BBC Tรผrkรงe’nin haberine gรถre BM’ye baฤlฤฑ Ticaret ve Kalkฤฑnma Konferansฤฑ (UNCTAD) ile Dรผnya Ticaret รrgรผtรผ’nรผn (UNWTO) yayฤฑmladฤฑฤฤฑ raporda, รถzellikle ekonomisi turizme baฤlฤฑ geliลmekte olan รผlkeler aรงฤฑsฤฑndan tahribatฤฑn bรผyรผk ve uzun dรถnemli olacak.
Raporda, pandemi nedeniyle 2020’de turizm sektรถrรผndeki kaybฤฑn 2,4 trilyon dolarฤฑ bulduฤu ifade ediliyor. Ayrฤฑca turizmin geรงen yฤฑl 1990’lardaki dรผzeye gerilediฤi, 2023’e kadar sektรถrde ilerleme kaydedilmesinin beklenmediฤi belirtiliyor.
Ayrฤฑca Covid-19’a karลฤฑ aลฤฑ programฤฑnฤฑn ABD ve Avrupa’da hฤฑzla ilerlerken Asya, Afrika ve Latin Amerika’daki dรผลรผk gelirli รผlkelerde geriden gelmesi eleลtiriliyor.
Sektรถrรผn canlanmasฤฑnฤฑn aลฤฑ programฤฑnฤฑn hฤฑzlanmasฤฑna baฤlฤฑ olduฤu, ancak yoksul รผlkelerde aลฤฑya eriลimin sฤฑnฤฑrlฤฑ olmasฤฑ, zengin รผlkelerde seyahat kฤฑsฤฑtlamalarฤฑnฤฑn sรผrekli deฤiลmesi ve hรผkรผmetler arasฤฑ koordinasyon eksikliฤi nedeniyle seyahat konusunda gรผven kaybฤฑ olduฤu belirtiliyor.
UNWTO Genel Sekreteri Zurab Pololikashvili, milyonlarca insanฤฑn geรงiminin turizme baฤlฤฑ olduฤunu belirterek “Aลฤฑ progamฤฑnฤฑ ilerleterek turizmin gรผvenli bir ลekilde yeniden baลlamasฤฑ, รถzellikle uluslararasฤฑ turizme baฤlฤฑ geliลmekte olan รผlkelerde istihdam ve ihtiyaรง duyulan kaynaklar aรงฤฑsฤฑndan kritik” dedi.
Turizm geliri geรงen yฤฑl yarฤฑ yarฤฑya azalan ฤฐsviรงre’nin yanฤฑ sฤฑra Fransa, Almanya, ฤฐngiltere gibi bazฤฑ Avrupa รผlkelerinde ve ABD’de aลฤฑlamada kaydedilen geliลme sayesinde bu yaz sezonunun daha iyi geรงmesi bekleniyor.
Ancak Karayipler, Asya ve Afrika รผlkelerinde aลฤฑya eriลim sorunlarฤฑ sรผrรผyor.
Bu รผlkelerde, turizm gelirlerindeki azalmanฤฑn yol aรงtฤฑฤฤฑ ekonomik tahribatฤฑn รงok daha bรผyรผk ve uzun dรถnemli olmasฤฑ bekleniyor.
Turizm sektรถrรผnden kaynaklฤฑ kayฤฑplarฤฑn toplam gelir kaybฤฑndaki payฤฑnฤฑn yรผzde 60’ฤฑ bulacaฤฤฑ belirtiliyor.
Farklฤฑ senaryolara gรถre, sฤฑnฤฑrlฤฑ turizmden kaynaklฤฑ ekonomik kaybฤฑn 2021’de 1,7 ila 2,4 trilyon dolar arasฤฑnda gerรงekleลmesi รถngรถrรผlรผyor.
En kรถtรผmser olan ilk senaryoda yabancฤฑ turist giriลinde yรผzde 75 azalma, ikinci senaryoda yรผzde 63 azalma, รผรงรผncรผ senaryoda ise yurt iรงi ve bรถlgesel turizm faktรถrleri de gรถzetilerek aลฤฑ oranฤฑ dรผลรผk รผlkelerde yรผzde 75, aลฤฑ oranฤฑ yรผksek geliลmiล รผlkelerde ise yรผzde 37 dรผลรผล bekleniyor.
Tรผrkiye: Yan sektรถrlerle 93 milyar dolar kayฤฑp
En kรถtรผ senaryoya gรถre, kรผresel รงapta uluslararasฤฑ turist sayฤฑsฤฑnda yรผzde 75 dรผลรผล yaลanmasฤฑ halinde, doฤrudan turist harcamalarฤฑnda 948 milyar dolar azalma olacak, ancak bunun ekonomideki gerรงek boyutu 2,4 trilyon dolara ulaลacak.
Raporda Tรผrkiye รถrneฤi verilerek, ekonomide turizmin payฤฑnฤฑn yรผzde 5 olduฤu, 2020’de รผlkeye giren yabancฤฑ turist sayฤฑsฤฑnฤฑn yรผzde 69 azaldฤฑฤฤฑ belirtiliyor.
Bunun doฤrudan turizm alanฤฑnda ekonomide 33 milyar dolar kayba yol aรงtฤฑฤฤฑ tahmin ediliyor.
Yeme-iรงme, perakende ticaret, iletiลim ve ulaลฤฑm gibi yan sektรถrlerle birlikte bu kaybฤฑn yaklaลฤฑk รผรง katฤฑna รงฤฑkarak 93 milyar dolara ulaลtฤฑฤฤฑ vurgulanฤฑyor.
Sadece turizmden kaynaklฤฑ kaybฤฑn toplam milli gelirdeki payฤฑ yaklaลฤฑk yรผzde 9’u buluyor. Ancak alฤฑnan mali รถnlemlerle bunun kฤฑsmen giderildiฤi belirtiliyor.
Kayฤฑp, beklenenden fazla oldu
BM’nin raporuna gรถre, kรผresel turizmin azalmasฤฑ, kalifiye olmayan iลgรผcรผ bakฤฑmฤฑndan iลsizlik oranฤฑnฤฑn ortalama yรผzde 5,5 artmasฤฑna yol aรงฤฑyor.
UNCTAD’ฤฑn geรงen yฤฑl Temmuz ayฤฑndaki raporunda, uluslararasฤฑ turizmde 4-12 aylฤฑk bir duraksamฤฑnฤฑn kรผresel ekonomiye maliyetinin 1,2 trilyon dolarฤฑ bulacaฤฤฑ, dolaylฤฑ sektรถrlerle birlikte bunun 3,3 trilyon dolara ulaลabileceฤi belirtilmiลti.
Ancak gerรงek durum beklenenden daha aฤฤฑr oldu. UNWTO’ya gรถre, uluslararasฤฑ turist sayฤฑsฤฑ 2020’de 1 milyar azalarak yรผzde 74 dรผลรผล kaydetti. 2021’in ilk รงeyreฤinde ise dรผลรผล oranฤฑ yรผzde 84 oldu.
