ฤฐstanbul ve รงevresinde geรงen hafta baลlayan elektrik kesintileri, bu hafta da devam ediyor. Uzmanlar kฤฑล saatine geรงilmemesinden bu yana elektrik tรผketiminin arttฤฑฤฤฑnฤฑ, bunun yanฤฑ sฤฑra elektrik รผreten doฤalgaz รงevrim santrallerine gรถnderilen doฤalgazdaki azalmanฤฑn kesintilere yol aรงtฤฑฤฤฑnฤฑ sรถylรผyor.
ฤฐstanbul Organize Sanayi Bรถlgesi baลta olmak รผzere, ฤฐstanbul Anadolu Yakasฤฑ’nda ve Kocaeli, Gebze, รayฤฑrova Organize Sanayi Bรถlgelerinde yaลanan elektrik kesintileri 3 Ocak itibariyle sona erdi.
Fakat Pazartesi gรผnรผ Taลฤฑt Araรงlarฤฑ Yan Sanayicileri Derneฤi (TAYSAD) Baลkanฤฑ Alper Kanca, elektrik verilemeyen gรผnlerde Gebze’deki otomotiv firmalarฤฑnฤฑn 300 milyon euronun รผzerinde zarar ettiฤini aรงฤฑkladฤฑ.
CHP Genel Baลkan Yardฤฑmcฤฑsฤฑ Selin Sayek Bรถke de, Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanฤฑ Berat Albayrak’ฤฑn yanฤฑtlamasฤฑ istemiyle verdiฤi soru รถnergesinde, “TEฤฐAล tarafฤฑndan OSB yรถnetimlerine yapฤฑlan ‘Ulusal kaynaklฤฑ bir sorun yaลanmasฤฑ nedeniyle elektrik verilemediฤi’ yรถnรผndeki aรงฤฑklamalarda sรถz edilen ulusal kaynaklฤฑ sorun nedir?” diye sordu.
BEDAล
Geรงen hafta yaลanan elektrik kesintilerinden sonra Enerji Bakanlฤฑฤฤฑ Perลembe gรผnรผ yaptฤฑฤฤฑ duyurularda, kesintilerin Anadolu’dan ฤฐstanbul’a gelen enerji iletim hatlarฤฑndaki kopmalardan dolayฤฑ olduฤunu aรงฤฑklamฤฑลtฤฑ.
Bakanlฤฑk ayrฤฑca Cuma gรผnรผ yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada da, kesintilerin elektriฤin yetersizliฤinden dolayฤฑ olduฤu yรถnรผndeki iddialarฤฑ yalanladฤฑ.
Fakat uzmanlar, sรถz konusu kesintilerin elektrik รผretimindeki ve iletim hatlarฤฑndaki yetersizlik olabileceฤi gรถrรผลรผnde birleลiyor.
EMO, Elektrik santrallerine gรถnderilen doฤalgaz oranฤฑndaki azalmanฤฑn, bรผyรผk ลehirlerde elektrik kesintilerine neden olduฤunu savunuyor.
Enerji Bakanlฤฑฤฤฑ’nฤฑn 2015 yฤฑlฤฑ verilerine gรถre, Tรผrkiye’nin toplam elektrik รผretimin yรผzde 38’i doฤalgazdan karลฤฑlanฤฑyor.
21 Aralฤฑk’ta ise Boru Hatlarฤฑ ฤฐle Petrol Taลฤฑma Anonim ลirketi (BOTAล), doฤalgaz รงevrim santrallerine verilen doฤal gazฤฑ, konutlardaki gaz kullanฤฑmฤฑnฤฑn artmasฤฑ nedeniyle yรผzde 90 oranฤฑnda azalttฤฑฤฤฑnฤฑ aรงฤฑkladฤฑ.
BBC Tรผrkรงe’ye konuลan Dรผnya Gazetesi’nden Mehmet Kara, geรงen hafta baลlayan ve hรขlรข devam eden kesintilere, doฤalgaz sฤฑkฤฑntฤฑsฤฑnฤฑn yanฤฑ sฤฑra birden fazla etkenin neden olduฤunu sรถylรผyor.
Kara, yaลanan elektrik sฤฑkฤฑntฤฑsฤฑnฤฑn gerekรงelerini รผรง ana baลlฤฑkta topluyor:
Elektrik Mรผhendisler Odasฤฑ (EMO) ise kalฤฑcฤฑ yaz saati uygulamasฤฑna geรงiลin artan elektrik talebinde รถnemli rol oynadฤฑฤฤฑ gรถrรผลรผnde.
