Milliyetโin ekonomi profesรถrรผ yazarฤฑ Gรผngรถr Uras, Temmuz ayฤฑnda 2 milyar 602 milyon dolar cari aรงฤฑk verildiฤini belirterek, โNereden geldiฤi belli olmayan 2 milyar dolarlฤฑk dรถviz giriลi sayesinde cari aรงฤฑฤฤฑn finansmanฤฑ saฤlanabildi. รlkenin dรถviz aรงฤฑฤฤฑnฤฑ devamlฤฑ olarak nereden geldiฤi belli olmayan dรถviz ile karลฤฑlayamayฤฑz. Doฤrudan yabancฤฑ sermaye, portfรถy yatฤฑrฤฑmฤฑ ve dรถviz kredisi kanallarฤฑndan dรถviz giriลi artmaz ise, dรถviz fiyatlarฤฑnda artฤฑล baลlar.โ ifadesini kullandฤฑ.
Eylรผl ayฤฑnฤฑn ekonomide canlฤฑlฤฑฤฤฑn baลlangฤฑcฤฑ anlamฤฑna geldiฤine dikkat รงeken Uras, โGerรงekรงi olalฤฑm. 2016โda ekonomiyi harekete geรงiremedikโ dedi.
Gรผngรถr Urasโฤฑn bugรผn (19 Eylรผl 2016) yayฤฑmlanan โTatiller bitti, iลimize bakalฤฑmโ baลlฤฑklฤฑ yazฤฑsฤฑ ลรถyle:
Uzun uzun iki bayram tatili, yaz tatili derken 2016โnฤฑn son 3 ayฤฑna girmeye hazฤฑrlanฤฑyoruz. Herkes kendi iลine bakarsa, tarฤฑmda, sanayide kฤฑsa sรผrede mevcut potansiyeli deฤerlendirerek รผretimi artฤฑrฤฑrsak daha iyi gรผnlere hฤฑzla yol alabiliriz.
Batฤฑ dรผnyasฤฑnda Eylรผlโรผn ilk pazartesi genelde yaz tatilinin sonu anlamฤฑna gelir. Tatil, insanlarฤฑn dinlenmiล olarak iลlerine yรถnelmelerine imkan verir. Eylรผl ayฤฑnฤฑn baลฤฑ Batฤฑโda (Back to School) โOkul Dรถnemiโ olarak ekonomide canlanmaya yol aรงar.
Eylรผl bizim iรงin de รถnemlidir. Bizde geleneksel olarak eylรผl ekonomide โHarman Sonuโ canlฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑn baลlangฤฑcฤฑdฤฑr. Tarฤฑm รผrรผnรผnden saฤlanan imkanlar piyasaya hareket getirir. Borรงlar รถdenir. Dรผฤรผn, sรผnnet harcamalarฤฑ baลlar. Kฤฑล hazฤฑrlฤฑฤฤฑ yapฤฑlฤฑr. ฤฐkinci 9 gรผnlรผk bayram tatili, yaz tatiline eklendi. Nerede ise eylรผl ayฤฑnฤฑn sonuna yaklaลtฤฑk. Yฤฑlฤฑn sonuna 3 ay kaldฤฑ. Gerรงekรงi olalฤฑm. 2016โda ekonomiyi harekete geรงiremedik. Baลbakanโฤฑn anlatฤฑmฤฑ ile 2016 yฤฑlฤฑnda รผlkemizin baลฤฑna gelenler โPiลmiล tavuฤun baลฤฑna gelmediโ. Darbe giriลimi รผlkeyi her bakฤฑmdan sarstฤฑ. Bu giriลimine neden olan yapฤฑlanmanฤฑn tasfiyesi devam ediyor. Ordu, iรงeride ve dฤฑลarฤฑda terรถrle mรผcadeleyi sรผrdรผrรผyor.
Normalleลme baลladฤฑ
Her ลeye raฤmen Hรผkรผmet ekonomide ve sosyal hayatta normalleลmeyi saฤlamak iรงin, Doฤu illerinde onarฤฑmฤฑ ve sanayileลmeyi baลlatmak iรงin รงaba gรถsteriyor. ลimdi โiลimize bakmanฤฑn – iลimizi ciddiye almanฤฑnโ tam zamanฤฑdฤฑr. Toplumun her kesiminin, baลkalarฤฑnฤฑn ne yaptฤฑฤฤฑna bakmadan, mazeret aramadan, sorumluฤunu tam olarak yerine getirmesi gerekiyor. Hรผkรผmet can ve mal gรผvenliฤini saฤlarken, iลverenin ve รงalฤฑลanฤฑn รผretime yรถnelmesi ลart.
Tabii ki yeni yatฤฑrฤฑmlara ihtiyacฤฑmฤฑz var. Yeni yatฤฑrฤฑmlarฤฑ planlamakta, yeni yatฤฑrฤฑmlara baลlamakta gecikmemeye mecburuz ama… รncelik mevcut potansiyeli deฤerlendirmekte.
