CHP Genel Baลkanฤฑ Kemal Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu, Parti Meclisi (PM) toplantฤฑsฤฑ รถncesi รงok kritik aรงฤฑklamalarda bulundu. 7 Haziran seรงimleri sonrarฤฑ yรผzde 40’lฤฑk ve 60’lฤฑk bir denge olduฤunu belirten Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu, Bรผtรผn partilerin bu dengeyi gรถzardฤฑ etmemesi gerekiyor. Ve asฤฑl gรถrev, hรผkรผmet kurma gรถrevi yรผzde 60โlฤฑk bloka dรผลรผyor” dedi.
Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu’nun aรงฤฑklamalarฤฑndan satฤฑr baลlarฤฑ ลu ลekilde:
Bu seรงimler sonrasฤฑ Tรผrkiye kazandฤฑ, demokrasimiz kazandฤฑ. Bu vesileyle sandฤฑฤa gidip oy veren bรผtรผn yurttaลlarฤฑmฤฑza iรงten teลekkรผrlerimizi sunuyoruz. Demokrasimizi gรผรงlendirdikleri iรงin. Geleceฤe umutla bakฤฑyoruz beklentisini gรผรงlendirdikleri iรงin.
Kuลkusuz รถrgรผtlerimize de teลekkรผr ediyoruz. Yorulmadan รงalฤฑลan รถrgรผtlerimize. Onlar yorgunluฤu hiรง dรผลรผnmeden รงalฤฑลtฤฑlar. Bรผtรผn รถrgรผtlerimize iรงten teลekkรผrlerimizi sunuyoruz. Tabii asฤฑl teลekkรผrรผmรผz STKโlara. Onlar hiรงbir beklenti iรงinde olmaksฤฑzฤฑn, demokrasi kazansฤฑn, seรงimler ลaibeli bir ortamda olmasฤฑn diye gรผnรผn 24 saatini รงalฤฑลarak geรงirdiler. Sandฤฑk baลlarฤฑnda durdular. Bazen aรง susuz ama รงalฤฑลtฤฑlar. Katkฤฑ veren STKโlara teลekkรผr ediyoruz. Onlarฤฑ demokrasimizin gรผvencesi olarak gรถrรผyoruz. Bu seรงimin bir รถzelliฤi eลit olmayan koลullarda gerรงekleลmesiydi. Benzer tabloyu 1980 sonrasฤฑ yapฤฑlan seรงimlerde de gรถrรผลtรผk.
‘7 Haziran 12 Eylรผl darbe hukuna darbeyi indirdi’
ฤฐkinci รถnemli husus, halkฤฑmฤฑz hiรงbir kiลiye, zรผmreye, aileye imtiyaz saฤlanamaz demiลtir. รรงรผncรผ รถzelliฤi, 12 Eylรผl darbe hukukuna รถnemli bir darbeyi indirmiล olmasฤฑdฤฑr. Yรผzde 10 barajฤฑnฤฑ รงekip atmฤฑล olmasฤฑdฤฑr.
Seรงim atmosferimizden รงฤฑktฤฑk. Duygularฤฑmฤฑzla deฤil, aklฤฑmฤฑzla hareket etmek zorundayฤฑz. Kendimizi, partimizi deฤil Tรผrkiyeโyi dรผลรผnmek zorundayฤฑz. Bu รงerรงevede akฤฑlla hareket etmek zorundayฤฑz. Devlet, kinle yรถnetilmez. Biz eฤer iktidar olma yolunda รถnemli adฤฑmlar atacaksak, aklฤฑmฤฑzla mantฤฑฤฤฑmฤฑzla hareket etmek zorundayฤฑz. Bu baฤlamda hiรงbir partiyi ve o partiye oy veren yurttaลlarฤฑmฤฑzฤฑ yok sayamayฤฑz, yok saymamalฤฑyฤฑz.
