Dรผnyayฤฑ deฤiลtirecek teknoloji fonuโฆ
Hem de ne fonโฆ
Tam 100 milyar dolarlฤฑkโฆ
Ve bu fonu bir Tรผrk topluyorโฆ
Bilmem siz de benim gibi heyecanlandฤฑnฤฑz mฤฑ?
Gelin sizi daha fazla meraklandฤฑrmadan hikayeyi anlatayฤฑmโฆ
Hikaye diyorum ama anlatacaฤฤฑm ลey, modern teknoloji tarihini ลekillendiren ve ลekillendirecek aktรถrlerin stratejisiโฆ
รzerinde bolca konuลtuฤumuz ama iรงine dalmakta pek รงekingen davrandฤฑฤฤฑmฤฑz yeni sanayi devriminden gerรงek bir kesitโฆ
Baลlฤฑyoruzโฆ
****
Londraโda, รผyeliฤi bilmem kaรง bin sterlin olan o meลhur รถzel kulรผplerden birindeyiz. รฤฑtฤฑr รงฤฑtฤฑr yanan ลรถminenin etrafฤฑndaki rahat koltuklara oturduk dinliyoruz. Kimi derseniz, hikayemizin kahramanlarฤฑndan Dalฤฑnรง Arฤฑburnuโnuโฆ Arฤฑburnu, Goldman Sachsโta uzun yฤฑllar yรถnetici olarak gรถrev yaptฤฑktan sonra geรงen yฤฑl ilkbaharda kendini emekli etti. Yine kendisi gibi 20 yฤฑldan fazla bir sรผredir finans piyasalarฤฑnda uluslararasฤฑ tecrรผbeye sahip, son olarak Deutche Bankโฤฑn Orta ve Doฤu Avrupa, Ortadoฤu ve Afrika bรถlรผmรผnรผn baล yรถneticisi Nizar Al Bassam ile birlikte FAB Partnersโฤฑ kurdu. ลirket, geรงen hafta Londra merkezli alternatif portfรถy yรถnetim ลirketi Halkin Asset Managementโฤฑn รงoฤunluk hisselerini aldฤฑ. ฤฐki ลirketi birleลtirdiler ve Centricus adlฤฑ yeni bir ลirket oluลturdularโฆ Centricus, ฤฐngiltere ve Jerseyโde faaliyet gรถsterecek.
Avrupaโda bir banka ve bir de sigorta ลirketi satฤฑn alma planlarฤฑ yapฤฑyorlarโฆ
****
Neyse, gelelim hikayemizeโฆ
Hikayemizin โesas oฤlanฤฑโ Masayoshi Sonโฆ Kฤฑsaca โMasaโ
Gรผney Kore asฤฑllฤฑ Japon iล adamฤฑโฆ Firmasฤฑ Softbank adฤฑnฤฑ, ฤฐngiliz รงip รผreticisi ARMโฤฑ geรงen yฤฑl temmuz ayฤฑnda (biz bambaลka iลlerle uฤraลฤฑrken) satฤฑn alma giriลimiyle iyice duyurdu. ARM, akฤฑllฤฑ telefonlarda kullanฤฑlanlar gibi yรผksek gรผรงte deฤil, โdรผลรผk gรผรงteโ yarฤฑ iletkenler รผretiyor. Dizayn ettiฤi sensรถrler, online รงamaลฤฑr makinesinden akฤฑllฤฑ binalara kadar รงok geniล bir alanda kullanฤฑlฤฑyor. Masa, ARMโฤฑ satฤฑn almak iรงin masaya oturduฤunda, Goldman Sachs yฤฑllarฤฑndan tanฤฑdฤฑฤฤฑ Arฤฑburnuโnun kapฤฑsฤฑnฤฑ รงalฤฑyor. Kafasฤฑnda, โAcaba ARMโฤฑ satฤฑn almak iรงin 31 milyar dolarฤฑn hepsini ben mi koysam, yoksa bir kฤฑsmฤฑnฤฑ dฤฑลardan mฤฑ fonlasamโ sorusu var. FAB Partners, bir hafta iรงinde projeye 10 milyar dolar buluyor. Masa รงok etkileniyor bu sรผratten. โBu satฤฑn almada paranฤฑn tamamฤฑnฤฑ ben koyacaฤฤฑm ama gelin sizle รงok daha bรผyรผk bir iลte birlikte olalฤฑmโฆโ
Ve projesini aรงฤฑklฤฑyor:
โDรผnyanฤฑn geleceฤini deฤiลtirecek bir teknoloji fonu kurmak istiyorumโฆโ
Dรผลรผndรผฤรผ fon 100 milyar dolar. Arฤฑburnu, birkaรง soru sorma ihtiyacฤฑ hissediyor. รรผnkรผ rakam รงok bรผyรผk. O gรผne kadar pek รงok teknoloji fonu kurulmuล ama en babasฤฑ birkaรง milyar dolar. 100 milyar รงok bรผyรผk bir rakam. Ayrฤฑca, teknolojide, dijitalleลmede epey bir mesafe kat edildi. 10-15 yฤฑldฤฑr bu alanda รงok bรผyรผk ลirketler ortaya รงฤฑktฤฑ. Ve bu alana o kadar รงok yatฤฑrฤฑm yapan var kiโฆ Acaba gerรงekten doฤru strateji bu mu?