Bizim mevcut tarฤฑm ve sanayi potansiyelimiz, tarฤฑmda ve sanayide yฤฑlda en az yรผzde 7 dolayฤฑnda รผretim artฤฑลฤฑna imkan verecek gรผรงte. Bizim ekonomik yapฤฑmฤฑz, ihracatta (miktar olarak, deฤer olarak) her yฤฑl en az yรผzde 10 atฤฑล imkan verecek gรผรงte. Ne var ki biz bu gรผรงleri 2015 yฤฑlฤฑnda yeterince deฤerlendiremedik. 2016โnฤฑn ลansฤฑzlฤฑklarฤฑ รผretimde yavaลlamaya yol aรงtฤฑ. ฤฐลte bunun iรงin ilk yapacaฤฤฑmฤฑz iล, mevcut kapasiteleri รผretime yรถnlendirmek olacak.
Tarฤฑm ve sanayi sektรถrlerine ait รผretim rakamlarฤฑ hangi sektรถrlerde รผretimin yavaลladฤฑฤฤฑnฤฑ ortaya koyuyor. Sanayi firmalarฤฑnฤฑn durumunu yansฤฑtan listeler hangi sanayi firmalarฤฑnฤฑn รผretimlerinde yavaลlama olduฤunu gรถsteriyor. Her yerleลim bรถlgesindeki sanayi ve ticaret odalarฤฑ bรถlgelerindeki tarฤฑm ve sanayi iลletmelerinin durumunu biliyor. รzetle, mevcut potansiyelin, mevcut kapasitelerin kฤฑsa sรผrede harekete geรงirilmesi, รผretim artฤฑลฤฑnฤฑn saฤlanmasฤฑ mรผmkรผn.
Ayลe Teyzem ne yapsฤฑn?
รretim artฤฑลฤฑnฤฑ sรผrdรผrecek talep geliลmesi de รถnemli. ฤฐhracatฤฑn harekete geรงmesi, iรง talebin canlanmasฤฑ ลart. Talep olmadan รผretim artฤฑลฤฑ sรผrdรผrรผlemez. Son zamanlarda kiลisel gelir ve tasarruflarฤฑn konut yatฤฑrฤฑmlarฤฑna yรถnelmesi, konut piyasasฤฑna hareket getirdi ama, sadece konut yatฤฑrฤฑmlarฤฑ ile รผlkenin bรผyรผmesi imkansฤฑz. Sadece yabancฤฑlara konut satarak dรถviz aรงฤฑฤฤฑmฤฑzฤฑ kapatmak imkansฤฑz.
Bu tabloda Ayลe Hanฤฑm Teyzem ne yapacak? Ayลe Teyzem gibi iลveren veya iลรงi olarak รผretime katkฤฑsฤฑ olamayan, tรผketici durumundakilerin yapabilecekleri tek ลey iyimser olmak. Unutmayalฤฑm hayat devam ediyor. Biz daha รถnceleri, daha ciddi sorunlarla karลฤฑlaลtฤฑk. รok ciddi sorunlarฤฑ kฤฑsa sรผrede รงรถzme becerisini gรถsterdik. ฤฐลimize bakalฤฑmโฆ Herkes kendi iลine bakarsa, tarฤฑmda, sanayide kฤฑsa sรผrede mevcut potansiyeli deฤerlendirerek รผretimi artฤฑrฤฑrsak (ki bunu yapmaya mecburuz) daha iyi gรผnlere, daha kฤฑsa sรผrede ulaลabiliriz.
2 milyarlฤฑk โek kaynakโ
Bayram รถncesi Hรผkรผmet akaryakฤฑt รผzerindeki vergi yรผkรผnรผ artฤฑrdฤฑ. Vergi ayarlamasฤฑ litre baลฤฑna yaklaลฤฑk 20-25 kuruล fiyat artฤฑลฤฑna yol aรงtฤฑ. Vergi ayarlamasฤฑ ile bรผtรงeye yฤฑl sonuna kadar 2 milyar TL gelecek. Yฤฑlฤฑn tamamฤฑnda 6 milyar TL ek kaynak saฤlanmฤฑล oldu.
Yฤฑlda 2.1 milyon ton benzin 20.5 ton mazot tรผketiyoruz. Tarฤฑmda tรผketilen mazot 2.5 milyon ton. รiftรงimiz dekar baลฤฑna 8 litre mazot tรผketiyor. Dekar baลฤฑ 8 litre mazot tรผketen devlere KDV ve รTV olarak 19 TL vergi รถdรผyor. 2016 yฤฑlฤฑnda Hรผkรผmet, mazot desteฤi olarak hububat,yem bitkileri ve bakliyat รผretenlere dekar baลฤฑna 4.3 TL mazot desteฤi veriyor. Zammฤฑn 8 litre mazot fiyatฤฑna getireceฤi yรผk 2 TL dolayฤฑnda. Aรงฤฑk anlatฤฑmฤฑyla Hรผkรผmetin mazot desteฤinin yarฤฑsฤฑnฤฑ zam silip gรถtรผrรผyor.
