BBC Tรผrkรงe’nin haberine gรถre Avrupalฤฑ sivil toplum รถrgรผtlerine gรถre, iki firmanฤฑn รผrettikleri mRNA aลฤฑlarฤฑna yaptฤฑklarฤฑ zam, “tarihteki en รถlรผmcรผl ilaรง vurgunu” giriลimi.
Ancak, yeni virรผs varyantlarฤฑna karลฤฑ aลฤฑ geliลtirmek iรงin ek kaynaฤa ihtiyaรง duyan ilaรง devlerinin zam yapmasฤฑnฤฑn haklฤฑ olduฤunu savunanlar da var.
Koronavirรผse karลฤฑ Avrupa’da en yaygฤฑn kullanฤฑlan ve diฤer aลฤฑlara gรถre daha pahalฤฑya tedarik edilen Pfizer-BioNTech ve Moderna aลฤฑlarฤฑnฤฑn, doz baลฤฑna satฤฑล fiyatฤฑ zamlandฤฑ.
ฤฐngiltere’de yayฤฑmlanan Financial Times gazetesinin ulaลtฤฑฤฤฑ AB ile ABD merkezli ilaรง firmalarฤฑ asฤฑndaki zamlฤฑ sรถzleลmeye gรถre, bir doz Pfizer-BioNTech aลฤฑsฤฑnฤฑn fiyatฤฑ 15,50 Euro’dan 19,5 Euro’ya yรผkseltildi.
AB tarafฤฑndan doz baลฤฑna 19 euroya alฤฑnan Moderna aลฤฑsฤฑnฤฑn yeni fiyatฤฑ da 21,5 Euro oldu.
AB, 2023 yฤฑlฤฑna kadar, bu iki firmadan yaklaลฤฑk 2 milyar doz daha Covid aลฤฑsฤฑ alacak.
Johnson & Johnson aลฤฑlarฤฑnฤฑn tedarik sorunu ve AstraZeneca aลฤฑsฤฑ ile ilgili yan etki tartฤฑลmalarฤฑnฤฑn ardฤฑndan AB รผlkelerinin bรผyรผk bรถlรผmรผ aฤฤฑrlฤฑklฤฑ olarak, daha pahalฤฑ olan mRNA aลฤฑlarฤฑna yรถneldi.
Yoฤun talep nedeniyle Pfizer ve Moderna, piyasa deฤerlerini aktifleลtirdi. Pfizer, 2021’in ikinci รงeyreฤinde satฤฑลlarฤฑnฤฑn ikiye katlanmasฤฑnฤฑn ardฤฑndan, gelir tahminini รผรงte bir oranฤฑnda artฤฑrarak 28,2 milyar avroya รงฤฑkardฤฑ.
Pfizer ลirketinin CEO’su Albert Bourla’ya gรถre, gelir dรผzeyi daha dรผลรผk olan รผlkelere Covid aลฤฑlarฤฑ sadece maliyetine veriliyor. Yoksul รผlkeler, zengin รผlkelerin yarฤฑsฤฑ kadar รถdรผyor.
Ancak “The People’s Vaccine” adlฤฑ sivil toplum kuruluลlarฤฑ ittifakฤฑna gรถre bu zam kararฤฑ, “bรผyรผk bir aลฤฑ vurgunu” anlamฤฑna geliyor.
Covid aลฤฑlarฤฑ ‘รถzelleลtirildi’
ฤฐngiltere merkezli Uluslararasฤฑ yardฤฑm kuruluลu Oxfam’ฤฑn Saฤlฤฑk Politikasฤฑ Danฤฑลmanฤฑ Anna Marriott ve รzel Sektรถr Danฤฑลmanฤฑ Alex Maitland tarafฤฑndan kalem alฤฑnan rapora gรถre, ilaรง ลirketlerinin tekel oluลturup รงฤฑkar saฤlamamasฤฑ durumunda, dรผnyadaki aลฤฑlama maliyeti en az 5 kat daha ucuz olablirdi.
