Baลbakan Yardฤฑmcฤฑsฤฑ Nurettin Canikli, bankacฤฑlฤฑkta mevduat faizlerinde yรผkseliลin mayฤฑs ayฤฑnda baลladฤฑฤฤฑnฤฑ, haziran ayฤฑnda ise tฤฑrmandฤฑฤฤฑnฤฑ belirterek, “Bir anda 2-3 puan birden artmaya baลladฤฑ. Bu รงok bรผyรผk bir tehlikedir. Bu konuyu istiลare etmek iรงin (bankacฤฑlarla) bir araya geldik. Kendi kanaatimizi aktardฤฑk, onlar kendi kanaatlerini sรถylediler. Burada alฤฑnmฤฑล hiรงbir karar yok. Bizim onlara herhangi bir kararฤฑ dikte etmemiz sรถz konusu deฤil.” dedi.
Canikli Bloomberg HT televizyonunda gรผndeme iliลkin sorularฤฑ yanฤฑtladฤฑ.
Bir sรผre รถnce bankacฤฑlarla yaptฤฑฤฤฑ toplantฤฑya iliลkin bir soru รผzerine, AK Parti hรผkรผmetleri olarak ekonomide piyasa ลartlarฤฑna mรผdahale edilmemesinin kฤฑrmฤฑzฤฑ รงizgilerinden biri olduฤunu bildiren Canikli, bugรผne kadar piyasaya mรผdahale anlamฤฑna gelebilecek hiรงbir adฤฑm veya kararlarฤฑ olmadฤฑฤฤฑnฤฑ ifade etti.
Canikli, bazฤฑ sฤฑkฤฑntฤฑlฤฑ dรถnemlerde, zaman zaman akademik รงevreler de dahil olmak รผzere, bazฤฑ kesimlerin “piyasaya bazฤฑ mรผdahalelerin yapฤฑlmasฤฑ gerektiฤi” yรถnรผnde gรถrรผล ve telkinleri olduฤunu, hatta bilimsel altyapฤฑ oluลturularak bu telkinlerin yapฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ dile getirerek, “Ama bugรผne kadar hiรงbir ลekilde ekonomik olarak en zorda kaldฤฑฤฤฑmฤฑz en รงok sฤฑkฤฑลtฤฑฤฤฑmฤฑz dรถnemlerde dahi bunlara hiรง itibar etmedik, dikkate almadฤฑk, kesinlikle reddettik. Bunun Tรผrkiye ekonomisinin kredibilitesinin en รถnemli ayaklarฤฑndan, taลฤฑyฤฑcฤฑ kolonlarฤฑndan biri olduฤunu biliyoruz.” diye konuลtu.
Geรงmiลteki bazฤฑ uygulamalara iliลkin รถrnekler veren Canikli, 250 milyar liralฤฑk Kredi Garanti Fonu (KGF) kefaleti uygulamasฤฑnda, bazฤฑ bankalarฤฑn aลฤฑrฤฑ ihtiyatlฤฑ davrandฤฑฤฤฑnฤฑ, bu konuda banka yรถneticileri ile bir araya geldiklerini, istiลarelerde bulunduklarฤฑnฤฑ ancak hiรงbir ลekilde mรผdahalenin sรถz konusu olmadฤฑฤฤฑnฤฑ kaydetti.
Bu bankalarฤฑn son 1,5 aya kadar bu ihtiyatlฤฑ duruลunu devam ettirdiฤini dile getiren Canikli, “Bankacฤฑlarla istiลarelerimiz sonucunda son 1,5 aylฤฑk zaman dilimi iรงerisinde toplam 140 milyar liralฤฑk KGF destekli kredi kullanฤฑldฤฑ. 286 bin firma kullandฤฑ. ฤฐnanฤฑlmaz bir ลekilde rahatlama saฤladฤฑ.” dedi.
Canikli, bankacฤฑlarla yaptฤฑklarฤฑ son toplantฤฑnฤฑn amaรงlarฤฑndan birinin yรผkselen mevduat faizleri ile ilgili gรถrรผล alฤฑลveriลinde bulunmak, diฤerinin de KGF uygulamalarฤฑ nedeniyle bankacฤฑlara teลekkรผr etmek olduฤunu bildirdi.
