Dรผnya Ticaret รrgรผtรผ (WTO), ABDโnin 2018โde รงelik ve alรผminyuma ek gรผmrรผk vergisi uygulamaya baลlamasฤฑnฤฑ kurallara aykฤฑrฤฑ buldu.
Donald Trump dรถneminde alฤฑnan bu karara Tรผrkiye, Norveรง, ฤฐsviรงre ve รin itiraz etmiลti.
Trump bu vergilere gerekรงe olarak โulusal gรผvenlik kaygฤฑlarฤฑnฤฑโ gรถstermiลti.
Fakat WTO, vergilerin savaล veya bir olaฤanรผstรผ hal nedeniyle alฤฑnmadฤฑฤฤฑnฤฑ vurgulayarak bunlarฤฑ kรผresel ticaret kurallarฤฑna aykฤฑrฤฑ buldu.
ABD ise bu kararฤฑ tanฤฑmayacaฤฤฑnฤฑ ve vergileri kaldฤฑrmayacaฤฤฑnฤฑ aรงฤฑkladฤฑ.
ABD Ticaret Temsilciliฤi Ofisiโnden Adam Hodge, โBiden hรผkรผmeti ABDโnin ulusal gรผvenliฤini korumak istiyor, รงelik ve alรผminyum sektรถrlerimizin sรผrdรผrรผlebilirliฤine รถnem veriyorโ dedi ve ekledi:
โBu kararlarฤฑn gรถsterdiฤi tek ลey, WTOโnun anlaลmazlฤฑk รงรถzรผm sistemlerinde bรผyรผk bir reform ihtiyacฤฑ olduฤu.
โWTO, bir รผyesinin ulusal gรผvenlik sorunlarฤฑnฤฑn ne olabileceฤini tahmin etmekle uฤraลacak bir yetkiye sahip deฤil.
โ70 yฤฑldฤฑr WTOโnun ulusal gรผvenlik meselelerini inceleyemeyeceฤini savunuyoruz.โ
Bundan sonra ne olacak?
ABD WTOโnun kararฤฑna uyup ek vergilerini kaldฤฑrmazsa, bu dรถrt รผlkenin de ABDโye ek vergi uygulama hakkฤฑ olacak.
รte yandan ABDโnin bu karara resmen itiraz etme hakkฤฑ da bulunuyor.
ABD bu yolu tercih ederek sรผreci tฤฑkayabilir.
Zira Washington, yฤฑllardฤฑr WTOโnun tahkim kurulunun atanmasฤฑna engel oluyor.
Kararฤฑn dรผn aรงฤฑklanmasฤฑnฤฑn ardฤฑndan รin, ABDโnin โmรผmkรผn olan en kฤฑsa sรผredeโ adฤฑm atmasฤฑ gerektiฤini aรงฤฑkladฤฑ.
ฤฐsviรงre ise WTOโnun kararฤฑnda bu tip รถnlemlere gerekรงe olarak kullanฤฑlacak ulusal gรผvenlik รงฤฑkarฤฑ tanฤฑmฤฑnฤฑn bir minimum tanฤฑmฤฑ olmasฤฑ gerektiฤinin yer aldฤฑฤฤฑnฤฑ vurguladฤฑ.
Norveรง Dฤฑลiลleri Bakanlฤฑฤฤฑ, bundan sonra hangi adฤฑmlarฤฑ atacaklarฤฑna dair sorumuza yanฤฑt vermezken รผlkelerin tek taraflฤฑ korumacฤฑ adฤฑmlarฤฑnฤฑn รถnlenmesi gerektiฤini, ancak bu ลekilde kurallara baฤlฤฑ ve รงok paydaลlฤฑ ticaret sisteminin devam edebileceฤini belirtti.
Tรผrkiyeโde ise bakanlฤฑklardan bu konuda bir aรงฤฑklama gelmedi.
Kararฤฑn etkileri
Ticaret uzmanlarฤฑ kararฤฑn pratikteki etkisinden daha รถnemli olan ลeyin, kรผresel ticareti nasฤฑl yรถnetmek gerektiฤi konusundaki mevcut uluslararasฤฑ anlaลmazlฤฑklara etkisi olacaฤฤฑnฤฑ aktarฤฑyor.
Peterson Uluslararasฤฑ Ekonomi Enstitรผsรผโnden kรผresel ticaret uzmanฤฑ Chad Brown โGรผnรผmรผzde jeopolitik riskler artarken รผlkelerin ulusal gรผvenlik kฤฑlฤฑfฤฑnฤฑ kullanma ihtimali vardฤฑ.
โBu karar bunun รถnรผne geรงerken WTO sistemine desteklerini de etkileyebilir.โ
Trumpโฤฑn o dรถnemki kararฤฑnฤฑ ABDโdeki รงelik iลรงileri sendikasฤฑ da desteklemiลti.
Fakat sonraki yฤฑllarda bu ek vergiler kฤฑsmen azaltฤฑldฤฑ.
Trump dรถneminin ardฤฑndan mรผttefik รผlkelerle iliลkileri iyileลtirmek isteyen Biden yรถnetimi Avrupa Birliฤi, Japonya ve Birleลik Krallฤฑk iรงin bu vergiler kaldฤฑrdฤฑ.
Kuzey Amerika รผlkeleri iรงinse bu vergiler Trump dรถneminde kaldฤฑrฤฑlmฤฑลtฤฑ.
ABD bu ek vergileri getirirken birincil hedeflerinin รinโden gelen รงeliฤin รถnรผnรผ kesmek olduฤunu aรงฤฑklamฤฑลtฤฑ.
Yฤฑllardฤฑr pek รงok รผlke, รinโdeki รงelik รผreticilerinin yรผksek devlet desteฤi sayesinde diฤer รผlkelere รงeliฤi piyasa fiyatฤฑnฤฑn altฤฑnda sattฤฑฤฤฑnฤฑ ve bu รผlkelerde รงelik sektรถrรผne zarar verdiฤini savunuyordu.
ABDโnin รinโe ek vergiler getirmesine รin de aynฤฑ ลekilde yanฤฑt vermiลti.