โHiรงbir devrim 50 yฤฑldan az sรผrmez. โHer ลeyin internetiโ bir paradigma deฤiลikliฤiโฆ Devrim yeni baลladฤฑ. 35-40 yฤฑl daha devam edecek.โ
Devam ediyor Masa:
โVe bu devrim tamamlandฤฑฤฤฑnda dรผnyayฤฑ tanฤฑyamayacaksฤฑnฤฑzโฆ Nereden biliyorsun derseniz, รถnceki devrimlere bakฤฑn. Endรผstri devrimine bakฤฑn. 10 sene iรงinde arabalarฤฑn nasฤฑl deฤiลtiฤine bakฤฑn. Devrim bittiฤinde kesinlikle insan sayฤฑsฤฑndan fazla robot olacak dรผnya รผzerinde. Belki 10 milyar belki daha fazlaโฆ Ben bu devrimde belirleyici rol almak istiyorum. Var mฤฑsฤฑnฤฑz?โ
ลimdi, Dalฤฑnรง Arฤฑburnu ve arkadaลlarฤฑ โVision Fundโ iรงin para arฤฑyor. Aslฤฑna bakarsanฤฑz โdรผnyayฤฑ deฤiลtirecek fonโ รถnemli รถlรงรผde tamamlanmฤฑล bileโฆ Suudi Arabistan hemen ilgilenmiล. Fona tam 45 milyar dolar koymuล. Masayoshi Sonโฤฑn firmasฤฑ Softbank ise 25 milyar dolar. Abu Dabiโden de 15 milyar dolar almฤฑลlar. Ayrฤฑca Apple, Foxconn, Qualcomm da fona girenler arasฤฑnda. Fonun 93 milyar dolarlฤฑk kฤฑsmฤฑ tamamโฆ
****
Dalฤฑnรง Arฤฑburnu Masa’nฤฑn hikayesine devam etti..
Anlaลฤฑlan o ki, ‘Vision Fund’un kurucusu gerรงekten vizyon sahibi. 1990’lฤฑ yฤฑllarฤฑn sonunda รin’e gitmiล. รin o zamanlar yine 1 milyar 400 milyon nรผfusu ile bรผyรผk bir รผlke ama bugรผnkรผ durumunda da deฤil.
Diyor ki; “Benim burada biraz kalmam lazฤฑm. Burada potansiyel รงok yรผksek…” Hani satranรง ustalarฤฑ olur ya, 40 kiลi ile aynฤฑ anda oynarlar, iลte onun gibi hฤฑzlandฤฑrฤฑlmฤฑล iล gรถrรผลmeleri yapฤฑyor รinli giriลimcilerle. Ve aralarฤฑndan bir ilkokul รถฤretmeninin projesine yatฤฑrฤฑm yapฤฑyor. 30 milyon dolar. O ilkokul รถฤretmeninin adฤฑ Tรผrkiye’nin vakti zamanฤฑnda iลbirliฤi รถnerisini reddettiฤi Jack Ma… Firmasฤฑ da Ali Baba… Daha sonra Ali Baba ‘ya yatฤฑrฤฑmฤฑnฤฑ 70 milyon dolara kadar รงฤฑkardฤฑ… Ve bir de tavsiyede bulunuyor Jack Ma’ya: “Ne yaparsan yap, ister fiyat kฤฑr ama alanฤฑnda bir numara ol!”
