BBC Tรผrkรงe’nin haberine gรถre AKP iktidarฤฑnฤฑn ilk yฤฑllarฤฑnda ekonominin sฤฑcak para ile ivme kazanmasฤฑ gรถz รถnรผnde bulundurulursa bu sรถylem, ekonomi politikalarฤฑnda bรผyรผk bir deฤiลime iลaret ediyor.
ฤฐstanbul Bilgi รniversitesi Finansal Uygulama ve Araลtฤฑrma Merkezi Mรผdรผrรผ Prof. Dr. Ege Yazgan, bunun ekonomi politikasฤฑnda ciddi bir dรถnรผลรผm olduฤunu sรถylรผyor.
“AKP, ekonomi politikalarฤฑnda dฤฑล finansmana ihtiyaรง duyan ve iรง piyasa ile bรผyรผyen bir ekonomik model sergiliyordu” diyen Yazgan, ลimdi sunulan modelin ise sert bir deฤiลim olduฤunu vurguluyor:
“Tamamen ters bir yรถne doฤru ani bir frenle geriye dรถnรผล yapฤฑyoruz.”
Erdoฤan’ฤฑn deฤerini kaybetmiล Tรผrk Lirasฤฑ ile ihracata รถnem vereceklerine dair aรงฤฑklamasฤฑ, yeni bir ekonomik modelin duyurusuydu.
Kadir Has รniversitesi Ekonomi Bรถlรผmรผ รถฤretim รผyesi Prof. Dr. Erinรง Yeldan’a gรถre ise yeni bir modelden bahsetmek mรผmkรผn deฤil.
Yeldan, aรงฤฑklanan son modelin ‘bir teslimiyet ve politikasฤฑzlฤฑฤa iลaret ettiฤini’ vurguluyor.
AKP’nin 2003’ten beri uluslararasฤฑ piyasalarฤฑn ‘kendisine dikte ettiฤi gรถrevleri yaptฤฑฤฤฑnฤฑ’ sรถyleyen Yeldan, bu sefer de dรถviz kurundaki aลฤฑrฤฑ pahalanmanฤฑn ‘sanki ekonomik bir hedefmiล’ gibi yansฤฑtฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ aktarฤฑyor.
Erdoฤan: “Sฤฑcak para รงekme politikasฤฑnฤฑ elimizin tersiyle itiyoruz”
Erdoฤan geรงen hafta TRT ekranlarฤฑnda sฤฑcak para ile ilgili olarak ลu sรถzleri dile getirdi:
“Kฤฑsa vadeli olarak รผlkeye giren kรผresel fonlar var; yani sฤฑcak para diyoruz. Bu sฤฑcak para dรถviz kurunu geรงici olarak dรผลรผrebilir. Ama bizim iรงin ideal deฤildir. Bir sรผre sonra kur yรผkselir.”
Erdoฤan, bu sรผreรง sonunda bir รผlkenin kaynaklarฤฑnฤฑn kรผresel sermayeye aktarฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ, ekonominin dฤฑลa baฤฤฑmlฤฑ hale geldiฤini anlattฤฑ.
Bunun รถnรผne geรงerek kur-faiz-enflasyon sarmalฤฑndan รงฤฑkฤฑlacaฤฤฑnฤฑ vurgulayan Erdoฤan, “Biz yeni ekonomi modeli ile artฤฑk yรผksek faiz verecek sฤฑcak para รงekme politikasฤฑnฤฑ elimizin tersiyle itiyoruz” dedi.
“Zaman alacak bir deฤiลim”
AKP, 2001 ekonomik krizinin ardฤฑndan 2002 yฤฑlฤฑnda iktidara geldiฤinde Tรผrkiye’ye bรผyรผk bir yabancฤฑ sermaye akฤฑmฤฑ baลlamฤฑลtฤฑ.
Ancak Tรผrkiye’ye akan dฤฑล sermaye ile katma deฤerli bir รผretimin yaratฤฑlmasฤฑ yerine kredi ve borรงlanmaya dayanan, inลaat ve gayrimenkul sektรถrรผnรผ bรผyรผten bir ekonomi modeli benimsendi.
ฤฐstanbul Bilgi รniversitesi’nden Prof. Dr. Ege Yazgan, Tรผrkiye’nin dฤฑล kaynaฤa baฤฤฑmlฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑn รงok daha รถnceden azaltฤฑlmasฤฑ gerektiฤini sรถylรผyor.
Ancak bu geรงiลin bu kadar sert ve ani olmasฤฑnฤฑn sorun yarattฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyleyen Yazgan, “ฤฐhracat kapasitenizin artmasฤฑ lazฤฑm, yatฤฑrฤฑm yapmanฤฑz lazฤฑm, bรผtรผn bunlar zaman alacak ลeyler” diyor.
