Tรผrkiye Cumhuriyeti Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn (TCMB) son faiz indiriminin ardฤฑndan dรถviz kurundaki oynaklฤฑklar ve TL’deki deฤer kaybฤฑ sรผrรผyor. TL, 2021’de yรผzde 30’dan fazla deฤer kaybederken, Avrupa bankalarฤฑ Tรผrkiye’deki enflasyonun gidiลatฤฑndan ve รถzellikle de yรผksek dรถviz borรงlarฤฑnฤฑn kendilerini de etkileyebileceฤi endiลesi taลฤฑyor.
DW’de yer alan habere gรถre; Tรผrkiye’deki krizin, ABD tarihinin en bรผyรผk iflasฤฑ olarak nitelendirilen ‘Lehman Brothers etkisine’ yol aรงabileceฤi senaryosu bile hakim. ABD’de 2008 yฤฑlฤฑnda รผlkenin bรผyรผk yatฤฑrฤฑm bankalarฤฑndan Lehman Brothers’ฤฑn iflasฤฑ domino etkisiyle kรผresel bir ekonomik krize yol aรงmฤฑลtฤฑ.
Domino etkisi uyarฤฑsฤฑ
Almanya’daki Aalen รniversitesi Finans ve ฤฐktisat Fakรผltesi รฤretim รyesi Prof. Dr. Christian Kreiร, Tรผrkiye’deki dรถviz kurundaki dalgalanmalarฤฑn, TL’nin her geรงen gรผn deฤer kaybฤฑ yaลamasฤฑnฤฑ, ekonomik krizin domino etkisi yaratarak Avrupa’yฤฑ etkileyeceฤini tahmin ediyor.
‘Tรผrkiye’nin dรถviz borcu 576 milyar dolar’
Geรงen hafta Telepolis adlฤฑ haber portalฤฑnda yayฤฑnlanan makalesinde Tรผrkiye’deki krizin Avrupa’yฤฑ nasฤฑl etkileyebileceฤini deฤerlendiren Kreiร, Uluslararasฤฑ Finans Enstitรผsรผ’nรผn Eylรผl 2021 verilerine gรถre Tรผrkiye’nin dรถviz borcunun 2021 yฤฑlฤฑ ortasฤฑ itibarฤฑyla 576 milyar dolar olduฤuna ve bu miktarฤฑn da Tรผrkiye’nin gayri safi yurt iรงi hasฤฑlasฤฑnฤฑn yรผzde 80’ini oluลturduฤuna iลaret ediyor.
Makalesinde Tรผrkiye’nin dรถviz borcunun รถnemli bir miktarฤฑnฤฑn รถnรผmรผzdeki 12 ay iรงinde รถdenmesi gerektiฤini vurgulayan Prof. Dr. Kreiร, Eylรผl 2021 verilerine gรถre รถdenmesi gereken miktarฤฑn da 125 ila 168 milyar dolar olduฤunun tahmin edildiฤini belirtiyor.
“ลirketler รถdeme sฤฑkฤฑntฤฑsฤฑ yaลayabilir”
Tรผrk ลirketlerinin dฤฑล borรง stokunun da 240 milyar dolarฤฑn รผzerinde olduฤunu sรถyleyen iktisatรงฤฑ, Tรผrk iลletmecilerin iki ay รถncesine gรถre TL รผzerinden yรผzde 40, beล yฤฑl รถncesine gรถreyse 3,4 kat daha fazla borรงla karลฤฑ karลฤฑya olduฤunu kaydediyor. “Beล yฤฑl รถnce bir ลirket 10 milyon dolar kredi aldฤฑysa ve o zamanki karลฤฑlฤฑฤฤฑ 35 milyon liraya tekabรผl ediyorsa bugรผn aynฤฑ miktar 120 milyon lira borรง anlamฤฑna geliyor” รถrneฤini veren Kreiร, bunun ลirketler iรงin รถdeme sฤฑkฤฑntฤฑsฤฑ yaratabileceฤi uyarฤฑsฤฑnda bulunuyor.
ฤฐktisatรงฤฑ Kreiร, Tรผrk hรผkรผmeti ile Tรผrk bankalarฤฑnฤฑn dรถviz borcunun da gayri safi yurt iรงi hasฤฑlaya oranlarฤฑnฤฑn her biri iรงin yรผzde 23 olduฤunu belirtiyor. Bu hesaba gรถre her birinin 165 milyar 600 milyon dolar dรถviz borcu var demek.
‘Kredileri veren uluslararasฤฑ kuruluลlar da etkilenecek’
Tรผrkiye dรถviz borรงlarฤฑnฤฑ รถdemede sorun yaลarsa, bunun dรผnya ve Avrupa bankalarฤฑnฤฑ da etkiyeceฤini belirten Kreiร, ลu ifadelere yer verdi:
Kurun artmasฤฑyla ลirketlerin borรงlarฤฑnฤฑ รถdeyemez hale gelmesi veya bazฤฑ ลirketlerin iflas etmesinin dรผnya piyasalarฤฑna da olumsuz etki edecek. Zincirleme etkiyle kredileri veren uluslararasฤฑ kuruluลlarฤฑn da zor durumda kalacak.
