Tรผrkiye’deki milyonlarca esnaf, sanatkar ve รงiftรงi emeklisinin uzun sรผredir beklediฤi sosyal gรผvenlik dรผzenlemesi nihayet Tรผrkiye Bรผyรผk Millet Meclisi (TBMM) gรผndemine geliyor.
Aynฤฑ sosyal gรผvenlik sistemi iรงinde yer almasฤฑna raฤmen SSK ve Baฤ-Kur sigortalฤฑlarฤฑ arasฤฑnda yฤฑllardฤฑr sรผregelen 1.800 gรผnlรผk prim รถdeme farkฤฑ, kamuoyunda derin bir adaletsizlik tartฤฑลmasฤฑna yol aรงฤฑyordu. Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Samsun Milletvekili Murat รan tarafฤฑndan Meclis Baลkanlฤฑฤฤฑ’na sunulan yeni kanun teklifi, sรถz konusu eลitsizliฤi ortadan kaldฤฑrmayฤฑ amaรงlฤฑyor.
Dรผzenlemenin yasalaลmasฤฑ halinde, yรผz binlerce emekli adayฤฑ รงok daha erken ve adil ลartlarda yaลlฤฑlฤฑk aylฤฑฤฤฑna hak kazanma fฤฑrsatฤฑ bulacak. En dรผลรผk yaลlฤฑlฤฑk aylฤฑฤฤฑnฤฑn 2026 yฤฑlฤฑ iรงin 20 bin lira olarak belirlenmesinin ardฤฑndan, gรถzler ลimdi prim gรผn sayฤฑlarฤฑnฤฑn eลitlenmesine รงevrildi.
Emekli olmak isteyen Baฤ-Kur’lular iรงin eลitlik vurgusu
Emekliler ile ilgili kanun teklifinin temel รงฤฑkฤฑล noktasฤฑnฤฑ, Anayasa’nฤฑn eลitlik ve adalet ilkeleri oluลturuyor. Mevcut sistemde SSK (4/a) kapsamฤฑnda รงalฤฑลan bir iลรงi 7.200 prim gรผnรผyle yaลlฤฑlฤฑk aylฤฑฤฤฑna hak kazanฤฑrken, Baฤ-Kur (4/b) kapsamฤฑnda kendi nam ve hesabฤฑna รงalฤฑลan esnaf veya รงiftรงinin tam 9.000 gรผn prim รถdemesi gerekiyor.
Aradaki 1.800 gรผnlรผk uรงurum, yaklaลฤฑk 5 yฤฑllฤฑk fazladan รงalฤฑลma ve prim รถdeme yรผkรผmlรผlรผฤรผ anlamฤฑna geliyor.
CHP’li Murat รan tarafฤฑndan hazฤฑrlanan teklifin gerekรงesinde, ekonomik dalgalanmalardan en รงok etkilenen kesimin kรผรงรผk esnaf ve tarฤฑm รผreticileri olduฤu vurgulandฤฑ. Girdi maliyetlerindeki agresif artฤฑลlar ve gelirlerdeki dรผzensizlik, yรผz binlerce Baฤ-Kur sigortalฤฑsฤฑnฤฑn prim borรงlarฤฑnฤฑ dรผzenli รถdemesini neredeyse imkansฤฑz hale getiriyor. Hayatlarฤฑ boyunca kepenk aรงan, รผreten ve istihdam saฤlayan esnafฤฑn, salt prim gรผnรผnรผ dolduramadฤฑฤฤฑ iรงin emekli olamamasฤฑ sistemin yapฤฑsal bir sorunu olarak deฤerlendiriliyor.
Dรผzenlemenin hayata geรงmesi durumunda, 9.000 gรผnlรผk aฤฤฑr ลart 7.200 gรผne รงekilerek sosyal gรผvenlik ลemsiyesi altฤฑndaki tรผm รงalฤฑลanlar arasฤฑnda tam bir norm birliฤi saฤlanacak. Sรถz konusu eลitlik adฤฑmฤฑ, sadece bir erken yaลlฤฑlฤฑk hakkฤฑ deฤil, aynฤฑ zamanda zorlu ekonomik koลullarda ayakta kalmaya รงalฤฑลan รผretici kesime devletin uzattฤฑฤฤฑ bir can simidi olarak gรถrรผlรผyor.
