Koronavirรผs pandemisi dรถneminde servetlerine servet katan ABD’nin genelde yรผksek teknoloji ve finans sektรถrรผnden en zenginlerinin hemen hiรง gelir vergisi รถdemediฤi belgelerle gรถzler รถnรผne serildi. New York merkezli kar amacฤฑ gรผtmeyen gazetecilik platformu ProPublica’nฤฑn araลtฤฑrmasฤฑna gรถre, dรผnyanฤฑn en zenginleri listesinin baลฤฑnda yer alan Amazon CEO’su Jeff Bezos 2007 ve 2011’de, Tesla ve SpaceX CEO’su Elon Musk 2018’de sฤฑfฤฑr gelir vergisi รถdemiล.
Sputnik’in haberลne gรถre en zenginlerin son 15 yฤฑlda ฤฐรง Gelir ฤฐdaresi Dairesi’ne (IRS) verdikleri vergi beyannamelerine dayanan haberde muazzam gelirlerine kฤฑyasla รงok az ve hatta bazen hiรง vergi รถdemeyen ABD’liler arasฤฑnda haber sektรถrรผ devi ve eski New York Belediye Baลkanฤฑ Michael Bloomberg, Berkshire Hathaway CEO’su Warren Buffett, aktivist-yatฤฑrฤฑmcฤฑ Carl Icahn, Aรงฤฑk Toplum Vakฤฑflarฤฑ ile tanฤฑnan finans spekรผlatรถrรผ George Soros da yer aldฤฑ.
รrneฤin 2011’de yatฤฑrฤฑm kayฤฑplarฤฑnฤฑn gelirini aลtฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyleyerek zarar bildiren Bezos, o yฤฑl รงocuklarฤฑ iรงin 4 bin dolarlฤฑk vergi indirimi de almฤฑล.
ProPublica, ABD’li milyarderlerin vergi beyannamelerinde yasadฤฑลฤฑ iลler รงevirmediฤine, ama hayฤฑr iลlerine baฤฤฑล yapmak, maaล gelirinden deฤil de yatฤฑrฤฑm gelirinden para รงekmek gibi sฤฑradan yurttaลlarฤฑn eriลemeyeceฤi vergiden kaรงฤฑnma stratejilerine baลvurduฤuna ve ABD yasalarฤฑnda vergilendirilebilir gelirin tanฤฑmlanma ลeklinden yararlandฤฑฤฤฑna dikkat รงekti. ABD Vergi Kanunu, hisse senedi ve mรผlk gibi varlฤฑklarฤฑn artan deฤerini hesaba katmayฤฑp yalnฤฑzca bu kalemlerin satฤฑลฤฑndan elde edilen geliri vergilendiriyor.
ProPublica, ABD’nin en zengin 25 kiลisinin Forbes verilerine gรถre 2014-18 arasฤฑnda gelirinin toplam 401 milyar dolara รงฤฑktฤฑฤฤฑna, ama o dรถnemde toplam 13.6 milyar vergi รถdediฤine, bunun ana akฤฑm รงalฤฑลanlarฤฑn รงoฤunluฤundan daha az vergi รถdedikleri anlamฤฑna geldiฤine, bunun dรผzeltilmiล brรผt gelirin ortalama yรผzde 15.8’ine denk geldiฤine vurgu yaptฤฑ.
Belirli bir yฤฑlda servetlerinin ne kadar arttฤฑฤฤฑyla รถdedikleri vergiler karลฤฑlaลtฤฑrฤฑldฤฑฤฤฑnda, en zenginlerin en yรผksek gelirliler iรงin resmi yรผzde 37 oranฤฑndaki verginin รงok altฤฑnda รถdeme yaptฤฑฤฤฑnฤฑ belirleyen ProPublica, ‘gerรงek vergi oranฤฑnฤฑn’ รถrneฤin Buffett’in 2014 ile 2018 arasฤฑnda yalnฤฑzca yรผzde 0.1 vergi รถdemesi anlamฤฑna geldiฤinin altฤฑnฤฑ รงizdi.
Today programฤฑna konuลan ProPublica baลmuhabiri ve editรถrรผ Jesse Eisinger, “Mรผlti milyardersen sฤฑfฤฑr vergi รถdeyebiliyorsun… Ultra zengin insanlar, sistemi tamamen yasal ลekilde atlatabiliyor. Kesinti bulma, kredi bulma ve sistemdeki boลluklardan yararlanma konusunda muazzam kabiliyetlere sahipler” dedi.