Olan bitenler dikkatlerden sakฤฑn kaรงmasฤฑn
9 gรผnlรผk bayram tatili รถncesi ekonomi ile ilgili รถnemli geliลmeler oldu. Bayram tatili รถncesi 2016โnฤฑn ilk 6 ayฤฑna ait bรผyรผme oranlarฤฑ aรงฤฑklandฤฑ. ฤฐlk 3 ayda ekonomi yรผzde 4.7 bรผyรผmรผลtรผ. ฤฐkinci 3 ayda bรผyรผme yavaลladฤฑ. Yรผzde 3.1 oldu. 6 aylฤฑk bรผyรผme oranฤฑ yรผzde 3.9 olarak gerรงekleลti.
Dรผnyada kรผresel kriz sonrasฤฑ ekonomilerde durgunluk sรผrerken Tรผrkiyeโde ekonominin yฤฑlฤฑn ilk yarฤฑsฤฑnda yรผzde 3.9 oranฤฑnda bรผyรผmesi olumlu bir geliลmedir. Ne var ki, bizim bรผyรผmemiz รผretime ve yatฤฑrฤฑma dayalฤฑ bรผyรผme deฤil.
Hฤฑzlanmaya mecburuz
Yฤฑlฤฑn ilk yarฤฑsฤฑnda hane halkฤฑ ve devlet tรผketimi artฤฑฤฤฑ iรงin bรผyรผdรผk. Konut ve inลaat harcamalarฤฑ dฤฑลฤฑnda yatฤฑrฤฑm yapamฤฑyoruz. Sanayi รผretimi yetersiz. ฤฐhracatta duraklama var. 2008 yฤฑlฤฑnda kiลi baลฤฑ 10 bin dolarla milli gelir tuzaฤฤฑna girmiลtik. 2014 yฤฑlฤฑndan sonra ise kiลi baลฤฑ milli gelir 9 bin dolara gerilemeye baลladฤฑ. ลimdilerde kiลi baลฤฑ milli gelirimiz 9 bin 50 dolar. Kesinlikle bรผyรผmeyi hฤฑzlandฤฑrmaya mecburuz. Tรผrkiyeโde bรผyรผmenin hฤฑzlanmasฤฑ รผretim artฤฑลฤฑna baฤlฤฑ. รretim artacak ki gelir artsฤฑn.
ลu gรผnlerde halkฤฑmฤฑz da devletimiz de gelir artฤฑลฤฑna ihtiyaรง duyuyor. Devletimizin yatฤฑrฤฑmlarฤฑnฤฑ sรผrdรผrebilmesi, terรถr harcamalarฤฑnฤฑ karลฤฑlayabilmesi, sฤฑnฤฑr รถtesi askeri operasyonlarฤฑ sรผrdรผrebilmesi iรงin gelire ihtiyacฤฑ var.
รlkeye โdรถvizโ getirmek ลart
Bayram รถncesi Temmuz ayฤฑ cari aรงฤฑk rakamฤฑ aรงฤฑklandฤฑ. รlkenin olaฤan dรถviz gelir gider trafiฤini gรถsteren รdemeler Bilanรงosuโnun cari iลlemler hesabฤฑ Temmuz ayฤฑnda 2 milyar 602 milyon dolar aรงฤฑk verdi. Aรงฤฑฤฤฑn kรผรงรผlmesine raฤmen doฤrudan yatฤฑrฤฑm, portfรถy yatฤฑrฤฑmฤฑ ve dรถviz kredisi giriลleri ile aรงฤฑk finanse edilemedi. Nereden geldiฤi belli olmayan 2 milyar dolarlฤฑk dรถviz giriลi sayesinde cari aรงฤฑฤฤฑn finansmanฤฑ saฤlanabildi. รlkenin dรถviz aรงฤฑฤฤฑnฤฑ devamlฤฑ olarak nereden geldiฤi belli olmayan dรถviz ile karลฤฑlayamayฤฑz. Doฤrudan yabancฤฑ sermaye, portfรถy yatฤฑrฤฑmฤฑ ve dรถviz kredisi kanallarฤฑndan dรถviz giriลi artmaz ise, dรถviz fiyatlarฤฑnda artฤฑล baลlar.
Lรผks konutun vergisi indirildi
Bayram รถncesi Hรผkรผmet, bรผyรผk konutlarฤฑ da vergi teลviki kapsamฤฑna aldฤฑ. Daha รถnce 150 metrekareden kรผรงรผk alana sahip konutlarฤฑn KDV oranฤฑ yรผzde 18โden 8โe รงekilmiลti. Bundan sonra kullanฤฑm alanฤฑ 150 metrekareden bรผyรผk konutlarda da KDV oranฤฑ yรผzde 18 yerine yรผzde 8 olacak. Vergi indirimi bรผyรผk alanlฤฑ konutlarda yรผzde 10 dolayฤฑnda indirim anlamฤฑma geliyor.