Eฤer siz bir partiyi ve yurttaลlarฤฑ yok sayarsanฤฑz demokrasiye olan inancฤฑ sarsmฤฑล olursunuz. Halkฤฑn her kesimi elbette ki istediฤi partiye oy verecektir. Ama sonuรง, hepimizin kabulรผ olmasฤฑ gerekir. Bu halka duyduฤumuz gรผvenin de bir sonucudur. Eฤer tasada ve kฤฑvanรงta beraber olacaksak, รผlkenin รงฤฑkarlarฤฑnฤฑ savunacaksak, hiรง kimseyi รถtekileลtirmememiz gerekiyor.
‘Hรผkรผmet kurma gรถrevi yรผzde 60โlฤฑk bloka dรผลรผyor’
Eฤer biz toplumun her kesimini kucaklar ve sฤฑcak mesajlar verirsek, รผlkede barฤฑลฤฑn temsili aรงฤฑsฤฑndan da รงok รถnemli adฤฑmlarฤฑ atmฤฑล oluruz. Seรงim sonrasฤฑnda yรผzde 40โlฤฑk ve 60โlฤฑk denge oluลtu. Toplumun ortaya koyduฤu bir denge. Bรผtรผn partilerin bu dengeyi gรถzardฤฑ etmemesi gerekiyor. Ve asฤฑl gรถrev, hรผkรผmet kurma gรถrevi yรผzde 60โlฤฑk bloka dรผลรผyor. Eฤer toplumun beklentilerine uygun, onlarฤฑ yok saymayan iradeyi ortaya koymak istiyorsak, 60โlฤฑk grubun yada kitlenin beklentilerine uygun bir hรผkรผmet kurmak durumundayฤฑz.
‘รnemli olan kimlerin koalisyonu deฤil, ilkeler’
Koalisyon tartฤฑลmalarฤฑnฤฑn da eski alฤฑลkanlฤฑklardan kalan bir anlayฤฑลla sรผrdรผฤรผnรผ gรถrรผyorum. รzรผlerek izliyorum. Kim kiminle koalisyon kuracakโฆ Bakฤฑn ilkeler ve รถncelikler konuลulmuyor. Bu 1980 รถncesi Tรผrkiyeโyi kฤฑsฤฑr tartฤฑลmalarฤฑn iรงine รงeken bir gรถrรผลtรผr, eฤilimdir. Siyasetin bu dar kฤฑsฤฑr alandan รงฤฑkmasฤฑ lazฤฑm. Eฤer biz Tรผrkiyeโnin รงฤฑkarlarฤฑnฤฑ savunacaksak รถnce ilkelerimizi ortaya koymak zorundayฤฑz. Kim o ilkelere evet diyecektir, o zaman oturulup kim kiminle koalisyon yapacak tartฤฑลmasฤฑ daha saฤlฤฑklฤฑ zemine oturmuล olacaktฤฑr.
รnemli olan kimlerin koalisyonu deฤil, koalisyon hangi ilkelerden yola รงฤฑkฤฑlarak inลa edilecektir? Asฤฑl bunun รผzerinde durmamฤฑz gerekiyor.
Bizim รถnceliklerimiz nedir? Biz CHP olarak akฤฑlcฤฑ, mantฤฑklฤฑ, รถn yargฤฑlardan uzak, evrensel deฤerlere bizim milletimizin deฤerlerine uygun kurallardan hareket ederek ilkelerimizi belirliyoruz. Bundan yola รงฤฑkarak bรผtรผn siyasal partilere aรงฤฑk ve net รงaฤrฤฑ yapฤฑyoruz. Hiรงbir siyasi partiyi, asla ve asla yok saymฤฑyoruz. Yok sayma gibi bir dรผลรผnce zaten CHPโnin kรผltรผrรผnde de olmaz. Demokrasiyi getiren bir parti olarak, toplumu kucaklamak bizim temel felsefemizdir.
13 yฤฑllฤฑk bir sรผreรง yaลadฤฑk. Demokrasiyle baลlanan ama otoriter eฤilimi artan bir sรผreci yaลadฤฑk. Bu sรผrece 7 Haziran seรงimlerinde son verildi. O zaman ne yapmalฤฑyฤฑz? Neler yapmalฤฑyฤฑz? Hangi ilkeler etrafฤฑnda birleลmeliyiz? Ve Tรผrkiyeโyi nasฤฑl yeniden onarmalฤฑyฤฑz?