EMO araลtฤฑrmasฤฑna gรถre Tรผrkiye Elektrik ฤฐletim A.ล (TEฤฐAล) verileri, 2016’da toplam elektrik tรผketiminin geรงen yฤฑla oranla 4,9 arttฤฑฤฤฑnฤฑ ortaya koydu.
Kฤฑล saati uygulamasฤฑna geรงmediฤimiz bu Kasฤฑm ayฤฑnda yaลanan elektrik tรผketimi artฤฑลฤฑ ise, yรผzde 6,5 ile son beล yฤฑlฤฑn rekor seviyesine ulaลtฤฑ.
EMO, bu artฤฑลฤฑn nedenini kฤฑล saati uygulamasฤฑna geรงilmediฤi iรงin gรผn ฤฑลฤฑฤฤฑndan daha az faydalanmak olarak aรงฤฑklฤฑyor. Dolayฤฑsฤฑyla doฤal gaz arzฤฑnda sฤฑkฤฑntฤฑnฤฑn yaลandฤฑฤฤฑ bir dรถnemde, tรผketimdeki bu artฤฑลฤฑn daha olumsuz sonuรงlara yol aรงacaฤฤฑnฤฑ savunuyor.
Ancak konuyla ilgili bilgi almak iรงin baลvurduฤumuz Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlฤฑฤฤฑ kaynaklarฤฑ, TEฤฐAล sorularฤฑmฤฑza yanฤฑt vermedi.
Enerji Bakanlฤฑฤฤฑ ve ฤฐTร’nรผn hazฤฑrladฤฑฤฤฑ projenin yรผrรผtรผcรผsรผ Prof. Ahmet Duran ลahin BBC Tรผrkรงe’ye yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑlamada, “Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlฤฑฤฤฑ yetkilileri ile yaptฤฑฤฤฑmฤฑz gรถrรผลmeler sonunda, uygulamadan sonra รผlkemizdeki verilerin detaylฤฑ bir deฤerlendirmesi yapฤฑlmadan konuyla ilgili basฤฑn aรงฤฑklamasฤฑ yapmama kararฤฑ alฤฑnmฤฑลtฤฑr” ifadesinde bulundu.
Elektrik tรผketiminde en bรผyรผk pay %47 ile sanayi sektรถrรผnde. ‘nin sorularฤฑnฤฑ yanฤฑtlayan EMO Enerji Birim Koordinatรถrรผ Olgun Sakarya ise, ekonomi ve รผretimdeki durgunluฤun elektrik tรผketimindeki artฤฑลa neden olamayacaฤฤฑnฤฑ sรถylรผyor:
“ฤฐmalat sanayisinde de bir artฤฑล sรถz konusu deฤil. Dolayฤฑsฤฑyla karลฤฑmฤฑzda elektrik tรผketimini artฤฑracak bir deฤiลken yok. Sadece yaz-kฤฑล saati uygulamasฤฑndan dolayฤฑ bir tรผketim artฤฑลฤฑnฤฑn olduฤunu dรผลรผnรผyoruz.”
CHP ฤฐstanbul milletvekili Didem Engin, 2 Ocak’ta meclise sunduฤu soru รถnergesinde yaz saati uygulamasฤฑnฤฑn kalฤฑcฤฑ hale getirilmesinin elektrik tรผketimini artฤฑrฤฑp artฤฑrmadฤฑฤฤฑnฤฑ, dolayฤฑsฤฑyla elektrik arzฤฑnฤฑn yetersiz kaldฤฑฤฤฑ iddialarฤฑnฤฑn doฤruluฤunu sordu.
Engin sorularฤฑ arasฤฑnda, BOTAล’ฤฑn elektrik รผreten santrallerde gazda kesintiye gidip gitmediฤi ve ฤฐstanbul’da gezdirme yoluyla elektrik kesintileri yapฤฑlarak elektrik tรผketiminin kontrol altฤฑnda tutulmaya รงalฤฑลฤฑldฤฑฤฤฑ iddialarฤฑ da var.
BBC Tรผrkรงe’nin sorularฤฑnฤฑ yanฤฑtlayan Makine Mรผhendisleri Odasฤฑ Enerji รalฤฑลma Grubu Baลkanฤฑ Oฤuz Tรผrkyฤฑlmaz, elektrik รผretimindeki doฤal gaz payฤฑ iรงin, “Yรผzde 38 kuลkusuz yรผksek bir oran. Bu kaynaktaki bir sฤฑnฤฑrlamanฤฑn doฤuracaฤฤฑ sonuรง mutlak elektrik kesintileridir. Kalฤฑcฤฑ รงรถzรผm, elektrik รผretimindeki doฤal gaz payฤฑnฤฑ dรผลรผrmek” diyor.
