ฤฐnลaat sektรถrรผndeki “demir krizi” taraflarฤฑn karลฤฑlฤฑklฤฑ aรงฤฑklamalarฤฑ ile devam ediyor. รreticilerin ฤฑlฤฑmlฤฑ aรงฤฑklamalarฤฑna karลฤฑ inลaatรงฤฑlarฤฑn sorunun devam ettiฤini dรถnรผk deฤerlendirmeleri ve konunun Bakanlar Kurulu’nda ele alฤฑnacak olmasฤฑ sonrasฤฑ รผreticilerde “ithalat” tedirginliฤi baลladฤฑ. Sektรถr temsilcileri, Bakanlar Kurulu’ndan konunun ele alฤฑnacak olmasฤฑ รผzerine sฤฑkฤฑntฤฑnฤฑn kalmadฤฑฤฤฑ ve gรผmrรผk vergisinde indirim olmasฤฑ durumunda yurtiรงi รผretimin zarar gรถreceฤi yรถnรผnde aรงฤฑklamalar yapmaya baลladฤฑ.
Sektรถrรผn รถnemli isimlerinden Tรผrkiye รelik รreticileri Derneฤi (TรรD) Baลkanฤฑ Fuat Tosyalฤฑ da konu ile ilgili aรงฤฑklama yaptฤฑ.
Tosyalฤฑ, yรผksek fiyat ve tedarik sฤฑkฤฑntฤฑsฤฑ gerekรงesiyle hรผkรผmetin bazฤฑ dรผzenlemeler รผzerinde รงalฤฑลtฤฑฤฤฑ inลaat demiri piyasasฤฑnda ลu anda bir arz sorunu bulunmadฤฑฤฤฑnฤฑ; ithalatฤฑ artฤฑrmak iรงin gรผmrรผk vergisinde gรผndeme gelen olasฤฑ bir indirimin ise zaten kapasite ve รผretim fazlasฤฑ bulunan yurtiรงi รผreticilere zarar vereceฤini sรถyledi.
Tosyalฤฑ, hammadde ithalatฤฑ ve kur ile doฤrudan baฤlantฤฑlฤฑ olan demir fiyatlarฤฑnฤฑn aลaฤฤฑ gelmesi iรงin yapฤฑlmasฤฑ gerekenin yรผzde 18’lik KDV’nin aลaฤฤฑ รงekilmesi olduฤunu ifade etti. ฤฐnลaat sektรถrรผ temsilcileri son dรถnemde piyasada istedikleri miktarda รผrรผn bulamamaktan ve fiyat artฤฑลlarฤฑndan ลikayet ediyor. Hรผkรผmet ise sektรถre yรถnelik bir dรผzenleme รผzerinde รงalฤฑลฤฑyor. Medyada yer alan haberlere gรถre Ekonomi Bakanฤฑ Nihat Zeybekci, inลaat demirinde gรผmrรผk vergisi konusunda bir ayarlama yapacaklarฤฑnฤฑ aรงฤฑkladฤฑ. Konu hakkฤฑnda bilgi sahibi bir ekonomi bรผrokratฤฑ da Reuters’a yaptฤฑฤฤฑ deฤerlendirmede, “Demir fiyatlarฤฑndaki yรผkseliล nedeniyle inลaat sektรถrรผnรผn tedarik sorunu yaลamamasฤฑ adฤฑna kฤฑsa vadede ithalata yรถnelik vergilerin dรผลรผrรผlmesi konusu รงalฤฑลฤฑlฤฑyor. Ancak bu kalฤฑcฤฑ bir รงรถzรผm olarak deฤil kฤฑsa vadeli olarak gรผndemde. Orta ve uzun vadede ise yurt iรงi รผretimi artฤฑracak adฤฑmlarฤฑ deฤerlendiriyoruz” dedi. TรรD verilerine gรถre, 2016’da Tรผrkiye’de 16 milyon inลaat demiri รผretilirken, inลaat demiri tรผketimi ise 9 milyon ton civarฤฑnda oldu. 7 milyon ton civarฤฑnda da ihracat gerรงekleลtirildi.
