Verilerle ilgili rapor edilen dรผzensizlikleri araลtฤฑrmak iรงin 17 yฤฑldฤฑr yayฤฑmladฤฑฤฤฑ ฤฐล Yapma Kolaylฤฑฤฤฑ Raporu’nu geรงen yฤฑl aฤustos ayฤฑnda askฤฑya alan Dรผnya Bankasฤฑ, soruลturmanฤฑn tamamlanmasฤฑnฤฑn ardฤฑndan raporun yayฤฑmlanmasฤฑna devam edilmeyeceฤini duyurdu.
Bankadan yapฤฑlan aรงฤฑklamada, soruลturmanฤฑn eski kurul yetkilileri ile eski ve yeni banka personellerinin tutumlarฤฑ da dahil etik konularฤฑ gรผndeme getirdiฤi belirtildi.
ฤฐล Yapma Kolaylฤฑฤฤฑ Raporu’nun 2018 ve 2020 yฤฑllarฤฑna iliลkin sayฤฑlarฤฑnda veri dรผzensizliklerine yรถnelik Wilmer Hale hukuk ลirketi tarafฤฑndan yรผrรผtรผlen soruลturmanฤฑn bulgularฤฑnฤฑ paylaลan Dรผnya Bankasฤฑ, iล ve yatฤฑrฤฑm ortamฤฑnฤฑ deฤerlendirmek iรงin yeni bir yaklaลฤฑm รผzerinde รงalฤฑลฤฑlacaฤฤฑ bildirdi.
รin 2018 raporunda 78’inci sฤฑrada yer almฤฑลtฤฑ
Soruลturma bulgularฤฑnฤฑn yer aldฤฑฤฤฑ raporda, sรถz konusu dรถnemde Dรผnya Bankasฤฑ’nda ฤฐcra Kurulu Baลkanlฤฑฤฤฑ gรถrevini yรผrรผten Uluslararasฤฑ Para Fonu (IMF) Baลkanฤฑ Kristalina Georgieva ile dรถnemin Dรผnya Bankasฤฑ Baลkanฤฑ Jim Yong Kim de dahil olmak รผzere รผst dรผzey yetkililerin bankanฤฑn bรผyรผk bir sermaye artฤฑลฤฑ iรงin รin’den destek aradฤฑฤฤฑ bir zamanda รin’in sฤฑralamasฤฑnฤฑ iyileลtirmeleri iรงin ekonomistlere baskฤฑ yaptฤฑฤฤฑ aktarฤฑldฤฑ.
รin’in Ekim 2017’de yayฤฑnlanan “ฤฐล Yapma Kolaylฤฑฤฤฑ 2018” raporundaki sฤฑralamasฤฑ, veri metodolojisi deฤiลiklikleri yapฤฑldฤฑktan sonra ilk taslaฤa kฤฑyasla yedi sฤฑra yรผkselerek 78 olmuลtu.
Soruลturma raporunun yayฤฑmlanmasฤฑnฤฑn ardฤฑndan IMF Baลkanฤฑ Georgieva’dan rapora hฤฑzla itiraz geldi. Georgieva, veri dรผzensizliklerine iliลkin yรผrรผtรผlen soruลturma sonucu yayฤฑmlanan raporda kendisinin 2018 yฤฑlฤฑ ฤฐล Yapma Kolaylฤฑฤฤฑ Raporu’ndaki rolรผne iliลkin yer alan bulgulara katฤฑlmadฤฑฤฤฑnฤฑ ifade etti.
Yatฤฑrฤฑmcฤฑlar iรงin faydalฤฑ ancak manipรผlasyona aรงฤฑk
Dรผnya Bankasฤฑ’nฤฑn ฤฐล Yapma Kolaylฤฑฤฤฑ Raporu’nun yayฤฑmฤฑnฤฑ durdurma kararฤฑ ve soruลturma bulgularฤฑ uluslararasฤฑ ekonomi camiasฤฑnda bรผyรผk yankฤฑ ve uluslararasฤฑ kuruluลlarฤฑn raporlarฤฑnฤฑn gรผvenirliฤini yeniden gรผndeme getirdi.
IMF Baลkanฤฑ Kristalina Georgieva’nฤฑn da bulunduฤu dรถnemin รผst dรผzey banka yetkililerinin รin’in sฤฑralamasฤฑnฤฑ etkileyen verileri deฤiลtirmek iรงin personele baskฤฑ yaptฤฑฤฤฑnฤฑn tespit edilmesi yatฤฑrฤฑmcฤฑlar arasฤฑnda da endiลelere neden oldu. Raporun yayฤฑmฤฑnฤฑn durdurulmasฤฑnฤฑn yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑn deฤerlendirmelerini zorlaลtฤฑrabileceฤi belirtildi.
Dรผnya Bankasฤฑ ve IMF’de bรผyรผk oranda sรถz hakkฤฑna sahip ABD Hazine Bakanlฤฑฤฤฑ, “ciddi” olarak nitelendirdiฤi bulgularฤฑn analiz edildiฤini bildirdi.
IMF de Baลkan Georgieva’nฤฑn rolรผne iliลin bulgularฤฑn yer aldฤฑฤฤฑ soruลturma raporunun incelendiฤini duyurdu.
Ekonomistler, uluslararasฤฑ kuruluลlar tarafฤฑndan hazฤฑrlanan bu tรผr raporlarฤฑn yatฤฑrฤฑmcฤฑlar iรงin faydalฤฑ ancak uzun sรผredir manipรผlasyona aรงฤฑk olduฤunu belirtti.
