Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlฤฑฤฤฑ Mรผsteลarฤฑ Fatih Dรถnmez, baลta elektrik รผreticileri olmak รผzere tรผm sektรถre risk ve rekabet alanฤฑnda uyarฤฑda bulunarak, “Bir araya gelip fiyat, tedarik konuลamazsฤฑnฤฑz. Bir araya gelip birlikte arฤฑza-bakฤฑm tarihlerine karar veremezsiniz. Konuลulmaya baลlandฤฑฤฤฑ anda toplantฤฑyฤฑ terk etmeniz, kurumunuza gidip hukuk mรผลaviri aracฤฑlฤฑฤฤฑ ile iลlem baลlatmanฤฑz gerekir. Yoksa toplantฤฑda sessiz sessiz oturan birinin ลirketine dรถndรผฤรผnde bilgi iรงin bir diฤer kiลiye attฤฑฤฤฑ ‘ลu fiyatlar konuลuldu’ ลeklinde ifadesi canฤฑnฤฑzฤฑ yakabilir.” dedi.
Dรถnmez, 3. Enerji Ticareti ve Tedariฤi Zirvesi’nin (ISTRADE 2018) aรงฤฑlฤฑลฤฑnda yaptฤฑฤฤฑ konuลmada, piyasalarฤฑn insanlarฤฑn tercih ve iลlemlerinin sonucunun bรผtรผnรผ olduฤu iรงin insani รถzellikler yansฤฑttฤฑฤฤฑnฤฑ ve her insan gibi piyasalarฤฑn da farklฤฑ olgunluk seviyeleri olduฤunu anlattฤฑ.
Bu olgunluk seviyelerinin de tecrรผbelerle oluลtuฤunu belirten Dรถnmez, Tรผrkiye enerji piyasalarฤฑnฤฑn her yฤฑl geliลerek farklฤฑ bir olgunluk seviyesinden geรงtiฤini sรถyledi.
Enerji piyasalarฤฑnda yฤฑllar iรงinde birรงok mekanizma geliลtirildiฤini anฤฑmsatan Dรถnmez, 5-10 yฤฑl sonra belki beล tane endeks, iki ayrฤฑ piyasa takas fiyatฤฑ (PTF), onlarca doฤalgaz kontratฤฑ, fiziksel teslim, aylฤฑk, mevsimlik, yฤฑllฤฑk, elektrik kontratlarฤฑ olacaฤฤฑnฤฑ aktardฤฑ.
“Bu kontratlarฤฑ geliลtirmemize yardฤฑmcฤฑ olun” diyen Dรถnmez, ลรถyle devam etti:
“Nihai tรผketiciye yรถnelik yeni iล modellerinde dijitalleลmenin getirdiฤi birleลtirici ve iลlem maliyetlerini azaltฤฑcฤฑ etkisini deฤerlendirmemiz gerekir. Belki bu noktada nihai tรผketicinin tek bir kimlik ile elektrik, petrol, doฤalgaz รผrรผnlerini tek bir servis รผzerinden alฤฑnmasฤฑnฤฑ Tรผrkiye pazarฤฑ iรงin dรผลรผnmeliyiz. Rekabet arttฤฑkรงa kar marjฤฑ dรผลรผyor, bu sebeple รผrรผn birleลtirme eฤer enerji ve diฤer mevzuatla aykฤฑrฤฑ deฤilse gรผndeme alฤฑnabilir. Bu รผrรผnler hem tรผketicinin hem de รผreticinin ihtiyacฤฑnฤฑ gรถrebilmeli. Tรผketiciler sabit, รถngรถrรผlebilir fiyatlar istiyor. รreticiler ise riskleri minimize edecek ลekilde tรผm maliyeti aynen tรผketiciye yansฤฑtmak istiyor. ฤฐลte bu noktada bir risk azaltฤฑcฤฑ koruma mekanizmasฤฑ olarak toptancฤฑlar devreye giriyor. Aslฤฑnda fiyattan รงok beklentileri uzlaลtฤฑrฤฑyorlar. Tรผketicinin gรผvenlik endiลesi ile รผreticinin riski yansฤฑtma isteฤinin ortasฤฑ bulunuyor. Bu orta bulma konusu รถnemli. Son kaynak tedarik tarifesi kapsamฤฑnda, yฤฑllฤฑk tรผketimleri 50 milyon kilovatsaat รผzerindeki bรผyรผk tรผketiciler artฤฑk normal dรผzenlenmiล tarifeden eskisi gibi yararlanamayacaklar. รzellikle bรผyรผk tรผketicilerden bu yรถnde ciddi tepkiler de geldi ama orta uzun vadede sistemin yararฤฑna olacaฤฤฑnฤฑ dรผลรผndรผฤรผmรผz iรงin bu uygulamayฤฑ destekledik. Artฤฑk bรผyรผk tรผketicilerle รผreticilerin ya da tedarikรงilerin uzun dรถnemli ikili anlaลma yoluna gitmesi gerekiyor. Bunu uzun vadede piyasa dรถnรผลรผmรผ iรงin fฤฑrsat olarak dรผลรผnerek, ikili anlaลmaya gelen ลirketlerle orta yolu bulun.”
