BM Mรผlteci Ajansฤฑ (UNHCR), derinleลen finansman krizinin bu yฤฑl yaklaลฤฑk 8,3 milyon mรผlteci ve zorla yerinden edilmiล kiลiyi yardฤฑma eriลimden mahrum bฤฑrakabileceฤini aรงฤฑkladฤฑ. Cenevre merkezli kurum, bazฤฑ รผlkelerde koruma sistemlerinin รงรถkรผลe sรผrรผklenebileceฤini vurguladฤฑ. UNHCR, 5,789 milyar dolarlฤฑk bir finansman aรงฤฑฤฤฑyla karลฤฑ karลฤฑya bulunduฤunu bildirdi.
BM ajansฤฑ tarihinin en aฤฤฑr finansman krizlerinden birini yaลฤฑyor
ABD ve diฤer bazฤฑ รผlkelerin yardฤฑm kesintileri sonrasฤฑnda UNHCR’nin kullanabildiฤi kaynaklar 2024 ile 2025 arasฤฑnda yรผzde 24 azaldฤฑ. Ajans, Temmuz ayฤฑ itibarฤฑyla 2026 yฤฑlฤฑ iรงin gerekli gรถrdรผฤรผ 8,505 milyar dolarฤฑn yalnฤฑzca yรผzde 32’sini toplayabildiฤini duyurdu. Buna karลฤฑn kรผresel รถlรงekte zorla yerinden edilen ve vatansฤฑz kiลi sayฤฑsฤฑ rekor seviyelere yakฤฑn seyrini koruyor.
UNHCR, sorumluluฤu altฤฑndaki nรผfusun yฤฑl sonunda 131,2 milyona ulaลmasฤฑnฤฑ beklediฤini, geรงen yฤฑl sonunda bu rakamฤฑn 129,4 milyon olduฤunu belirtti. Kurum, 26 sayfalฤฑk raporunda bรผtรงe kesintilerinin mรผlteci kayฤฑt iลlemleri, รงocuk koruma programlarฤฑ ve toplumsal cinsiyete dayalฤฑ ลiddet maฤdurlarฤฑna yรถnelik hizmetler รผzerindeki etkisini ayrฤฑntฤฑlฤฑ biรงimde ortaya koydu. Raporda yer alan bir ifadeye gรถre “belirli bir eลiฤin altฤฑnda sistem kรผรงรผlmรผyor, รงรถkรผyor.”
รad, Sudan ve Afganistan’da etkiler aฤฤฑrlaลฤฑyor
Rapor, bรผyรผk yerinden edilmiล nรผfus barฤฑndฤฑran รผlkelerdeki sonuรงlara ayrฤฑ ayrฤฑ dikkat รงekti. Sudan’daki รงatฤฑลmadan kaรงarak รad’a sฤฑฤฤฑnan 319 bin kiลi kayฤฑt iลlemlerinde gecikme yaลarken, 200 bin kadฤฑn ve kฤฑz รงocuฤunun gรผvenli alanlara ve รถnleme programlarฤฑna eriลimini kaybetme riskiyle karลฤฑ karลฤฑya olduฤu belirtildi. Nisan ayฤฑnda dรถrdรผncรผ yฤฑlฤฑna giren iรง savaล nedeniyle BM tarafฤฑndan dรผnyanฤฑn en aฤฤฑr yerinden edilme krizi olarak nitelendirilen Sudan’da ise yฤฑl ortasฤฑ itibarฤฑyla yaklaลฤฑk 140 bin mรผlteci ve sฤฑฤฤฑnmacฤฑnฤฑn kayฤฑt altฤฑna alฤฑnamadฤฑฤฤฑ aktarฤฑldฤฑ; 2026’nฤฑn ilk beล ayฤฑnda kayฤฑt faaliyetlerinin askฤฑya alฤฑnmฤฑล olmasฤฑ bu tabloda etkili oldu.
Afganistan’da geri dรถnenlere verilen UNHCR yardฤฑmlarฤฑ kiลi baลฤฑna 375 dolardan 170 dolara dรผลรผrรผldรผ. รte yandan ฤฐran ve Pakistan baลta olmak รผzere komลu รผlkelerden zorunlu veya gรถnรผllรผ dรถnรผลler nedeniyle Afganistan bu yฤฑl tek baลฤฑna bir milyondan fazla kiลi kabul etti.
UNHCR tasarruf รถnlemlerinin yetersiz kaldฤฑฤฤฑnฤฑ belirtiyor
UNHCR, 2025 yฤฑlฤฑnda iล gรผcรผnรผ yรผzde 33 azalttฤฑฤฤฑnฤฑ, 140 lokasyondaki ofislerini kapattฤฑฤฤฑnฤฑ ve 2024’e kฤฑyasla 15 รผlkede faaliyetlerini durdurduฤunu hatฤฑrlattฤฑ. Kurum, bu kapsamdaki ek tasarruf รถnlemlerinin finansman aรงฤฑฤฤฑnฤฑ telafi edemediฤini aรงฤฑkladฤฑ. Baฤฤฑลรงฤฑ fonlarฤฑnฤฑn giderek daha bรผyรผk bir bรถlรผmรผnรผn belirli amaรงlara sฤฑkฤฑ sฤฑkฤฑya tahsis edildiฤi de raporda yer aldฤฑ; bu oran beล yฤฑl รถnce yรผzde 19 iken 2026’da yรผzde 51’e yรผkseldi. Ajans, kaynaklarฤฑn en acil รถnceliklere kaydฤฑrฤฑlmasฤฑnฤฑ zorlaลtฤฑran bu durumun, azalan finansmanla birlikte koruma sistemini kademeli olarak aลฤฑndฤฑrdฤฑฤฤฑnฤฑ, mรผltecilerin kayฤฑt dฤฑลฤฑ kalma riskini artฤฑrdฤฑฤฤฑnฤฑ ve toplumsal cinsiyete dayalฤฑ ลiddet maฤdurlarฤฑnฤฑn ihtiyaรง duyduklarฤฑ destekten yoksun kalabileceฤini vurguladฤฑ.
UNHCR’nin finansman aรงฤฑฤฤฑ ne kadar?
BM Mรผlteci Ajansฤฑ, 2026 yฤฑlฤฑ iรงin 5,789 milyar dolarlฤฑk bir finansman aรงฤฑฤฤฑyla karลฤฑ karลฤฑya olduฤunu aรงฤฑkladฤฑ; gerekli 8,505 milyar dolarฤฑn Temmuz itibarฤฑyla yalnฤฑzca yรผzde 32’si toplanabildi.
Finansman krizinden en รงok hangi รผlkeler etkileniyor?
BM Mรผlteci Ajansฤฑ raporu, รถzellikle รad, Sudan ve Afganistan’daki etkilere dikkat รงekiyor; bu รผlkelerde kayฤฑt gecikmeleri, kesilen yardฤฑmlar ve koruma programlarฤฑnฤฑn aksamasฤฑ รถne รงฤฑkan sorunlar arasฤฑnda yer alฤฑyor.
