ฤฐngiltere’de yayฤฑmlanan haftalฤฑk Economist dergisi, Cumhurbaลkanฤฑ Recep Tayyip Erdoฤan’ฤฑn “yastฤฑk altฤฑ dรถvizlerinizi bozdurun” รงaฤrฤฑsฤฑnฤฑn seรงmendeki yansฤฑmalarฤฑnฤฑ Konya’da izledi.
Economist’in yazฤฑsฤฑ, “Erdoฤan zayฤฑflattฤฑฤฤฑ TL’yi vatanseverlerin kurtarmasฤฑnฤฑ istiyor” baลlฤฑฤฤฑnฤฑ taลฤฑyor.
Yazฤฑda Erdoฤan’ฤฑn 2016 yฤฑlฤฑnda da destekรงilerinden yastฤฑk altฤฑ dรถvizlerini satmasฤฑnฤฑ istediฤi, Erdoฤan’ฤฑn “oy deposu” olarak nitelenen Konya’da da bu รงaฤrฤฑnฤฑn bรผyรผk karลฤฑlฤฑk bulduฤu, 1 haftada รผlke รงapฤฑnda 440 milyon dolardan fazla paranฤฑn liraya รงevrildiฤi hatฤฑrlatฤฑlฤฑyor.
Economist’e gรถre o gรผn Erdoฤan’ฤฑn tavsiyesine uyanlar “ลimdi piลman olmuล olabilir”.
Geรงtiฤimiz ay Tรผrk Lirasฤฑ, Dolar karลฤฑsฤฑnda sert deฤer kaybฤฑ yaลamฤฑล ve Ankara, Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn faiz artฤฑrฤฑmฤฑ ile hasarฤฑ tamir etme yoluna gitmiลti.
Tรผrk ลirketler ‘borรง altฤฑnda eziliyor’
OHAL ilanฤฑndan bu yana Lira’nฤฑn Dolar’a karลฤฑ 3’te 1 deฤer kaybederek enflasyonu iki hanede tuttuฤu belirtilen haberde ลu ifadelere yer verildi:
“Sฤฑradan vatandaล alฤฑm gรผcรผnรผn รงรถktรผฤรผnรผ gรถrdรผ. Tรผrk ลirketler 300 milyar dolara varan dฤฑล borรงlarฤฑn aฤฤฑrlฤฑฤฤฑ altฤฑnda eziliyor. Bu da Gayri Safi Yurtiรงi Hasฤฑla’nฤฑn 3’te birinden fazla.
“Bloomberg, bazฤฑ bรผyรผk ลirketlerin 20 milyar dolara varan borรงlarฤฑnฤฑ yeniden yapฤฑlandฤฑrdฤฑฤฤฑnฤฑ bildiriyor. Kredi derecelendirme ลirketi Moody’s de 17 Tรผrk bankasฤฑnฤฑn notunu yatฤฑrฤฑmcฤฑ gรผven endeksindeki dรผลรผล nedeniyle indirdi.
Economist’in haberinde, “Suรงun bรผyรผk bรถlรผmรผ Erdoฤan’ฤฑn; geรงtiฤimiz yฤฑllarda dรผลรผk faiz ve bรผyรผmeyi enflasyonun รถnรผne koydu” dendi ve Londra’daki yatฤฑrฤฑmcฤฑlarla buluลmasฤฑnda Merkez Bankasฤฑ รผzerindeki kontrolรผnรผ artฤฑracaฤฤฑnฤฑ sรถylemesi sonrasฤฑ liranฤฑn sert dรผลรผล yaลadฤฑฤฤฑna dikkat รงekildi.
Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn 2 haftada 2 kez faiz artฤฑrmasฤฑ ile kurdaki hasarฤฑn toparlandฤฑฤฤฑ belirtilen yazฤฑda, yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑn seรงimler sonrasฤฑ atmosferden endiลe ettiฤi vurgulandฤฑ.
Yazฤฑda ลu ifadelere yer verildi:
“Yabancฤฑ yatฤฑrฤฑmcฤฑlar referendum sonrasฤฑ cumhurbaลkanฤฑna yeni bรผyรผk gรผรงler verecek, yargฤฑyฤฑ politize ederek parlamentonun denetimini de zayฤฑflatacak olan anayasa deฤiลikliฤinden dolayฤฑ zaten paniklemiลti.
“Erdoฤan’ฤฑn cumhurbaลkanฤฑ seรงilse bile parlamentoda iktidarฤฑ muhalefete devretmemek iรงin yeniden erken seรงim ilan edebileceฤi yรถnรผndeki dedikodular, endiลeleri daha da artฤฑrฤฑyor. Anket ลirketleri, Erdoฤan’ฤฑn cumhurbaลkanฤฑ seรงileceฤini ama milletvekili seรงimlerin รงok daha zorlu bir yarฤฑล olacaฤฤฑnฤฑ tahmin ediyor.”