Bunun iรงin belli kurallardan yola รงฤฑkmamฤฑz gerekiyor.
ฤฐลte o kriterler:
1. Hukukun รผstรผnlรผฤรผ
Can ve mal gรผvenliฤimizi gรผvence altฤฑna alacak, hukukun รผstรผnlรผฤรผne dayalฤฑ bir hukuk sistemi. Hukukun รผstรผnlรผฤรผ asla gรถzardฤฑ edilmemeli. Eฤer biz uygar dรผnyanฤฑn parรงasฤฑ olacaksak, bu alanda bรผtรผn tahribatlarฤฑ yok etmeliyiz ve yeniden inลa etmeliyiz. Vatandaล can ve mal gรผvenliฤini hukukun รผstรผnlรผฤรผ kavramฤฑ iรงinde sokakta da hissedecek.
2. Darbe yasalarฤฑnฤฑn deฤiลmesi
Ve bu sรผre iรงinde ikinci temel konu, hukukun รผstรผnlรผฤรผnรผ saฤlayacaฤฤฑz ama 12 Eylรผl darbe hukukunun tamamen deฤiลmesi lazฤฑm. Darbe yasalarฤฑnฤฑn tamamen deฤiลmesi. Yรผzde 10 seรงim barajฤฑ, YรK belasฤฑโฆ Bunlarฤฑn tamamฤฑnฤฑn Tรผrkiyeโde olmamasฤฑ lazฤฑm. Bunlarฤฑn kalkmasฤฑ lazฤฑm. 12 Eylรผl darbe yasalarฤฑnฤฑ temizlemek, parlamenter sistemimizi gรผรงlendirmek anlamฤฑna geliyor. Yasama ve yargฤฑ, yรผrรผtmenin arka bahรงesi olmamalฤฑ. Bakฤฑn bu bizim deฤerlerimizle de รถrtรผลen bir uygulamadฤฑr. 200 yฤฑllฤฑk bir parlamenter sistemi daha gรผรงlรผ hale getiriyoruz.
Gรผรงler ayrฤฑlฤฑฤฤฑ ilkesini gerรงekten yerli yerine oturtabilirsek demokrasimiz gรผรงlenecek.
3. Siyasi ahlak yasasฤฑ
รรงรผncรผsรผ, siyasi ahlak yasasฤฑโฆ Siyasetin ne kadar kirlendiฤini sokaktaki vatandaล da biliyor. Kesinlikle siyasi ahlak yasasฤฑ รงฤฑkmalฤฑ. Siyaset dรผzgรผn temiz namuslu insanlarฤฑn gรถrevi olmalฤฑdฤฑr. Siyaset zenginleลme aracฤฑ olmamalฤฑdฤฑr, kรถลeyi dรถnme aracฤฑ olmamalฤฑdฤฑr.
4. Gรผรงlรผ sosyal devlet
Dรถrdรผncรผ ilkemiz, gรผรงlรผ bir sosyal devlet. Eฤer Tรผrkiye gรผรงlรผ olacaksa, gรผรงlรผ bir sosyal devletle olur. 17 milyonun yoksulu olduฤu Tรผrkiyeโye hiรง kimse gรผรงlรผ devlettir diyemez. Bu baฤlamda biz, bunun olmasฤฑ iรงin alt parametrelerimizi de belirledik. Emekliye, bayramlarda iki maaล ikramiye verilmesi. รiftรงi kayฤฑt sistemini esas alarak, mazotun 1,5 lira olmasฤฑ. 21โnci yรผzyฤฑlฤฑn รงaฤdaล kรถle sistemi olan taลeron sisteminin tamamen kaldฤฑrฤฑlmasฤฑ. Asgari รผcretin, aรงlฤฑk sฤฑnฤฑrฤฑnฤฑn รผstรผne รงekilmesi yani 1500 liraya รงekilmesi. Bunlar bizim olmazsa olmazlarฤฑmฤฑzdฤฑr.