Bu bir anlamda Masayoshi’nin iล felsefesinin temeli. Bugรผn bรผtรผn yatฤฑrฤฑmlarฤฑnda iki ลeye bakฤฑyor. Hangi alan olursa olsun ve iลin bรผyรผklรผฤรผ ne olursa olsun. Bir; piyasanฤฑn lideri mi? ฤฐki; bu iลi kim yรถnetiyor? Ve yรถneten kiลide de aradฤฑฤฤฑ kriter 10 milyon dolarlฤฑk bir iล iken yรถnettiฤini yarฤฑn 10 milyar dolarlฤฑk bir iล haline gelince de yรถnetebilecek yetenekte mi?
ฤฐล modelinin temelinde ‘รถnce trafik yarat’ var!
Ve stratejisi รงok aรงฤฑk: Dรผnyanฤฑn รถnde gelen endรผstrilerinde lider ลirketlere sahip olmak. “Her endรผstride birinci ile ikinci arasฤฑndaki farkฤฑn aรงฤฑlacaฤฤฑna” inanฤฑyor.
Onun iรงin Jack Ma’ya tavsiyesi de ‘bรผyรผ’ oluyor. Ne yap ne et alanฤฑnda bir numara ol! Ma da bu tavsiyeye uyuyor.
***
ลimdi alibaba.comโun deฤeri 200 milyar dolarฤฑn รผstรผnde. Masayoshi’nin toplam 70 milyon dolar yatฤฑrdฤฑฤฤฑ alibaba iรงindeki payฤฑ ise 70-80 milyar dolar!
Masa’nฤฑn bu iล felsefesinin arka planฤฑnda genรงlik yฤฑllarฤฑndaki bir deneyimi yatฤฑyor. Masa, 1957 doฤumlu. รocukluk yฤฑllarฤฑ zorluklar iรงinde geรงmiล. Ailesi o lise รงaฤฤฑndayken bir Cafe aรงmฤฑล. Ama ancak kenarda kฤฑyฤฑda bir semtte. Tost, sandviรง de satฤฑyorlar. Pek giden gelen olmayฤฑnca Masa iลe el koymuล. Aileyi ikna edip yakฤฑnlardaki tren istasyonunda kรผรงรผk kaฤฤฑtlara bastฤฑrdฤฑฤฤฑ ‘bedava kahve’ yazฤฑlฤฑ bin kadar el ilanฤฑnฤฑ daฤฤฑtmฤฑล. Kฤฑsa sรผrede cafede kuyruklar oluลmaya baลlamฤฑล. 5 kiลi sadece bedava kahve iรงiyorsa 10 kiลi de kahvenin yanฤฑna bir ลeyler almฤฑล. Cafe, dรผze รงฤฑkmฤฑล para kazanmaya baลlamฤฑล.
“Bunu hiรง unutmadฤฑm” diyor Masayoshi… Ve her iลinde sadฤฑk biรงimde uyguluyor.
Bir sรผre รถnce 3 milyon dolara bir sรผpercell oyun ลirketi satฤฑn aldฤฑ. ฤฐlk defa oyuna girmeyi bedava hale getirdi. Her isteyen รผcretsiz olarak oynayabiliyor. ฤฐsmini de Premiumโa nazire Freemium koymuล. Ama oynamaya baลlayฤฑnca ลu kฤฑlฤฑcฤฑ alฤฑrsan ลu kadar, ลu canฤฑ alฤฑrsan bu kadar รถdemeye baลlฤฑyorsun. Masa 3 milyon dolar verip satฤฑn aldฤฑฤฤฑ o kรผรงรผk oyun ลirketini geรงenlerde 10 milyar dolara sattฤฑ….
****
“รnce trafik oluลtur” O kadar basit mi, her iลe uyar mฤฑ, bilmem ama Masa zor gรผnleri aลmalarฤฑnฤฑ saฤlayan stratejiyi bugรผne kadar baลarฤฑyla uygulamฤฑล gรถrรผnรผyor.