Cumhurbaลkanฤฑ Erdoฤan seรงimler yaklaลฤฑrken destekรงilerine “Dรถvizlerinizi TL’ye รงevirin oyunu bozalฤฑm” diye seslendi. Hรผkรผmet cephesi de Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn baฤฤฑmsฤฑzlฤฑฤฤฑnฤฑ koruyacaฤฤฑ sรถzรผ veriyor.
‘Ekonomi kaฤฤฑt รผstรผnde geliลiyor’
Economist’e gรถreyse, son faiz artฤฑrฤฑmlarฤฑnฤฑ bir kenara koyarsak, “Ankara’dan gelen iลaretler รงok daha rahatlatฤฑcฤฑ sayฤฑlmaz”:
AKP hรผkรผmetinin vergi, prim, imar affฤฑ gibi vaatlerle “seรงmeni baลtan รงฤฑkarmaya รงalฤฑลtฤฑฤฤฑ” ifade edilen yazฤฑ, ลรถyle devam etti:
“Cumhurbaลkanฤฑ hala liranฤฑn dรผลรผลรผ iรงin yabancฤฑ รผlkeleri suรงluyor ve Tรผrklere tedavรผldeki dรถvizlerinden kurtulmalarฤฑnฤฑ sรถylรผyor. Ekonomi kaฤฤฑt รผstรผnde geliลiyor. Bu hafta aรงฤฑklanan verilere gรถre yฤฑlฤฑn ilk รงeyreฤinde yรผzde 7,4 bรผyรผdรผ. Ama hรผkรผmet teลvikleri geรงen yฤฑllarda rakamlarฤฑ รถyle sulandฤฑrdฤฑ ki, bir akลamdan kalmฤฑลlฤฑk hali baล gรถsterdi.”
Economist, TรSฤฐAD Baล Ekonomisti Dr. Zรผmrรผt ฤฐmamoฤlu’nun “krediler suyunu รงekerken, ลirketler de daฤ gibi vergi borcunun รผstรผndeyken, sert bir yavaลlama kaรงฤฑnฤฑlmaz” ifadelerine yer verdi.
Konyalฤฑ kรผtรผphaneci: Yabancฤฑlarฤฑn komplosu
“Peki onlarฤฑn umrunda mฤฑ?” diye soran haftalฤฑk dergi, Konya’daki izlenimlerle seรงmenin nabzฤฑnฤฑ tutu.
“Mevlรขnรข Celรขleddรฎn-i Rรปmรฎ’nin ลehri Konya’da derviลlerin ve de dindar, รงalฤฑลkan iล adamlarฤฑnฤฑn gรถzรผnde dรถviz krizinin iลaretleri giderek daha belirginleลiyor. Geรงen yฤฑl inลaat ลirketi olan ลaban Topal, bir binanฤฑn boru donanฤฑmฤฑnฤฑ yaptฤฑrmak iรงin bir mรผteahhite 135 bin lira รถdemiล, Bu yฤฑlsa aynฤฑ mรผteahhit aynฤฑ iล iรงin 240 bin lira istemiล. Konyalฤฑ รงiftรงiler de gรผbre ve benzin fiyatlarฤฑndaki benzer artฤฑล nedeniyle รงaresizlikten ellerini ovuลturuyor.
“รlkede geleneksel dรผลรผnce, iktidar partisinin 2002’de gรถreve gelmesinden bu yana ekonominin iki kat bรผyรผdรผฤรผ yรถnรผnde ve bu hem Erdoฤan hem de AK Parti’nin รถnรผnรผ aรงmada รถncรผydรผ. Ancak bu, artฤฑk doฤru olmayabilir. Birรงok Tรผrk seรงimlerde ekonominin en bรผyรผk kaygฤฑlarฤฑ olduฤunu sรถylese de Konya ve diฤer bรถlgelerde AK Parti seรงmeninin muhalefete oy verebileceฤi yรถnรผnde รงok az emare var. Aksine hรผkรผmetin Erdoฤan ve ahbaplarฤฑna yakฤฑn medya kuruluลlarฤฑ รผzerinden istediฤi etkiyi yarattฤฑฤฤฑna iliลkin kanฤฑtlar var. Bir araลtฤฑrmaya gรถre AK Parti seรงmeninin sadece yรผzde 4’รผ liranฤฑn dรผลรผลรผnden hรผkรผmet politikalarฤฑnฤฑ sorumlu tutarken, yรผzde 65’i bunu ‘yabancฤฑ gรผรงleri Tรผrkiye’ye karลฤฑ operasyonu’ olarak niteliyor.”
Economist’in yazฤฑsฤฑ, yabancฤฑ dildeki ders kitaplarฤฑndaki fiyat artฤฑลฤฑndan ลikayet eden Konyalฤฑ bir รผniversite kรผtรผphanesi memurunun ลu sรถzleriyle sonlanฤฑyor.
“Bu, bir komplo. Erdoฤan’ฤฑ devirmeye, Tรผrkiye’yi krize sรผrรผklemeye รงalฤฑลฤฑyorlar. Ancak, baลaramayacaklar.” BBC Tรผrkรงe