5. Cumhurbaลkanฤฑ’nฤฑn Anayasal sฤฑnฤฑrlara รงekilmesi
Beลinci konumuz, Cumhurbaลkanฤฑ anayasal sฤฑnฤฑrlarฤฑn iรงine รงekilmelidir. O makam her ลeye maydanoz olan makam deฤildir. O makamฤฑn รถzel bir ayrฤฑcalฤฑฤฤฑ vardฤฑr. Az konuลur, รถz konuลur. Konuลurken 77 milyon insan dikkatle dinler. Eฤer bu iล รงฤฑฤrฤฑndan รงฤฑkmฤฑลsa, kesinlikle Cumhurbaลkanฤฑ’nฤฑn anayasal sฤฑnฤฑrlar iรงine รงekilmesi, bizim temel ilkelerimizden birisidir.
Hele hele koalisyon gรถrรผลmelerinin devam ettiฤi bu sรผreรงte, kendisinin birinci aktรถr olarak ortaya รงฤฑkmasฤฑ asla kabul edilemez. Koalisyon gรถrรผลmelerini yapacak kiลi, sayฤฑn Cumhurbaลkanฤฑ’nฤฑn yetki vereceฤi kiลidir. Bizimle ne gรถrรผลรผlecek? Niรงin koalisyon yapmฤฑyorsunuz mu diyecek? รyle gizli kapaklฤฑ ortamlarda olmasฤฑ da รงok ลฤฑk deฤildir. Arka kapฤฑ diplomasisine evet, ama gizli kapaklฤฑ ikna edelim, buna bizim kapฤฑlarฤฑmฤฑz kapalฤฑ.
รรผnkรผ biz aklฤฑmฤฑzla saฤduyumuzla ve mantฤฑฤฤฑmฤฑzla hareket ediyoruz. Kendimizi deฤil, partimizi de deฤil, รผlkemizin รงฤฑkarlarฤฑnฤฑ her ลeyin รถnรผnde tutuyoruz.
6. รrtรผlรผ รถdenek kullanฤฑmฤฑ
Altฤฑncฤฑ ilkemiz, รถrtรผlรผ รถdeneฤi bir kiลi kullanฤฑr. Cumhuriyetin geleneฤinde de bu vardฤฑr. Kullanan kiลi de Baลbakan’dฤฑr. รrtรผlรผ รถdenek Baลbakan’ฤฑn namusuna havale edilen bir paradฤฑr. ฤฐki kiลi, รถrtรผlรผ รถdeneฤi kullanamaz. Baลbakan’dan gizli Cumhurbaลkanฤฑ nasฤฑl รถrtรผlรผ รถdenek kullanacak? Bรถyle bir ลey olabilir mi? Bununda kaldฤฑrฤฑlmasฤฑ lazฤฑm.
7. Yeni bir dฤฑล politika
Yedi, kesinlikle yeni bir dฤฑล politikaya ihtiyacฤฑmฤฑz var. Tรผrkiye son 13 yฤฑlda dรผnyadan soyutlandฤฑ. Bu seรงim sonuรงlarฤฑ kazanรงtฤฑr dedim, ama unutmayฤฑn bรผtรผn uygar dรผnya bizimle dost olan รผlkeler onlar da rahat bir nefes almฤฑลlardฤฑr. Barฤฑล eksenli รผlkenin รงฤฑkarlarฤฑ รผzerine inลa edilmiล yeni bir dฤฑล politikaya ihtiyacฤฑmฤฑz var. Tรผrkiye hem bรถlgesinde, hem dรผnyada saygฤฑn bir รผlke olmak konumundadฤฑr. Sรถzรผ dinlenen รผlke olmak konumundadฤฑr. Bunu ancak ve ancak CHP yapar. Aรงฤฑk ve net sรถylรผyorum. Var olan mevcut yapฤฑ, Tรผrkiyeโyi dฤฑล politikada ciddi aรงmazlarฤฑn iรงine soktu. รฤฑkamฤฑyorlar, bu sรผreรงten รงฤฑkmanฤฑn tek yolu bilinen adresi CHPโdir. Bunu รงok net ve aรงฤฑk sรถylรผyorum. รรผnkรผ biz, herลeyden รถnce รผlkesinin รงฤฑkarlarฤฑnฤฑ dรผลรผnen partiyiz. Bunlarฤฑ sรถylerken bir sonraki seรงime asla vurgu yapmฤฑyorum. Eminim saฤ duyu sahibi her vatandaล doฤrularฤฑ sรถylรผyor diyecektir.