Uzmanlar, prim yรผkรผnรผn hafifletilmesinin kayฤฑt dฤฑลฤฑ ekonomiyi azaltacaฤฤฑnฤฑ ve sisteme dรผzenli prim akฤฑลฤฑnฤฑ teลvik edeceฤini ifade ediyor. Sosyal Gรผvenlik Kurumu (SGK) verileri, prim borcu nedeniyle saฤlฤฑk hizmetlerinden yararlanamayan ve yaลlฤฑlฤฑk aylฤฑฤฤฑ baฤlatamayan ciddi bir kitlenin varlฤฑฤฤฑnฤฑ kanฤฑtlฤฑyor. Meclis’e sunulan yasa teklifi, birikmiล yapฤฑsal sorunlarฤฑn รงรถzรผmรผ iรงin tarihi bir fฤฑrsat penceresi aralฤฑyor.
Seรงim vaatleri ve emekli adaylarฤฑnฤฑn hayal kฤฑrฤฑklฤฑฤฤฑ
Baฤ-Kur ve SSK arasฤฑndaki prim farkฤฑnฤฑn kapatฤฑlmasฤฑ konusu, aslฤฑnda Tรผrkiye’nin siyasi gรผndeminde yeni bir baลlฤฑk deฤil. 14 Mayฤฑs 2023 genel seรงimleri รถncesinde Adalet ve Kalkฤฑnma Partisi (AKP) kurmaylarฤฑ tarafฤฑndan meydanlarda en sฤฑk dile getirilen vaatlerden biri de prim gรผn sayฤฑlarฤฑnฤฑn eลitleneceฤi yรถnรผndeydi.
Ancak aradan geรงen uzun sรผreye raฤmen iktidar cephesinden somut bir yasal dรผzenleme adฤฑmฤฑnฤฑn gelmemesi, esnaf ve sanatkarlar odalarฤฑ baลta olmak รผzere geniล kitlelerde derin bir tepki yaratฤฑyor. Kanun teklifinin gerekรงe bรถlรผmรผnde, iktidar partisinin verdiฤi sรถzleri tutmamasฤฑnฤฑn milyonlarca emekli adayฤฑnda bรผyรผk bir hayal kฤฑrฤฑklฤฑฤฤฑ yarattฤฑฤฤฑ ve kamu yรถnetimine duyulan gรผveni zedelediฤi aรงฤฑkรงa ifade edildi.
Yฤฑllardฤฑr umutla yasal dรผzenleme bekleyen esnaf, dรผkkanฤฑnฤฑ devretme veya kapatma planlarฤฑnฤฑ sรถz konusu vaatlere gรถre ลekillendiriyordu.
Beklentilerin boลa รงฤฑkmasฤฑ, ticari hayatฤฑnฤฑ noktalayฤฑp dinlenmek isteyen ileri yaลlฤฑ esnafฤฑ ekonomik bir belirsizliฤin ortasฤฑnda bฤฑrakฤฑyor. Muhalefet kanadฤฑndan gelen kanun teklifi, iktidarฤฑ seรงim vaatleriyle yรผzleลtirerek Meclis Genel Kurulu’nda tarihi bir sฤฑnav vermeye zorluyor.
Teklifi hazฤฑrlayan Murat รan, 7.200 gรผn hedefinin farklฤฑ sigortalฤฑlฤฑk statรผleri arasฤฑndaki uรงurumu kapatacaฤฤฑnฤฑ ve esnafฤฑn yaลlฤฑlฤฑk aylฤฑฤฤฑna eriลimini insan onuruna yaraลฤฑr bir seviyeye รงekeceฤini kaydetti.
Sosyal politika uzmanlarฤฑ, yasanฤฑn Meclis’ten geรงmesi halinde SGK bรผtรงesi รผzerinde kฤฑsa vadeli bir aktรผeryal yรผk oluลabileceฤini, ancak uzun vadede tahsil edilemeyen prim borรงlarฤฑnฤฑn azalmasฤฑyla sistemin kendi iรงinde bir denge bulacaฤฤฑnฤฑ รถngรถrรผyor.
Milyonlarca Baฤ-Kur’lu, ลimdi gรถzlerini Ankara’dan gelecek mรผjdeli habere ve Meclis komisyonlarฤฑnda yapฤฑlacak oylamalara รงevirdi. Siyasi partilerin sรถz konusu kanun teklifine vereceฤi tepki, Tรผrkiye’nin sosyal gรผvenlik politikasฤฑnฤฑn gelecekteki rotasฤฑnฤฑ รงizecek en รถnemli gรถstergelerden biri kabul ediliyor.