Ona gรถre venture kapitalistler ‘kumar’ oynuyor. 10 tane iลe yatฤฑrฤฑm yapฤฑyorlar, biri tutar umuduyla… Masa ise sadece alanฤฑnฤฑn bir numaralarฤฑna yatฤฑrฤฑm yapฤฑyor. Eninde sonunda kazanacaklarฤฑnฤฑ biliyor. ฤฐลin boyutu ne olursa olsun, iล ne kadar yeni olursa olsun…
Son iลlerinden birinde ‘Wework’ ลirketine yatฤฑrฤฑm yaptฤฑ. รok genรง bir ลirket. 2012’de kurulmuล. ลimdi bizde de รถrnekleri ortaya รงฤฑkmaya baลlayan kolektif ofis iลi yapฤฑyor. รrneฤin Manhattan’ฤฑn ortasฤฑnda bir binayฤฑ alฤฑyor, ortak kafesi, restoranฤฑ, ziyaretรงi aฤฤฑrlama yerleri ile mรผkellef kรผรงรผcรผk ofisler kiralฤฑyor. Ofis kiralamayacaksฤฑnฤฑz bir masanฤฑn kรถลesine iliลme imkanฤฑ da var. Koca koca ลirketlerde รงalฤฑลmak istemiyor musunuz? Sฤฑkฤฑcฤฑ ortamlardan kurtulup, kendi iลinizi mi yapmak istiyorsunuz? Buyurun size fฤฑrsat! Hem de sizin gibi kendi iลini yapmak isteyenlerle kolayca bir network geliลtirebileceฤiniz bir ortamda…
Bu konsepti koydu ve geliลtirdi. 3 milyon dolar verip yรผzde 20’sine ortak oldu. Ve ลirketin deฤeri 5 sene iรงinde 15 milyar dolara รงฤฑktฤฑ!
****
Dรผลรผnรผn 5 senede Tรผrkiye’de kaรง ลirket 15 milyar dolarlฤฑk bir bรผyรผklรผฤe ulaลtฤฑ? Bฤฑrakฤฑn onu kaรง holdingimiz 15 milyar dolar deฤerinde…
Masa’nฤฑn gรถzรผnde oyun ลirketleri รงok revaรงta… Sattฤฑ satmasฤฑna ama yenilerinin peลinde… Neden derseniz, geleceฤe iliลkin enteresan gรถrรผลleri var. Ona gรถre รงok da uzun olmayan bir zaman sonra, yeni sanayi devriminin tamamlanmasฤฑna doฤru, reel sektรถrde pek kimse รงalฤฑลmayacak. รreten insana ihtiyaรง duyulmayacak… Biraz รผrkรผtรผcรผ gelse de Noah Yeval Harirri’nin Homo Deus’unu okuyanlar bu yaklaลฤฑma aลina olmalฤฑ… Ya da pek รงok baลka yazarฤฑn…
ฤฐyi de, insanlar ne yapacak o zaman diye sorarsanฤฑz, yiyip, iรงip, eฤlenecekler… “Yeni Roma dรถnemi” geliyor Masa’ya gรถre…
En geรง 50 yฤฑl iรงinde herkes evinde oyun oynayacak! Oynadฤฑkรงa da hayal gรผรงleri ve yaratฤฑcฤฑlฤฑklarฤฑ artacak
Bu Yeni Roma dรถneminin baลkenti ฤฐstanbul olur mu bilinmez ama รผretimi yapay zekaya bฤฑrakacaฤฤฑz anlaลฤฑlan…
ฤฐnsanlara da kala kala sanal gerรงeklik kalacak…
Tรผrkiye bu fonun neresinde?