Bazฤฑ ekonomistler ise raporun ลirketler iรงin bir “yol haritasฤฑ” niteliฤinde olduฤunu belirterek, ฤฐล Yapma Kolaylฤฑฤฤฑ deฤerlendirmelerinin uzun sรผredir gรผvenirliฤini kaybettiฤini aktardฤฑ.
Bluebay Varlฤฑk Yรถnetimi Geliลen Piyasalar Kฤฑdemli Stratejisti Timothy Ash, 2003’ten beri yayฤฑmlanan raporun bankalar ve ลirketlerin yatฤฑrฤฑm kararlarฤฑnda risk deฤerlendirmesi iรงin รถnemli hale geldiฤine dikkati รงekerek, “Bu konuda ne kadar รงok dรผลรผnรผrsem o kadar kรถtรผ gรถrรผnรผyor.” deฤerlendirmesinde bulundu.
Bazฤฑ STK’lar raporun yayฤฑmฤฑnฤฑn durdurulmasฤฑnฤฑ memnuniyetle karลฤฑladฤฑ
Oxfam ve Vergi Adaleti Aฤฤฑ (Tax Justice Network) gibi kar amacฤฑ gรผtmeyen kuruluลlar ise Dรผnya Bankasฤฑ’nฤฑn ฤฐล Yapma Kolaylฤฑฤฤฑ Raporu’nun yayฤฑmฤฑnฤฑ durdurma kararฤฑnฤฑ memnuniyetle karลฤฑladฤฑ.
Uluslararasฤฑ sivil toplum kuruluลu Oxfam, konuya iliลkin aรงฤฑklamasฤฑnda, raporun hรผkรผmetleri, iลgรผcรผ dรผzenlemelerini ve kurumlar vergilerini azaltmak gibi eลitsizliฤi daha da kรถtรผleลtiren “yฤฑkฤฑcฤฑ” politikalar benimsemeye teลvik ettiฤini belirtti. Oxfam’ฤฑn aรงฤฑklamasฤฑnda รผlkelerin rapordaki sฤฑralamalarฤฑnฤฑ artฤฑrmak iรงin ลirketlerin รงฤฑkarlarฤฑnฤฑ toplumlarฤฑn ve รงevrenin รถnรผne koyduฤu aktarฤฑldฤฑ.
Vergi Adaleti Aฤฤฑ รst Yรถneticisi Alex Cobham da sosyal medya hesabฤฑ Twitter’dan yaptฤฑฤฤฑ paylaลฤฑmda, “Dรผnya Bankasฤฑ’nฤฑn sonunda ‘ฤฐล Yapma’ sฤฑralamasฤฑ olan ideolojik saรงmalฤฑฤฤฑ sona erdirdiฤini gรถrmek รงok gรผzel bir haber.” ifadesini kullandฤฑ. Cobham, soruลturma raporuna iliลkin, “organizasyondaki yolsuzluฤun boyutu akฤฑllara durgunluk veriyor.” deฤerlendirmesinde bulundu.
Rapora iliลkin endiลeler ilk olarak 2018’de kamuoyuna yansฤฑmฤฑลtฤฑ
ฤฐล Yapma Kolaylฤฑฤฤฑ Raporu ile ilgili endiลeler, ilk olarak 2018โde, Dรผnya Bankasฤฑ Baลekonomisti Paul Romerโin The Wall Street Journalโa verdiฤi bir rรถportajda, raporun verileri siyasi amaรงlarla deฤiลtirme giriลimlerine aรงฤฑk olduฤundan duyduฤu endiลeyi dile getirmesiyle kamuoyuna yansฤฑmฤฑลtฤฑ.
Romer, sรถz konusu rรถportajda, rapordaki bir dizi metodolojik deฤiลikliฤe gรผven duymadฤฑฤฤฑnฤฑ aktarmฤฑลtฤฑ. Dรผnya Bankasฤฑ’nฤฑn raporun manipรผle edildiฤine yรถnelik iddialarฤฑ reddetmesinden kฤฑsa bir sรผre sonra Romer istifa etmiลti.
Dรผnya Bankasฤฑ, 2020โde baลka veri dรผzensizlikleri รผzerine baลlangฤฑรงta sadece raporun yayฤฑmlanmasฤฑnฤฑ askฤฑya almฤฑล ve baฤฤฑmsฤฑz bir soruลturma baลlatmฤฑลtฤฑ.
190 รผlkeyi iล ortamฤฑ dรผzenlemeleri aรงฤฑsฤฑndan deฤerlendiriyordu
Dรผnya Bankasฤฑnฤฑn her yฤฑl yayฤฑmladฤฑฤฤฑ ฤฐล Yapma Kolaylฤฑฤฤฑ Raporu 190 รผlkeyi iล ortamฤฑ dรผzenlemeleri aรงฤฑsฤฑndan deฤerlendiriyordu.
Raporda รผlkeler, dรผzenleyici ve yasal ortamlarฤฑna, iล kurma kolaylฤฑฤฤฑna, finansmana, altyapฤฑya ve diฤer iล ortamฤฑ รถnlemlerine gรถre sฤฑralanฤฑyordu.
Bankanฤฑn en รถnemli raporlarฤฑndan biri olarak gรถrรผlen ฤฐล Yapma Kolaylฤฑฤฤฑ Raporu’nda, รผlkelerdeki yatฤฑrฤฑm ortamฤฑnฤฑ etkileyen mรผlkiyet haklarฤฑ, vergi รถdeme, elektrik temini ve iล kurma gibi iล dรผzenlemeleri analiz ediliyordu.
