผzde 7,1 oranฤฑnda artarak 77,1 milyar liraya ulaลmasฤฑnฤฑn รถngรถrรผldรผฤรผnรผ belirten ลimลek, “Sรถz konusu tutarฤฑn 21,6 milyar liralฤฑk kฤฑsmฤฑ aรงฤฑk finansmanฤฑndan kaynaklanmaktadฤฑr. Aรงฤฑk finansmanฤฑ iรงin sosyal gรผvenlik sistemine yapฤฑlan transferlerdeki artฤฑล esas itibarฤฑyla 1990โlarda emeklilik sisteminde yapฤฑlan deฤiลiklikten kaynaklanmaktadฤฑr” diye konuลtu.
Bรถlgesel kalkฤฑnma ve Ar-Ge destekleri
2014 yฤฑlฤฑ bรผtรงesi ile bรถlgesel kalkฤฑnmaya daha รงok kaynak ayฤฑrdฤฑklarฤฑnฤฑ ifade eden ลimลek, ลรถyle devam etti: “Bรถlgesel ve sosyal geliลmiลlik farklarฤฑnฤฑ azaltmak iรงin, hรผkรผmetlerimiz dรถneminde, GAP, DAP, DOKAP ve KOP illerinde yatฤฑrฤฑm รถdeneklerini son 11 yฤฑlda yaklaลฤฑk 6 kat artฤฑrdฤฑk. Yaklaลฤฑk 27,1 milyar lirasฤฑ GAP Eylem Planฤฑ dรถneminde, yani son 5 yฤฑlda, olmak รผzere 2003’ten bu yana GAPโa 2013 fiyatlarฤฑyla toplam 36,1 milyar lira kaynak aktardฤฑk. Bรถylece 610 kilometresi Eylem Planฤฑ dรถneminde olmak รผzere toplam 843,4 kilometre ana sulama kanalฤฑnฤฑ tamamladฤฑk.” 2014 Yฤฑlฤฑ Bรผtรงesinde baลta TรBฤฐTAK Ar-Ge projeleri olmak รผzere รผniversite ve sanayi kesimi Ar-Ge projelerini desteklemeye devam edeceklerini anlatan ลimลek, bu kapsamda 2014 yฤฑlฤฑnda yaklaลฤฑk 2,8 milyar lira รถdenek ayฤฑrdฤฑklarฤฑnฤฑ, vergisel teลvikler dahil olmak รผzere toplam Ar-Ge desteklerinin yaklaลฤฑk 3,8 milyar liraya ulaลacaฤฤฑnฤฑ belirtti.
ลimลek, gelecek nesillere daha saฤlฤฑklฤฑ ve temiz bir รงevre bฤฑrakmak iรงin doฤrudan รงevre koruma hizmetlerine 542 milyon lira, aฤaรงlandฤฑrma faaliyetlerine 326 milyon lira, SUKAP’a 557 milyon lira, kentsel dรถnรผลรผm programฤฑna รงevre katkฤฑ payฤฑ ve dรถner sermaye gelirleriyle birlikte 547 milyon lira olmak รผzere toplamda yaklaลฤฑk 2 milyar lira kaynak ayฤฑrdฤฑklarฤฑnฤฑ dile getirdi.
Mahalli idarelere 42,3 milyar lira รถdenek
Yerel hizmetlerin daha kaliteli ลekilde sunulabilmesi iรงin 2014 yฤฑlฤฑnda mahalli idarelere yapฤฑlan desteฤi 2013 yฤฑlฤฑ baลlangฤฑรง รถdeneฤine gรถre yรผzde 12,2 artฤฑrarak 42,3 milyar liraya รงฤฑkardฤฑklarฤฑnฤฑ dile getiren ลimลek, bu desteฤin 38,8 milyar lirasฤฑnฤฑn vergi gelirlerinden mahalli idarelere ayrฤฑlan paylardan oluลacaฤฤฑnฤฑ bildirdi. ลimลek, bu paylarฤฑ illerin nรผfus ve sosyoekonomik geliลmiลlik dรผzeyine gรถre adil bir ลekilde daฤฤฑttฤฑklarฤฑnฤฑ ifade etti.
Sosyal yardฤฑm harcamalarฤฑ iรงin 2014 Yฤฑlฤฑ Bรผtรงesi’nde bu yฤฑla gรถre yรผzde 15,3’lรผk artฤฑลla yaklaลฤฑk 30,4 milyar lira kaynak ayฤฑrdฤฑklarฤฑnฤฑ belirten ลimลek, engellilerin evde bakฤฑmฤฑ iรงin 4,2 milyar lira, engelli ve engelli yakฤฑnฤฑ aylฤฑklarฤฑ iรงin 2,6 milyar lira, engelli รงocuk ve genรงlerin eฤitimi iรงin 1,5 milyar lira, 65 yaล รผstรผne verilen aylฤฑklar iรงin 1,2 milyar lira, รงocuklarฤฑn aileleri yanฤฑnda yetiลmesi iรงin 351 milyon lira, engellilerin รถzel kuruluลlarda bakฤฑm giderleri iรงin 241 milyon lira, engelli รถฤrencilerin okula ulaลmalarฤฑ iรงin 95 milyon lira, engellilerin istihdamฤฑ iรงin 87 milyon lira, koruyucu aile modeli iรงin 43 milyon lira, kadฤฑn konukevleri iรงin 42 milyon lira kaynak tahsis ettiklerini ifade etti.