Mevduata verilen faizlerde yรผkseliลin mayฤฑs ayฤฑnda baลladฤฑฤฤฑnฤฑ, haziran ayฤฑnda ise tฤฑrmandฤฑฤฤฑnฤฑ aktaran Canikli, ลรถyle devam etti: “Bir anda 2-3 puan birden artmaya baลladฤฑ. Bu รงok bรผyรผk bir tehlikedir. Sadece reel sektรถr iรงin deฤil, bankacฤฑlฤฑฤa da รงok ciddi bir finansman maliyet yรผkรผ getirecek. Mevduat faizi olarak yรผzde 15-16 verdiฤiniz zaman banka yรผzde 2-3 maliyeti koyup bunu en az yรผzde 19-20 ile kredi olarak saฤlayabilir. Bรถyle bir rakamฤฑ sรผrdรผrme imkanฤฑ yok. Reel olarak da bakฤฑldฤฑฤฤฑnda inลallah yฤฑl sonu itibarฤฑyla yรผzde 9 civarฤฑnda bir enflasyon bekliyoruz. Ona gรถre hesapladฤฑฤฤฑnฤฑzda mevduatta yรผzde 15’lik bir nominal faiz yaklaลฤฑk maliyetleri dรผลtรผkten sonra 4 puanlฤฑk, verilen faizin neredeyse yรผzde 50 oranฤฑnda bir reel faiz anlamฤฑna geliyor. Hiรงbir ekonomi bunu kaldฤฑramaz. Bunlarฤฑn geri dรถnรผลรผ รงok bรผyรผk sancฤฑlฤฑ olur. En bรผyรผk zararฤฑ da bankalar gรถrรผr. Bir ลeyler yapmamฤฑz gerekiyor. Hem KGF destekli kredi uygulamalarฤฑ iรงin teลekkรผr etmek, hem de bu konuyu istiลare etmek iรงin bir araya geldik. Kendi kanaatimizi aktardฤฑk, hepsini tek tek dinledik, onlar kendi kanaatlerini sรถylediler. Burada alฤฑnmฤฑล hiรงbir bir karar yok. Bizim onlara herhangi bir kararฤฑ dikte etmemiz sรถz konusu deฤil ama sonuรงta bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผ de biz de rasyonel davranmak durumundayฤฑz. Hepsinin de rasyonel davranan ve dรผลรผnen kiลiler olduฤunu biliyoruz. Yarฤฑn bu kadar yรผksek faizli kredinin geri dรถnmeme ihtimali yรผkselince bundan yine en bรผyรผk zararฤฑ bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผ gรถrecek. Belki hemen olmaz ama tedbiri รถnceden almak durumundayฤฑz. Mevduata yรผksek faiz uygulamasฤฑnฤฑn rakamlara yansฤฑmalarฤฑ daha 1-1,5 ay oldu. Eฤer gรถz yumarsak 2-3 yฤฑl sonraki datalarฤฑ bozacak ama tedbiri ลimdi almazsanฤฑz o zaman yapacak bir ลey kalmaz.”
“YรKSEK FAฤฐZ VERฤฐLEN MEVDUAT MฤฐKTARI 500 KAT ARTTI”
Bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผnรผn altฤฑn รงaฤฤฑnฤฑ yaลadฤฑฤฤฑna dikkati รงeken Canikli, her bankanฤฑn sadece kendi hedefleri iรงin karar aldฤฑฤฤฑnฤฑ, birbirleri ile gรถrรผลme yapmadฤฑklarฤฑnฤฑ, bankacฤฑlarฤฑn da yapฤฑlan toplantฤฑnฤฑn zamanlamasฤฑ ile ilgili memnuniyet duyduฤunu anlattฤฑ.
Canikli, mayฤฑsta yรผzde 15 รผzerinde faiz verilen mevduat miktarฤฑ 60 milyon lira civarฤฑndayken, haziran ayฤฑnda 27 milyar liraya รงฤฑktฤฑฤฤฑnฤฑ ve 500 kat birden arttฤฑฤฤฑnฤฑ dile getirerek, bรถyle bir yarฤฑล ile mevduat miktarฤฑnฤฑn artฤฑrฤฑlamayacaฤฤฑnฤฑ, bunun mevcut kaynaฤฤฑn el deฤiลtirmesi olduฤunu, bu yarฤฑลฤฑn bankaya bir fayda getirmeyeceฤini sรถyledi. Canikli, “Toplantฤฑda kaฤฤฑda dรถkรผlmรผล veya sรถzlรผ hiรงbir karar alฤฑnmadฤฑ, biz sadece beklentilerimizi, kanaatimizi sรถyledik. Bizim yaptฤฑฤฤฑmฤฑz bankacฤฑlarฤฑ bir araya getirerek istiลare etmek oldu.” dedi.