Tรผrkiye รinยden sonra dรผnyanฤฑn en bรผyรผk ikinci uzun รผrรผn ihracatรงฤฑsฤฑ, en bรผyรผk de nervรผrlรผ inลaat demiri ihracatรงฤฑsฤฑ konumunda bulunuyor. ฤฐnลaat demiri tartฤฑลmalarฤฑyla ilgili Reuters’a yaptฤฑฤฤฑ deฤerlendirmede Tosyalฤฑ, “Arzda bir sฤฑkฤฑntฤฑ sรถz konusu deฤil. ฤฐnลaat sektรถrรผndeki oyuncularฤฑn plansฤฑz hareket etmesinden kaynaklanan geรงici bir durum yaลandฤฑ. Referandum รถncesi inลaatรงฤฑlar taleplerini ertelediler, hepsi ne olur ne olmaz diye รถteleyip beklediler” dedi ve ekledi: “Referandum sonrasฤฑnda talebe birden yรผklenme oldu. ฤฐnลaatรงฤฑlar ‘yarฤฑn ลu kadar mal istiyorum’ diye sipariล geรงiyor. รelik sektรถrรผ stokla รงalฤฑลan bir sektรถr deฤil. 10 gรผn sonra veririm dediฤimizde hemen yarฤฑn istiyor. Bu nedenle sektรถrde bir sorun varmฤฑล gibi suni bir gรผndem yaratฤฑldฤฑ.” TรรD verilerine gรถre, Nisan’daki referandum รถncesinde yฤฑlฤฑn ilk รผรง ayฤฑnda, aฤฤฑrlฤฑklฤฑ bir ลekilde inลaat sektรถrรผ tarafฤฑndan tรผketilen uzun รผrรผn รผretimi yรผzde 9.8 azalฤฑลla 6 milyon ton olurken, tรผketim ise yรผzde 21.1 dรผลรผลle 3.36 milyon tona geriledi. Referandum sonrasฤฑ ani talep artฤฑลฤฑyla birlikte yaลanan kฤฑsa dรถnemli sฤฑkฤฑลฤฑklฤฑฤฤฑn aลฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ ve ลu anda taleplerin normal ลekilde karลฤฑlandฤฑฤฤฑnฤฑ belirten Tosyalฤฑ, “Son bir haftadฤฑr talepler gรผnlรผk olarak karลฤฑlanฤฑyor. Piyasa rahatlasฤฑn diye ben Tosรงelik olarak 15 gรผndรผr piyasaya 50,000 ton verdim. Diฤer รผreticiler de ihracatlarฤฑnฤฑ รถtelediler. Zaten Ramazan sebebiyle talep de durdu. Herhangi bir sฤฑkฤฑntฤฑ yok” diye konuลtu.
“FฤฐYATLARI YรKSELTEN KUR VE EK MALฤฐYETLER”
Tรผrkiyeยde uzun รผrรผnlerde hem kapasite, hem de รผretim fazlasฤฑ olduฤunu belirten Tosyalฤฑ, arz fazlasฤฑnฤฑn olduฤu bir ortamda รผreticilerin spekรผlatif ลekilde fiyatlarฤฑ artฤฑrmasฤฑnฤฑn mรผmkรผn olmadฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi. Fiyatlarฤฑn uluslararasฤฑ piyasalarda ve dolar bazฤฑnda belirlendiฤini ifade eden Tosyalฤฑ, “Dolar/TL 4 lirayฤฑ gรถrdรผ, hammadde ithalatฤฑna baฤlฤฑ sektรถrรผz. Yรผzde 18 KDV var. 100-150 lira navlun sรถz konusu. Bu para tamamen รงelikรงinin cebine girmiล gibi bir algฤฑ oluลturuluyor” dedi ve ekledi: “Fiyatlarฤฑn dรผลmesi iรงin KDV’nin en az yarฤฑya dรผลรผrรผlmesi, mรผmkรผnse tamamen kaldฤฑrฤฑlmasฤฑ gerekiyor. O zaman fiyatlar da bir anda yรผzde 18 dรผลer.” Ekim 2016’da 375 dolar/ton seviyesinde bulunan demir fiyatlarฤฑ Mayฤฑs itibarฤฑyla 475 dolar/ton seviyesinde bulunuyor. Tรผrkiye’nin inลaat demirinin en dรผลรผk fiyatla satฤฑldฤฑฤฤฑ รผlkelerden biri olduฤuna iลaret eden Tosyalฤฑ, รin’deki inลaat demiri fiyatlarฤฑnฤฑn bile ลu anda Tรผrkiye’dekinden 30-40 dolar daha yรผksek olduฤunu sรถyledi.