8. Meydanlarฤฑn genรงlere aรงฤฑlmasฤฑ
Sekiz, bu รผlkenin nรผfusunun yarฤฑsฤฑ genรง. Genรงleri potansiyel suรงlu olarak gรถren siyasal dรผลรผnceyi asla ve asla kabul etmiyoruz. Hiรงbir meydan Tรผrkiyeโde genรงlere yasaklanmamalฤฑdฤฑr. Genรงler enerjilerini meydanlarda boลaltacak. Dolayฤฑsฤฑyla konuลan ve รผreten bir Tรผrkiye, geliลen bir Tรผrkiye, รถzgรผrlรผฤรผ tadan bir Tรผrkiye bunu yapmak zorundayฤฑz.
9. Yasaklarฤฑ azalan Tรผrkiye
Yasaklar var Tรผrkiyeโde. Kesinlikle yasaklarฤฑ artan bir Tรผrkiye deฤil, yasaklarฤฑ azalan, insanlara insan haklarฤฑna saygฤฑ duyan, รถzgรผrlรผk alanฤฑnฤฑ geniลleten, uygar dรผnyanฤฑn bir parรงasฤฑ olan bir Tรผrkiye istiyoruz biz. Dรผลรผnen ve รผreten bir Tรผrkiyeโye ihtiyacฤฑmฤฑz var.
10. Medya รถzgรผrlรผฤรผ ve TRT
On, medya รถzgรผrlรผฤรผ. TRT iktidarda kim olursa olsun, iktidarฤฑn borazanฤฑ olmaktan รงฤฑkarฤฑlmalฤฑdฤฑr. Bununla ilgili tรผm hukuki dรผzenlemeler yapฤฑlmalฤฑdฤฑr. Kurallarฤฑ olmalฤฑdฤฑr, yeri geldiฤinde elbette ki iktidarฤฑ eleลtirebilme รถzgรผrlรผฤรผne sahip olmalฤฑdฤฑr. Ama bir siyasal iktidarฤฑn borazanฤฑ olan bir TRT, ya da sopasฤฑ olan bir RTรK modelini biz kabul etmiyoruz. Daha farklฤฑ bir yapฤฑlanmaya ihtiyacฤฑmฤฑz var.
11. Vergi denetimleri
Vergi denetimleri siyasal araรง olarak kullanฤฑlmamalฤฑdฤฑr. Buna izin vermemeliyiz. Vergi denetim elemanฤฑ siyasal iktidarฤฑn sopasฤฑ olmamalฤฑdฤฑr. ฤฐล adamlarฤฑnฤฑ terbiye etme aracฤฑ olmamalฤฑdฤฑr. Bizim ilkelerimizden biri de budur. ฤฐล dรผnyasฤฑna aรงฤฑk ve net รงaฤrฤฑ yapฤฑyoruz. Sizin gรผvenceniz CHPโdir. Hiรง kimse endiลe etmesin. Nasฤฑl iลรงilerin, sendikalarฤฑn gรผvencesiysek, iล dรผnyasฤฑnฤฑn da gรผvencesi biziz. รrgรผtlรผ bir toplumdan yanayฤฑz. Dรผลรผncelerin รถzgรผrce aรงฤฑklandฤฑฤฤฑ bir ortamdan yanayฤฑz. Dรผลรผnceyi aรงฤฑkladฤฑm, ertesi gรผn mahkeme. Bunu kabul etmiyoruz.