Faizlere iliลkin beklentilerinin sorulmasฤฑ รผzerine de Canikli, “Bir tahminde bulunulabilir ama bu ancak bir tahmin olabilir. Orada รงฤฑkan tablodan rasyonel olmayan ve ekonomik bir tabanฤฑ olmayan mevduata bu kadar yรผksek faiz รถdeme uygulamasฤฑnฤฑn รงok kฤฑsa sรผre iรงerisinde makul seviyelere gelebileceฤini dรผลรผnรผyorum. Piyasada fiyatlarฤฑ hiรงbir ลekilde biz belirlemiyoruz. O zaman piyasaya hakaret etmiล oluruz. รnemli olan oluลacak fiyatฤฑn rekabet ลartlarฤฑnda ama rasyonel ve ekonomik gerรงeklerle รถrtรผลen bir fiyat olmasฤฑ gerekir.” ifadesini kullandฤฑ.
Canikli, basฤฑnda yer alan “50 bin avcฤฑ mudi” ile ilgili haberlerin sorulmasฤฑ รผzerine de, “Mevduat sahipleri รผzerinden isimlendirilerek bir รงalฤฑลma yapฤฑlmasฤฑ รงok vahim bir hadisedir. Hiรงbir zaman bรถyle bir iลlem bugรผne kadar olmadฤฑ. Toplantฤฑda รถyle bir konu da gรผndeme gelmedi ve hiรงbir ลekilde bir karar alฤฑnmadฤฑ. Basฤฑna yansฤฑyan bu haber tamamen gerรงek dฤฑลฤฑdฤฑr. Hiรงbir ลekilde mevduatฤฑn isimlendirerek takibi sรถz konusu olamaz ve olmayacaktฤฑr. Mevduat sahibi de kendisine en yรผksek faizi verecek olan bankayฤฑ seรงer ve arar, bu son derece doฤaldฤฑr ve kendi hakkฤฑdฤฑr. Burada sorun o deฤil, burada sorun bankalarฤฑn mevduat kapmak iรงin rekabetin รถtesinde bir yarฤฑลa girmeleridir.” deฤerlendirmesinde bulundu.
Foreks uygulamalarฤฑnda yapฤฑlan dรผzenlemelere iliลkin bir soru รผzerine de Canikli, sistemde bir sฤฑkฤฑntฤฑ olmadฤฑฤฤฑnฤฑ, yapฤฑlan dรผzenlemelerde geri adฤฑm atฤฑlmayacaฤฤฑnฤฑ, belirlenen kaldฤฑraรง oranฤฑnฤฑn risk yรถnetimi iรงin yeterli olduฤunu dรผลรผndรผklerini sรถyledi.
“ULUSLARARASI GAYRฤฐMENKUL BORSASI ฤฐLE ฤฐLGฤฐLฤฐ รALIลMALARIMIZI TAMAMLADIK”
Canikli, borsada derinliฤin oluลmasฤฑna bรผyรผk katkฤฑ saฤlayacak projelerinden birinin de Cumhurbaลkan Recep Tayyip Erdoฤan’ฤฑn projesi ve talimatฤฑ olan “Uluslararasฤฑ Gayrimenkul Borsasฤฑ” olduฤunu belirterek, bununla ilgili รงalฤฑลmalarฤฑ tamamladฤฑklarฤฑnฤฑ bildirdi.
Uluslararasฤฑ Gayrimenkul Borsasฤฑ’nฤฑn, ฤฐslam ฤฐลbirliฤi Teลkilatฤฑ Ekonomik ve Ticari ฤฐลbirliฤi Daimi Komitesi (ฤฐSEDAK) bรผnyesinde 57 รผlkenin bรผtรผn gayrimenkul รผreticileri ve tรผketicilerini bir araya getirecek bir piyasa olacaฤฤฑnฤฑ dile getiren Canikli, yasal mevzuatฤฑ yakฤฑnda รงฤฑkaracaklarฤฑnฤฑ, daha sonra 57 ฤฐSEDAK รผlkesine teklif gรถtรผreceklerini, esnek bir modelle, hazฤฑr รผlkelerle iลe baลlayabileceklerini aktardฤฑ.
