Ukraynaโnฤฑn รernobil kentindeki nรผkleer reaktรถrde 26 Nisan 1986 tarihinde meydana gelen kazanฤฑn รผstรผnden tam 30 yฤฑl geรงti.
Birleลik Krallฤฑkโtaki Sellafield ve ABDโdeki Three Mile Islandโda nรผkleer kazalar yaลanmฤฑลtฤฑ ancak รernobilโde yaลananlar adeta olaฤanรผstรผ bir durumda yapฤฑlmamasฤฑ gerekenlerin art arda sฤฑralanmasฤฑ gibiydi.
TEDBฤฐRSฤฐZLฤฐK, PATLAMANIN FฤฐTฤฐLฤฐNฤฐ ATEลLEDฤฐ
รernobilโdeki felaketin fitili, patlamaya karลฤฑ tedbir alฤฑnmamasฤฑ ile ateลlendi, tahliye รงalฤฑลmalarฤฑnฤฑn gecikmesi ve ortaya รงฤฑkan panik havasฤฑ da olayฤฑn boyutunu kurtarma ekiplerinin bile zehirlenebileceฤi bir hale getirdi.
รernobil Nรผkleer Santraliโnde gerรงekleลen kaza, her biri 1.000 Megawatt (MW) gรผcรผnde olan dรถrt reaktรถrรผn hatalฤฑ tasarฤฑmฤฑnฤฑn yanฤฑ sฤฑra reaktรถrlerden birinde deney yapmak iรงin gรผvenlik sisteminin devre dฤฑลฤฑ bฤฑrakฤฑlmasฤฑnฤฑn ardฤฑndan yapฤฑlan hatalar nedeniyle gerรงekleลti.
SU DรZEYฤฐ GรVENLฤฐK SINIRININ ALTINA ฤฐNDฤฐ
Deneyin yapฤฑlacaฤฤฑ 25 Nisan 1986 gรผnรผ รถnce reaktรถrรผn gรผcรผ yarฤฑya dรผลรผrรผldรผ, ardฤฑndan da acil soฤutma sistemi ile deney sฤฑrasฤฑnda reaktรถrรผn kapanmasฤฑnฤฑ รถnlemek iรงin tehlike anฤฑnda รงalฤฑลmaya baลlayan gรผvenlik sistemi devre dฤฑลฤฑ bฤฑrakฤฑldฤฑ. Deneyin son hazฤฑrlฤฑklarฤฑ sฤฑrasฤฑnda ek su pompalarฤฑnฤฑn รงalฤฑลtฤฑrฤฑlmasฤฑ nedeniyle gรผcรผnรผn yรผzde 7โsiyle รงalฤฑลan reaktรถrde buhar basฤฑncฤฑ dรผลtรผ ve buhar ayฤฑrma tamburlarฤฑndaki su dรผzeyi gรผvenlik sฤฑnฤฑrฤฑnฤฑn altฤฑna indi. Tรผm bunlarฤฑn neticesinde de bรผyรผk patlama saat 01:23 meydana geldi.
Tehlikeyi fark eden teknisyenler, reaktรถrรผn durdurulmasฤฑnฤฑ saฤlamak amacฤฑyla bรผtรผn denetim รงubuklarฤฑnฤฑ derhal sisteme sokmaya karar verdi, fakat aลฤฑrฤฑ derecede ฤฑsฤฑnmฤฑล olan reaktรถrlerde saat 01:26โte iki patlama daha gerรงekleลti ve bu sฤฑrada iki iลรงi yaลamฤฑnฤฑ yitirdi. Bu arada รงok sayฤฑda iลรงi de radyasyondan zehirlendi.
ฤฐTFAฤฐYE EKฤฐPLERฤฐ GEREKLฤฐ EฤฤฐTฤฐM VE EKฤฐPMANA SAHฤฐP DEฤฤฐLDฤฐ
Birkaรง dakika sonra olay yerine ulaลan itfaiye ekipleri de gerekli eฤitim ve ekipmana sahip olmadฤฑklarฤฑ iรงin duruma mรผdahale edemedi. Patlama sฤฑrasฤฑnda ortaya รงฤฑkan radyasyonun etkisiyle de gรผnler, haftalar ve aylar sonra bile onlarca insan tรผyler รผrpertici bir biรงimde รถlmeye devam etti.
Pripyat Hastanesiโnin Baล Hekimi Vitaliy Leonenko insanlarฤฑn yaลadฤฑฤฤฑ trajediyi ลรถyle รถzetledi:
โฤฐnsanlarda รงok farklฤฑ biรงimde yaralar, kฤฑrฤฑklar, yanฤฑklar ve ฤฑลฤฑk izleri vardฤฑ. Moskova Hastanesiโndeki hastalarฤฑn รงoฤunda ikinci, รผรงรผncรผ hatta dรถrdรผncรผ derecede radyasyon yanฤฑklarฤฑ mevcuttu. Hastalar ya gelir gelmez ya da 24 saat iรงerisinde รถlรผyordu.โ
ZORLA ANLAลMA ฤฐMZALATTILAR
Radyasyon bรถlgesinde tasfiye memuru olarak gรถrev alan ve bรถlgede yakalandฤฑฤฤฑ hastalฤฑkla yรผrรผyemez hale gelen Aleksandr Filipenko o gรผnlerde yaลadฤฑklarฤฑnฤฑ ลu sรถzlerle ifade etti:
โBir gรผn evimin kapฤฑsฤฑnda รผniformalฤฑ bir adam belirdi. Bana tasfiye memuru olarak gรถrevlendirildiฤimi ve bunu kabul etmezsem beni bunu yapmaya zorlayacaklarฤฑnฤฑ sรถyledi. Oraya gittiฤimde benim gibi sekiz kiลi daha vardฤฑ ve bizlere bu yaลananlarฤฑn hiรงbir ลekilde konuลulmamasฤฑ konusunda bir anlaลma imzalattฤฑlar.”
BฤฐLฤฐM ฤฐNSANLARI BฤฐR ลEY OLACAฤINI SEZฤฐYORDU
Pripyat, trajediden on yฤฑl kadar รถnce รernobil Santraliโnin รงalฤฑลanlarฤฑ ve ailelerinin yaลamasฤฑ iรงin รถzel olarak hazฤฑrlanmฤฑล Sovyet Dรถnemiโnin model ลehirlerinden biriydi. Nรผfusu 50.000โdi. Bรผrokratlar ve รผlkede yaลayan bilim insanlarฤฑ, Sovyet memurlarฤฑnฤฑn reaktรถrde yaลanan kazalarฤฑ ve olumsuzluklarฤฑ gizleme รงalฤฑลmalarฤฑ ve gรถrevli ekibin sรผrekli sindirilmesi sonrasฤฑnda santralde bir ลeyler olacaฤฤฑnฤฑ seziyordu. รocuklar ise radyasyondan etkilenen nehirlerde yฤฑkanmaya devam ediyordu, ta ki bulantฤฑ, kusma ve aฤฤฑzlarฤฑndaki metal tat belirtileri baลlayana kadar.
Ukrayna hรผkรผmeti geรงtiฤimiz 30 yฤฑlda yaลananlarฤฑn ve nรผkleer santral faciasฤฑ izlerinin tamamen ortadan kalkmasฤฑnฤฑn 2065 yฤฑlฤฑna dek sรผreceฤini belirtti.