Vision Fundโun 100 milyar dolarlฤฑk hedefine ulaลmasฤฑna sadece 7 milyar dolar kaldฤฑ. ลimdiye kadar Suudi Arabistan, BAE gibi รผlkeler ve teknoloji devi ลirketler geleceฤin fonuna dahil oldular bile. Tรผrkiyeโden bir ลirketin bu fona girmesi รงok zor. Zira 1 milyar dolarlฤฑk alt limit var…
Bu noktada akฤฑllara Tรผrkiye Varlฤฑk Fonu geliyor. Piyasa deฤerinin 40, toplam aktifinin ise 160 milyar dolar olduฤu sรถylenen fonun รถncelikli amacฤฑ Tรผrkiyeโde dev projeleri desteklemek. Ancak bu fon โDรผnyayฤฑ deฤiลtirecek teknoloji fonuโna Tรผrkiyeโyi de dahil etmek iรงin kullanฤฑlabilir. Bu konuyu aรงtฤฑฤฤฑmฤฑz Global Ports Holdingโin Yรถnetim Kurulu Baลkanฤฑ Mehmet Kutman da bu konuda โรงok รผzgรผnโ.
Kutmanโa gรถre Tรผrkiyeโnin Suudi Arabistan dรผzeyinde olmasa bile en azฤฑndan 1 milyar dolarla bu fonun iรงinde yer alฤฑp, dรผnyayฤฑ takip etmeliydi. รรผnkรผ, orada her รถnemli yenilik her รถnemli teknolojik geliลme deฤerlendiriliyor olacak.
Vision Fund iรงin artฤฑk geรง olsa da Tรผrkiye Varlฤฑk Fonu sonraki fonlar iรงin artฤฑk radara girdi. Dalฤฑnรง Arฤฑburnu, Vision Foundโu oluลtururken Tรผrkiye Varlฤฑk Fonuโa teklif gรถtรผrmediklerini ancak eฤer isterlerse bundan sonra oluลturacaฤฤฑmฤฑz fon iรงin gรถrรผลeceklerini sรถyledi.
โGlobal Yatฤฑrฤฑm Holdingโle kimyamฤฑz uyuลuyorโ
Dalฤฑnรง Arฤฑburnuโnun kurucusu olduฤu FAB Partners, โCentricusโa dรถnรผลmeden kฤฑsa sรผre รถnce Global Yatฤฑrฤฑm Holdingโin yรผzde 34โรผnรผ almak รผzere Yรถnetim Kurulu Baลkanฤฑ Mehmet Kutmanโla masaya oturdu. Kutman, Londraโdaki buluลma sฤฑrasฤฑnda Arฤฑburnuโyla anlaลtฤฑklarฤฑnฤฑ belirtti:
– ฤฐลlemler tamamlanฤฑnca Dalฤฑnรง Beyโle eลit ortak olacaฤฤฑz.
Arฤฑburnu araya girdi:
– Mehmet Beyโle 1990โlardan beri tanฤฑลฤฑrฤฑz. Global Yatฤฑrฤฑm Holdingโle kimyamฤฑz uyuลuyor.
London Stock Exchangeโye kote olan Global Ports Holdingโe dikkat รงekti:
– Global Ports da รงok รถnemli, baลarฤฑlฤฑ bir ลirket. Bu tรผr ลirketlere yatฤฑrฤฑmฤฑ destekliyoruz.
5 milyar dolarlฤฑk gรผneล tarlasฤฑ
Global Yatฤฑrฤฑm Holding Yรถnetim Kurulu Baลkanฤฑ Mehmet Kutman ile Centricusโun ortaฤฤฑ Dalฤฑnรง Arฤฑburnu, Baลbakan Binali Yฤฑldฤฑrฤฑmโฤฑn kฤฑsa sรผre รถnce Londraโda yatฤฑrฤฑmcฤฑlarla bir araya geldiฤi toplantฤฑya katฤฑldฤฑ. Kutman, Yฤฑldฤฑrฤฑmโa gรผneล enerjisi yatฤฑrฤฑmฤฑyla ilgili planฤฑnฤฑ aรงtฤฑ: โHindistanโdan bir yatฤฑrฤฑmcฤฑyฤฑ รผlkemize getirip, 1000 megavatlฤฑk bir gรผneล santralฤฑ kurmayฤฑ planlฤฑyoruz. Bu yatฤฑrฤฑm 5000 megavata kadar รงฤฑkabilir.โ Yฤฑldฤฑrฤฑmโฤฑn โHemen getirinโ dediฤi yatฤฑrฤฑm boyutu 5 milyar dolarฤฑ bulabilir.
