Tรผrkiye Cumhuriyeti Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn (TCMB) net uluslararasฤฑ rezervlerinde 2002 yฤฑlฤฑndan bu yana ilk defa negatif bir seyir gรถzlemlendi. Veriler, 18 Mayฤฑs 2023 haftasฤฑ sonunda net uluslararasฤฑ rezervlerin -151.3 milyon dolar seviyesine indiฤini gรถsteriyor. รnceki hafta, bu rezerv miktarฤฑ 2.33 milyar dolar seviyesindeydi, yani bir hafta iรงinde yaklaลฤฑk 2.5 milyar dolarlฤฑk bir kayฤฑp yaลandฤฑ. Bu durum, dรถviz kurlarฤฑnฤฑn artฤฑลฤฑ ve Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn kur korumalฤฑ mevduat iรงin ek dรถnรผลรผm hedefini devreye almasฤฑ ile birlikte deฤerlendirildiฤinde, ekonomik tablonun gittikรงe kรถtรผleลtiฤini gรถzler รถnรผne seriyor.
Yฤฑlฤฑn baลฤฑndan bu yana net uluslararasฤฑ rezervlerde toplamda 27.7 milyar dolarlฤฑk bir dรผลรผล yaลandฤฑ. 2002 yฤฑlฤฑnda hesaplamaya baลlanan bu rezervler, ilk 5 hafta negatif seyretmiล, daha sonra ise pozitif seyir izlemiลti. Ancak, 18 Mayฤฑs 2023 haftasฤฑnda tekrar negatif bir seviyeye inen net uluslararasฤฑ rezervler, 1 ลubat 2002 tarihindeki -2.03 milyar dolar seviyesinden bu yana ilk kez bu ลekilde bir dรผลรผล yaลadฤฑ.
Seรงimlerin ilk turundan รถnceki haftada da 4.45 milyar dolarlฤฑk ciddi bir dรผลรผล yaลayan net uluslararasฤฑ rezervler, yฤฑlฤฑn baลฤฑndan itibaren geรงen 20 haftanฤฑn 14’รผnde gerileme gรถsterdi. Swap iลlemlerinin dฤฑลฤฑnda tutulan net rezerv miktarฤฑ ise geรงen hafta -60.3 milyar dolara dรผลtรผ; bu miktar bir รถnceki hafta -57.8 milyar dolar seviyesindeydi.
Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn toplam rezervleri ise, 18 Mayฤฑs haftasฤฑnda 3 milyar 537 milyon dolar azalarak 105 milyar 127 milyon dolardan 101 milyar 590 milyon dolara indi. TCMB verilerine gรถre, dรถviz rezervleri 60 milyar 412 milyon dolardan 58 milyar 825 milyon dolara, altฤฑn rezervleri ise 44 milyar 312 milyon dolardan 42 milyar 765 milyon dolara dรผลtรผ. Bu durum, toplam rezervlerin 105 milyar 127 milyon dolardan, 101 milyar 590 milyon dolara gerilediฤini ortaya koyuyor.
Net uluslararasฤฑ rezervler nedir?
Net uluslararasฤฑ rezervler, bir รผlkenin Merkez Bankasฤฑ tarafฤฑndan yรถnetilen dรถviz ve altฤฑn rezervlerinin toplam deฤeridir. Genellikle, bir รผlkenin dฤฑล dรผnya ile olan mali iลlemlerinin dรผzgรผn bir ลekilde yรผrรผtรผlmesini saฤlamak ve dรถviz kurlarฤฑnฤฑ stabilize etmek iรงin kullanฤฑlฤฑr.
Net uluslararasฤฑ rezervlerin hesaplanmasฤฑ genellikle รผรง ana bileลeni iรงerir:
Dรถviz rezervleri: Bu, Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn elinde bulundurduฤu yabancฤฑ para birimlerini iรงerir. Genellikle, bu rezervler ABD Dolarฤฑ, Euro, ฤฐngiliz Sterlini gibi bรผyรผk ve uluslararasฤฑ kabul gรถrmรผล para birimlerinden oluลur.
Altฤฑn rezervleri: Bu, Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn elinde bulundurduฤu fiziksel altฤฑn miktarฤฑnฤฑ iรงerir. Altฤฑn, ekonomik belirsizlik dรถnemlerinde genellikle gรผvenli liman olarak kabul edilir ve rezervlerin bir parรงasฤฑ olarak tutulur.
รzel รงekme haklarฤฑ (SDR) ve IMF’deki rezerv pozisyonu: รzel รงekme haklarฤฑ, Uluslararasฤฑ Para Fonu (IMF) tarafฤฑndan รผye รผlkelerine tahsis edilen bir tรผr uluslararasฤฑ para birimidir. IMF’deki rezerv pozisyonu ise, bir รผlkenin IMF’ye olan mali yรผkรผmlรผlรผklerinden doฤan kredi kullanma hakkฤฑnฤฑ temsil eder.
Bu รผรง bileลenin toplamฤฑ, bir รผlkenin brรผt uluslararasฤฑ rezervlerini oluลturur. Ancak, brรผt rezervlerden, Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn kฤฑsa vadeli dฤฑล borรงlarฤฑ ve bazฤฑ diฤer yรผkรผmlรผlรผkler รงฤฑkarฤฑldฤฑฤฤฑnda, net uluslararasฤฑ rezervler elde edilir.
Yani, net uluslararasฤฑ rezervler, bir รผlkenin brรผt uluslararasฤฑ rezervleri ile yabancฤฑ varlฤฑklara karลฤฑ kฤฑsa vadeli yรผkรผmlรผlรผklerinin farkฤฑ olarak hesaplanฤฑr. Net uluslararasฤฑ rezervler, bir รผlkenin dฤฑล ลoklara karลฤฑ dayanฤฑklฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑn bir gรถstergesi olarak kabul edilir. Bu nedenle, bir รผlkenin net uluslararasฤฑ rezervlerinin dรผลmesi genellikle dรถviz kurlarฤฑ รผzerinde olumsuz bir etkiye sahip olabilir ve ekonomik belirsizliฤi artฤฑrabilir.
