ฤฐngiltere’de yayฤฑmlanan haftalฤฑk Economist dergisi, bu hafta Tรผrkiye’de dรผzenlenecek referandumu kapaฤฤฑna taลฤฑdฤฑ.
Cumhurbaลkanฤฑ Recep Tayyip Erdoฤan’ฤฑn fotoฤrafฤฑnฤฑn kullanฤฑldฤฑฤฤฑ kapakta, “Tรผrkiye diktatรถrlรผฤe sรผrรผkleniyor” manลeti atฤฑldฤฑ.
Tรผrkiye ile ilgili รผรง makalenin yer aldฤฑฤฤฑ sayฤฑda “Tรผrkiye diktatรถrlรผฤe sรผrรผkleniyor” baลlฤฑklฤฑ yazฤฑda, Erdoฤan’ฤฑn ‘son yฤฑllarda gรถrรผlen en bรผyรผk baskฤฑyฤฑ uyguladฤฑฤฤฑ ve Batฤฑ’nฤฑn Tรผrkiye’yi yalnฤฑz bฤฑrakmamasฤฑ gerektiฤi’ belirtildi.
Tรผrkiye’nin hem tarihi hem de jeopolitik aรงฤฑdan รถnemine vurgu yaparak baลlayan makalede, Tรผrkiye’nin ‘Erdoฤan liderliฤinde son yฤฑllarda geriye gittiฤi’ kaleme alฤฑndฤฑ.
“Gรผรงlรผ bir baลkanฤฑn hiรงbir sorunu yok; ancak Tรผrkiye’nin yeni anayasasฤฑ bunu aลฤฑyor. รlke, parlamento tarafฤฑndan รงok az kฤฑsฤฑtlanan bir 21’inci yรผzyฤฑl sultanฤฑyla karลฤฑ karลฤฑya kalabilir. ‘Evet’ Tรผrkiye’yi Erdoฤan’ฤฑn seรงilmiล diktatรถrlรผฤรผne mahkum edebilir. ‘Hayฤฑr’ ise Tรผrklerin Erdoฤan’ฤฑ sฤฑnฤฑrlamasฤฑnฤฑ saฤlayabilir” denen makalede 2003 yฤฑlฤฑnda ekonomik ve siyasi olarak Adalet ve Kalkฤฑnma Partisi’nin (AKP) iyi bir iล รงฤฑkardฤฑฤฤฑ, ancak son dรถnemlerde รผlkenin sorunlarฤฑnฤฑn arttฤฑฤฤฑ vurgulanฤฑyor.
Yazฤฑ ลรถyle devam ediyor:
“Suriye iรง savaลฤฑnฤฑn gรถlgesinde cihatรงฤฑlar ve Kรผrt militanlar Tรผrkiye devletine karลฤฑ savaล aรงmฤฑล durumda. Geรงen yaz, ordu bir darbe giriลiminde bulundu. Darbe giriลimi muhtemelen ABD’de yaลayan dini lider Fethullah Gรผlen’in bรผrokrasiye, yargฤฑya ve orduya sฤฑzmฤฑล ve sayฤฑlarฤฑ on binleri bulan destekรงileri tarafฤฑndan dรผzenlenmiลti. Bir zamanlar รผlkenin gรผรงlรผ yanฤฑ olan ekonomi, adam kayฤฑrmalar, kรถtรผ idare ve turizmde yaลanan รงรถkรผลle yavaล bรผyรผyor.”
‘Baลkanlฤฑk sistemiyle gelen istikrar boล’
Baลkanlฤฑk sistemiyle geleceฤi iddia edilen istikrarฤฑn ‘boล’ olduฤunu sรถyleyen makale, baลarฤฑlฤฑ demokrasilerin gรผรงler ayrฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑ hayata geรงirip, hรผkรผmetlerin karar alma sรผreรงlerini yavaลlattฤฑฤฤฑnฤฑ belirtiyor. Baลkanlฤฑk sistemiyle idare edilen ABD anayasasฤฑnฤฑn da baลkanฤฑ bir kral gibi davranmaktan alฤฑkoyduฤu vurgulanฤฑyor.
“Tรผrkiye, sekรผler, muhafazakar, ulusalcฤฑlar arasฤฑnda bรถlรผndรผฤรผ gibi, Tรผrkler, Kรผrtler, Aleviler, kalan bir avuรง Rum, Ermeniler ve Yahudilerden oluลtuฤu iรงin bรผtรผn gรผcรผ elinde toplayan bir hรผkรผmete รถzellikle uygun deฤil” diyen makalede muhafazakar bir yรถnetimin kendisiyle aynฤฑ fikirde olmayan kesimleri dฤฑลlamasฤฑyla รผlkenin hiรงbir zaman istikrar kazanamayacaฤฤฑ yazฤฑlฤฑyor.
‘Erdoฤan’ฤฑn olaฤanรผstรผ hal ile gรผcรผnรผ suistimal ettiฤini’ รถne sรผren yazฤฑda “Sorunun siyasi ฤฐslam’da deฤil Erdoฤan ve yakฤฑn รงevresinde olduฤu” iddia ediliyor.
Ancak Tรผrkiye’nin NATO mรผttefiki olmasฤฑ, Suriye ve mรผlteci krizinde รถnemli bir rol รผstlenmesi, Avrupa’nฤฑn รถnemli bir ticaret ortaฤฤฑ olmasฤฑ sebebiyle dฤฑล dรผnyanฤฑn Tรผrkiye’den vazgeรงmemesi gerektiฤi vurgulanฤฑyor.
Yazฤฑ ลu sรถzlerle noktalanฤฑyor:
“Tรผrkiye 16 Nisan’dan sonra da รถnemli bir rol oynamaya devam edecek. Eฤer Erdoฤan kaybederse, Tรผrkiye zor bir geleceฤi olan zor bir mรผttefik olacak. Ama eฤer kazanฤฑrsa รผlkeyi seรงilmiล bir diktatรถr gibi yรถnetebilecek.”
‘Tรผrkiye karanlฤฑk bir dรถneme giriyor’
Dergide yayฤฑmlanan bir diฤer makale ‘Darbe giriลiminin mirasฤฑ’ baลlฤฑฤฤฑnฤฑ taลฤฑrken รผรงรผncรผ makale ise ‘Tรผrkiye demokrasisinin kaderini belirleyecek oy’ adฤฑyla yer aldฤฑ.
‘Tรผrkiye demokrasisinin kaderini belirleyecek oy’ baลlฤฑklฤฑ makalede referandum yarฤฑลฤฑnฤฑn HDP Eล Genel Baลkanฤฑ Selahattin Demirtaล gibi muhalif liderlerin hapiste olmasฤฑ nedeniyle adil bir ortamda gerรงekleลtirilmediฤi belirtiliyor.
Erdoฤan’ฤฑn ‘bรผtรผn muhalifleri dรผลman olarak gรถrdรผฤรผ’ aktarฤฑlarak Erdoฤan’ฤฑn darbenin ardฤฑndan topladฤฑฤฤฑ destek ile ‘Evet’ oyunu alacak gibi gรถrรผndรผฤรผ kaleme alฤฑnฤฑyor.
Yazฤฑnฤฑn sonunda ise “16 Nisan’da ne sonuรง รงฤฑkarsa รงฤฑksฤฑn Tรผrkiye karanlฤฑk bir dรถneme giriyor. ‘Evet’ รผlkeyi seรงilmiล bir diktatรถre mahkum ederken ‘Hayฤฑr’ oyu Tรผrk demokrasisini kurtaracak. Ancak mรผcadele etmek iรงin yeni bir gรผn baลlayacak” deniyor.