Tรผrkyฤฑlmaz’a gรถre elektrik รผretimindeki doฤal gaz payฤฑnฤฑ dรผลรผrmenin yolu, ithal kaynaklara olan payฤฑ azaltarak, yenilenebilir enerji kaynaklarฤฑna yรถnelmekten geรงiyor:
“Bugรผn 48 bin megavatlฤฑk bir rรผzgar enerjisi kapasitesinden sadece 5. 400 megavat รผretiyoruz. Yani potansiyelin yaklaลฤฑk yรผzde 12’sini kullanฤฑyoruz. Jeotermalde ise 2 bin megavatlฤฑk kapasite var, fakat bu kapasitenin 720 megavatฤฑnฤฑ deฤerlendiriyoruz. Yaklaลฤฑk olarak yรผzde 35’ini deฤerlendirdik ama yรผzde 65’i henรผz duruyor.”
“Gรผneล enerjisinde ise daha รงok yolun baลฤฑndayฤฑz. Geรงen sene 270 milyar kilovat saat elektrik tรผkettik. Fakat gรผneล enerjisi potansiyelimizin tamamฤฑnฤฑ kullanarak 380 milyar kilovat saat elektrik รผretebiliriz.”
Cumhurbaลkanฤฑ Recep Tayyip Erdoฤan 23 Aralฤฑk’ta ฤฐzmir’de, doฤalgaza alternatif olarak sunulan Tรผrkiye’nin ilk yรผzen LNG (sฤฑvฤฑlaลtฤฑrฤฑlmฤฑล doฤalgaz) Terminali aรงฤฑlฤฑลฤฑnฤฑ yaptฤฑ.
Erdoฤan konuลmasฤฑnda, “Doฤalgaz bugรผn รผlkemizin en รถnemli enerji kaynaฤฤฑ durumundadฤฑr. Elektrik รผretimimizin neredeyse yarฤฑsฤฑnฤฑ doฤal gazdan karลฤฑlฤฑyoruz. Doฤalgazda malesef dฤฑลa baฤฤฑmlฤฑyฤฑz” dedi.
Doฤal gaza olan ithal baฤฤฑmlฤฑlฤฑk, alternatif enerji kaynaklarฤฑ ve yeni projeleri gรผndeme getiriyor. BBC Tรผrkรงe’ye konuลan Enerji Ekonomisi Derneฤi (EED) Baลkanฤฑ ve Boฤaziรงi รniversitesi รถฤretim รผyesi Prof. Dr. Gรผrkan Kumbaroฤlu, รถnรผmรผzdeki beล yฤฑl iรงinde hayata geรงmesi beklenen projelerle birlikte Tรผrkiye’nin doฤalgaz sฤฑkฤฑntฤฑsฤฑ รงekmeyeceฤini sรถylรผyor.
Kumbaroฤlu, LNG’nฤฑn kฤฑsa vadeli รงรถzรผm olabileceฤini sรถylemekle beraber, Tรผrkiye’nin enerji konusunda daha kalฤฑcฤฑ รงรถzรผmleri olduฤunu savunuyor:
“Rusya’dan boru hattฤฑ ile gelecek Tรผrk Akฤฑm Projesi ve 2018’de hayata geรงmesi planlanan Trans Anadolu Doฤalgaz Boru Hattฤฑ Projesi (TANAP) gerรงekleลince doฤalgaz konusunda daha olumlu bir tablo oluลacaฤฤฑnฤฑ dรผลรผnรผyorum. Bunlarฤฑn yanฤฑ sฤฑra Doฤu Akdeniz’deki proje gerรงekleลirse, Tรผrkiye’ye ฤฐsrail aรงฤฑklarฤฑndan da doฤalgaz gelecek. Bence doฤalgaz konusunda รถnรผmรผz aรงฤฑk.”
Kumbaroฤlu, yenilenebilir enerji konusunda dikkat edilmesi gereken noktanฤฑn รงevreye zarar vermemek olduฤunu sรถylรผyor:
“Yenilenebilir enerji teknolojileri de Tรผrkiye iรงin bir avantaj. Fakat bu projeler bir dereye adฤฑm baลฤฑ Hidroelektrik Santrali kurmadan, doฤal hayatฤฑ yok etmeden gerรงekleลtirilmek zorunda.”