Bรผyรผk tรผketicileri rekabete aykฤฑrฤฑ olarak kรถลeye sฤฑkฤฑลtฤฑrma giriลimlerine seyirci kalamayacaklarฤฑnฤฑ belirten Dรถnmez, piyasayฤฑ aรงarken, tรผm taraflarฤฑn baลarฤฑyฤฑ birlikte inลa edecek bir yol izlemesi gerektiฤini sรถyledi.
รte yandan toptancฤฑlarฤฑn risk yรถnetimi konusunda da รงalฤฑลmalar yapmasฤฑ gerektiฤini vurgulayan Dรถnmez, “2018 sonuna kadar artฤฑk uluslararasฤฑ kurallarla uyumlu risk yรถnetimi olmayan ticaret ลirketimizin kalmamasฤฑ gerektiฤini dรผลรผnรผyorum.” diye konuลtu.
“Canฤฑnฤฑzฤฑ yakabilir”
Dรถnmez, zirvede Rekabet Kurumundan birรงok katฤฑlฤฑmcฤฑ bulunduฤunu belirterek, sektรถr temsilcilerine ลu uyarฤฑda bulundu:
“Uzun lafฤฑn kฤฑsasฤฑ, bir araya gelip fiyat, tedarik konuลamazsฤฑnฤฑz. Bir araya gelip birlikte arฤฑza-bakฤฑm tarihlerine karar veremezsiniz. Konuลulmaya baลlandฤฑฤฤฑ anda toplantฤฑyฤฑ terk etmeniz, kurumunuza gidip hukuk mรผลaviri aracฤฑlฤฑฤฤฑ ile iลlem baลlatmanฤฑz gerekir. Yoksa toplantฤฑda sessiz sessiz oturan birinin ลirketine dรถndรผฤรผnde bilgi iรงin bir diฤer kiลiye attฤฑฤฤฑ ‘ลu fiyatlar konuลuldu’ ลeklinde ifadesi canฤฑnฤฑzฤฑ yakabilir. Bakฤฑn Rekabet Kurumu ciro รผzerinden ceza yazฤฑyor. Rakamlar รงok yรผksek. Bir diฤer รถnemli nokta ise bir husus Enerji Piyasasฤฑ Dรผzenleme Kurumu (EPDK) mevzuatฤฑnda olmasa, yazmasa, EPDK mevzuatฤฑnda cevaz verilse de Rekabet Hukukuna aykฤฑrฤฑ olabilir. Ne yapacaksanฤฑz, arฤฑza-bakฤฑmฤฑ รถnce Enerji Piyasalarฤฑ ฤฐลletme Aล’ye (EPฤฐAล) bildirmeniz gerek.”
Sektรถrdeki dijital dรถnรผลรผme de dikkati รงeken Dรถnmez, doฤalgaz piyasasฤฑnda EPฤฐAล test yazฤฑlฤฑmฤฑnฤฑn devreye alฤฑndฤฑฤฤฑnฤฑ anฤฑmsattฤฑ.
Deneme sรผrecinde sektรถrden gelecek fikirlerin de EPฤฐAล bรผnyesinde deฤerlendirileceฤini vurgulayan Dรถnmez, “Doฤalgaz piyasalarฤฑna ve dijitalleลmeye รถnem verin, deneme sรผreรงlerine katฤฑlฤฑn. Rekabet ve risk konusunu artฤฑk kurumsallaลtฤฑralฤฑm ve piyasalarฤฑ ‘Kolaylฤฑk, Derinlik ve Yenilik’ prensipleri รงerรงevesinde birlikte ileriye taลฤฑyalฤฑm.” dedi.