12. Siyasi hesap komisyonu
Kesin hesap komisyonu TBMMโde kurulmalฤฑdฤฑr. Vatandaลtan toplanan her kuruล verginin hesabฤฑ mutlaka ama mutlaka parlamentoda verilmelidir. Hem deฤerlerimizden sรถz edeceฤiz, hem ahlaktan sรถz edeceฤiz, ama tรผyรผ bitmemiล รงocuktan aldฤฑฤฤฑmฤฑz verginin hesabฤฑnฤฑ vermeyeceฤiz. Siyaset hesap vermelidir. Hesap vermeyi namuslu gรถrev kabul edilmelidir.
13. Yeni bir Anayasa ve HSYK yapฤฑsฤฑ
รaฤdaล bir anayasaya ihtiyacฤฑmฤฑz var. Darbe hukukunu deฤiลtireceksek, hem yasalar hem anayasayฤฑ deฤiลtireceฤiz. รzellikle anayasa deฤiลikliklerinde yargฤฑ baฤฤฑmsฤฑzlฤฑฤฤฑna ihtiyacฤฑmฤฑz var. Yapฤฑlan deฤiลiklikler yargฤฑyฤฑ, yรผrรผtme organฤฑnฤฑn arka bahรงesi haline dรถnรผลtรผrdรผ. Tรผmรผyle bundan vazgeรงmeliyiz. HSYKโyฤฑ ikiye ayฤฑrmalฤฑyฤฑz. Bakan ve onun mรผsteลarฤฑ bu kurullarda gรถrev yapmamalฤฑdฤฑr. Ama yargฤฑ, elbette o da denetimden uzak olmamalฤฑdฤฑr. O da denetime tabii olmalฤฑdฤฑr. Demokrasilerde denetim dฤฑลฤฑ kalan hiรงbir organ olmamalฤฑdฤฑr.
14. Yolsuzluklarla mรผcadele
Yolsuzluklarla mรผcadele bizim zaten olmazsa olmazฤฑmฤฑzdฤฑr. Ama siyaset o kadar kirlendi ki, bazฤฑ siyasal partiler o kadar kirlendi ki, belli makamlar o kadar kirlendi ki bunu 14โnci kural olarak almak zorunda kaldฤฑk. Kendi deฤerlerimize saygฤฑ duyuyorsak, insan haklarฤฑna saygฤฑ duyuyorsak, kesinlikle yolsuzluklarla bizim oturup hesaplaลmamฤฑz gerekiyor. รalฤฑp รงฤฑrpanlarฤฑn artฤฑk bu รผlkede konuลmaya yรผzlerinin olmamasฤฑ lazฤฑm. Ar damarฤฑ รงatlamฤฑล bir siyaset kabul etmiyoruz. Saygฤฑn hesap veren bir siyaset istiyoruz. Halkฤฑn รงฤฑkarlarฤฑnฤฑ savunan bir siyaset istiyoruz. 21โnci yรผzyฤฑlฤฑn Tรผrkiyesiโnde, yolsuzluk yapanlarฤฑn itibarlฤฑ olduฤu bir sรผrece girdik. Tรผrkiyeโnin bu girdaptan รงฤฑkmasฤฑ lazฤฑm ve kurtulmasฤฑ lazฤฑm.
Siyasi partilere aรงฤฑk รงaฤrฤฑ: Herkes kriterlerini ortaya koysun
ฤฐlkelerimiz bunlar, รถnceliklerimiz bunlar. Hiรงbir siyasal partiye sen ลรถylesin sen bรถylesin diye รถzel bir suรงlama getirmiyoruz. รnceliฤimizi ifade ettim. Yรผzde 60โlฤฑk blokun halkฤฑn sรถylemlerine kulak kabartmasฤฑ lazฤฑm. Oturup dรผลรผnmesi. Eฤer bunu yapabilirsek demokrasi aรงฤฑsฤฑndan รงok รถnemli bir mesafeyi almฤฑล olacaฤฤฑz. Bรผtรผn siyasi liderlere de aรงฤฑk รงaฤrฤฑmdฤฑr. Herkes kendi ilkelerini ortaya koysun. ฤฐlkelerimizi koyalฤฑm, hangi partilerle ilkelerimiz baฤdaลฤฑyorsa oturalฤฑm bir arada.