Rapora gรถre, bรผyรผk รถlรงรผde kamu tarafฤฑndan finanse edilen Covid aลฤฑlarฤฑ รถzelleลtirildi ve tekelleลtirildi. Bรถylece, ilaรง ลirketlerine yรผksek kar elde etmek iรงin aลฤฑrฤฑ fiyat talep etme gรผcรผ verildi.
Baลarฤฑlฤฑ mRNA aลฤฑlarฤฑnฤฑn doz baลฤฑna 1,18 Euro kadar bir maliyetle รผretilebileceฤini belirten STK ittifakฤฑ, yoksul รผlkelerin, zengin รผlkeler tarafฤฑndan isteyerek รถdenen yรผksek fiyatlarla rekabet edemediฤine dikkati รงekti.
Oxfam Saฤlฤฑk Politikasฤฑ Danฤฑลmanฤฑ Marriott, aลฤฑ fiyatlarฤฑna yapฤฑlan zammฤฑ, “belki de tarihteki en รถlรผmcรผl kรขr etme vakalarฤฑndan biri” sรถzleriyle deฤerlendirdi.
The People’s Vaccine’e gรถre, yalnฤฑzca Pfizer’e fazladan รถdenen parayla bile, tรผm dรผnyadaki insanlar aลฤฑlanabilir. Bu nedenle รถrgรผt, AB’yi, bu konuda harekete geรงmeye รงaฤฤฑrdฤฑ.
Hollanda’daki kamu yayฤฑncฤฑsฤฑ NOS’a konuลan Amsterdam รzgรผr รniversitesi’nden saฤlฤฑk ekonomisi uzmanฤฑ Prof. Dr. Marcel Canoy da, ลirketlerin kar etmesini anlaลฤฑlฤฑr bulduฤunu ancak kรขr marjฤฑnฤฑn bu kadar yรผksek olmasฤฑnฤฑn sorgulanmasฤฑ gerektiฤini savunuyor.
Hollandalฤฑ profesรถre gรถre, aลฤฑlar yapฤฑsal olarak kullanฤฑmda kalฤฑrsa, ilaรง ลirketleri halihazฤฑrda elde ettikleri kรขrlarฤฑn รงok รผzerinde bir gelir saฤlayacak.
Zaten yeterince elde eden ilaรง firmalarฤฑnฤฑn, bunu daha yรผkseฤe taลฤฑmalarฤฑnฤฑn gerekli olup olmadฤฑฤฤฑna iลaret eden Canoy, aลฤฑlarฤฑn geliลtirilmesinin de kฤฑsmen kamu parasฤฑyla, yani รผniversiteler ve ona yatฤฑrฤฑm yapan hรผkรผmetlerin desteฤiyle saฤlandฤฑฤฤฑna dikkati รงekti.
Canoy’a gรถre, eฤer AB ile ilaรง ลirketleri arasฤฑnda yapฤฑlan anlaลmalarda “en yรผksek fiyat sฤฑnฤฑrฤฑ” belirtilmemiลse, birliฤin zamlar konusunda yapacaฤฤฑ fazla bir ลey yok.
Yenilikรงi ฤฐlaรงlar Derneฤi (VIG) Sรถzcรผsรผ Franc de Korte ise koronavirรผs aลฤฑlarฤฑna yapฤฑlan zammฤฑ gerekli olduฤunu savunuyor.
Yeni virรผs varyantlarฤฑ nedeniyle aลฤฑlarฤฑn modenize edilmesi gerektiฤini belirten de Korte, bun bir ลekilde karลฤฑlanmasฤฑ gerektiฤini ileri sรผrdรผ.
Normal bir ilacฤฑ geliลtirmek iรงin 2 milyar euro harcandฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyleyen VIG sรถzcรผsรผ, “ลimdi daha fazla geliลmeyi ve รผretim kapasitesinin geniลlemesini gรถz รถnรผne alฤฑrsanฤฑz, fiyat artฤฑลฤฑnฤฑn haklฤฑ olduฤunu gรถrebilirsiniz” dedi.