‘ลirketlerin hisselere sahip olmalarฤฑ yoluyla servetlerinin deฤeri muazzam ลekilde artarken, bunun gelir olarak kaydedilmediฤini’ belirten Eisinger, dahasฤฑnฤฑn da olduฤunu aktardฤฑ:
“Genellikle yaลam tarzlarฤฑnฤฑ finanse etmek iรงin borรง aldฤฑklarฤฑ iรงin abartฤฑlฤฑ vergi indirimlerinden faydalanฤฑyorlar. Bir varlฤฑk satฤฑn alฤฑyor veya kuruyor ya da bir servet miras ediniyorlar ve sonra servetlerine karลฤฑ borรง alฤฑyorlar. Herhangi bir kazanรง elde etmedikleri veya herhangi bir hisse senedi satmadฤฑklarฤฑ iรงin vergilendirilebilecek herhangi bir gelir gerรงekleลtirmiyorlar. Daha sonra bir bankadan nispeten dรผลรผk bir faiz oranฤฑyla borรงlanฤฑyorlar, bununla geรงiniyorlar ve faiz giderlerini gelirlerinde kesinti olarak kullanabiliyorlar.”
Haberde “Hepsi biraraya getirildiฤinde, Amerikan vergi sisteminin kรถลe taลฤฑ olan herkesin payฤฑna dรผลan adil vergiyi รถdediฤine ve en fazla รถdemeyi en zenginlerin yaptฤฑฤฤฑna dair mit yฤฑkฤฑlฤฑyor” denildi.
Madalyonun bir yรผzรผnde, IRS’ye teslim edilen vergi beyannamelerinin basฤฑna sฤฑzmasฤฑna federal soruลturma aรงฤฑldฤฑ. Hazine Bakanlฤฑฤฤฑ Sรถzcรผsรผ Lily Adams “Gizli hรผkรผmet bilgilerinin izinsiz ifลasฤฑ yasadฤฑลฤฑdฤฑr” dedi. Bloomberg, ‘sฤฑzฤฑntฤฑnฤฑn gizlilik ihlali doฤurduฤunu ve kaynaฤฤฑnฤฑ ortaya รงฤฑkarmak iรงin yasal yollarฤฑ kullanacaฤฤฑnฤฑ’ sรถyledi.
Madalyonun diฤer yรผzรผnde, G7 maliye bakanlarฤฑnฤฑn 6 Haziran’daki toplantฤฑsฤฑnda Google, Apple ve Amazon gibi รงok uluslu dev ลirketlerin daha yรผksek oranda vergilendirilmesi kararlaลtฤฑrฤฑldฤฑ. Bรผyรผk ลirketlerden alฤฑnacak kรผresel ลirket vergi oranฤฑnฤฑn en az yรผzde 15 olmasฤฑ kararฤฑ, bu hafta ABD Baลkanฤฑ Joe Biden’ฤฑn da katฤฑlฤฑmฤฑyla dรผzenlenecek G7 liderler zirvesinde ele alฤฑnacak.
Eลitliฤi ilerletme ve devasa altyapฤฑ yatฤฑrฤฑm programฤฑ iรงin para toplama seferberliฤinin parรงasฤฑ olarak en zengin Amerikalฤฑlarฤฑn vergilerini artฤฑrma sรถzรผ vermiล bulunan Biden, en yรผksek vergi oranฤฑnฤฑ yรผkseltmek, yรผksek gelirlilerin yatฤฑrฤฑmlardan elde ettiฤi vergiyi ikiye katlamak ve veraset vergisini deฤiลtirmek istiyor.
ProPublica’nฤฑn analizi ise ลu sonuca varฤฑyor: “Biden yรถnetiminin teklifleri kapsamฤฑnda hedge fon yรถneticileri gibi bazฤฑ zengin Amerikalฤฑlar daha fazla vergi รถdeyecek olsa da, ilk 25 iรงin deฤiลen pek bir ลey olmayacak.”
Biden’ฤฑn Demokratik Partisi’nin ilerlemeci kanadฤฑndan Senatรถr Elizabeth Warren’ฤฑn teklifi ise sรผper zenginleri vergilendirmek iรงin gelire odaklanmayฤฑ bฤฑrakฤฑp ellerindeki hisselerin ve evlerin deฤerinden de vergi almak.
ProPublica’nฤฑn araลtฤฑrmasฤฑnฤฑ Twitter’da paylaลan Warren, “Vergi sistemimiz รงalฤฑลan ailelerden farklฤฑ olarak servetleri gelire dayanmayan milyarderler lehine hilelidir. Ultra zenginlerin nihayet adil paylarฤฑnฤฑ รถdemesi iรงin Amerika’da servet vergisi amanฤฑ gelmiลtir” dedi.