Yazgan, AKP’nin ekonomi politikasฤฑndaki sฤฑcak paraya bakฤฑลฤฑndaki deฤiลimi, “AKP iktidarฤฑnฤฑn 2001 ekonomik krizini takip eden ilk evresinde dฤฑล sermaye รถnemliydi. 2008 sonrasฤฑnda da farklฤฑ bir biรงimde dรผnyada para bolluฤu olduฤu iรงin Tรผrkiye ekonomisi dฤฑล finansman akฤฑmlarฤฑ aldฤฑ” sรถzleriyle รถzetliyor.
“Bu sert dรถnรผลรผm can yakฤฑcฤฑ sonuรงlar doฤuruyor”
Ancak bugรผn dฤฑล sermayeden vazgeรงiล sert bir ลekilde yapฤฑldฤฑฤฤฑ iรงin Yazgan’a gรถre bu sรผreรง ‘can acฤฑtฤฑcฤฑ’ sonuรงlar yaratฤฑyor:
“Yฤฑllardฤฑr iรง piyasaya รงalฤฑลan insanlar, dฤฑล piyasaya yรถnelik sektรถrlerde รงalฤฑลan insanlardan daha fazla. Bu bir yerden bir yere ciddi bir gelir transferi demek.
“Bu gelir transferi, enflasyon ve kur hฤฑzla yukarฤฑya gittiฤi iรงin toplumun en dar gelirli kesimlerini vuruyor.”
Bu da anormal servet akฤฑmlarฤฑnฤฑn, gelir daฤฤฑlฤฑmฤฑ dengesizliklerinin ortaya รงฤฑktฤฑฤฤฑ bir durum yaratฤฑyor.
TL deฤersizleลtirildiฤi ve bollaลtฤฑrฤฑldฤฑฤฤฑ iรงin piyasada istikrar kalmฤฑyor, kimse รถnรผnรผ gรถremiyor, bรถyle bir durumda รผretim artฤฑลฤฑnฤฑ saฤlamak da mรผmkรผn olmuyor.
Bu sebeple Yazgan’a gรถre bu durumdan en karlฤฑ รงฤฑkacak ihracatรงฤฑ bile yatฤฑrฤฑm yapmakta zorlanฤฑyor.
“Dรถviz kuru rekabetรงiliฤi รผzerinden ihracat hedefi, yoksullaลtฤฑran bir bรผyรผme”
Kadir Has รniversitesi’nden Prof. Dr. Erinรง Yeldan, Tรผrkiye’nin yฤฑllardฤฑr ucuz bir iล gรผcรผ ve ucuz bir ithalat deposu olma gรถrevini รผstlendiฤini sรถylรผyor.
Yeldan, “AKP, 2000’li yฤฑllarda kรผresel anlamda ABD ile รin arasฤฑndaki ticaret dengesizliฤinin yol aรงtฤฑฤฤฑ dolar bolluฤunun sฤฑcak paraya dรถnรผลmesi รผzerinden olumlu bir konjonktรผr yakaladฤฑ” diyor.
O dรถnemde cari iลlemler aรงฤฑฤฤฑ rekor seviyelere yรผkselen Tรผrkiye, yรผksek faiz ile sฤฑcak parayฤฑ รงekiyordu.
Yeldan’a gรถre ucuz kredi ve borรงlanmaya dayanan ekonomik modelin sonucunda imar ve gayrimenkul rantlarฤฑ รผzerinden yaratฤฑlan bir bรผyรผme meydana geldi.
Bunun maliyeti ise yรผksek enflasyon ve dรถviz kuru oldu.
Yeldan, “Madem ki sonuรง bรถyle, AKP bu sanki ekonomi politikasฤฑymฤฑล, dรถviz kurundaki aลฤฑnma sanki bir hedefmiล gibi kabul etmek zorunda kaldฤฑ” yorumunda bulunuyor.
Yeldan’a gรถre รin usulรผ ihracata dayalฤฑ bir bรผyรผmenin gerรงekleลtirilmesi iรงin eฤitime, teknolojiye ve sanayiye yatฤฑrฤฑm yapฤฑlmasฤฑ gerek.
Ancak Tรผrkiye’de bunun tersi bir durum var.
Tรผrkiye’de bedelleri dรผลรผrรผlerek mallarฤฑn ihraรง edildiฤini vurgulayan Yeldan, “Dรถviz kuru rekabetรงiliฤi รผzerinden ihracat hedefi, รถzรผ itibarฤฑyla yoksullaลtฤฑran bir bรผyรผme” diyor.
1994 ve 2001 yฤฑllarฤฑndaki gibi bugรผn de dรถviz krizi yรผzรผnden ortaya รงฤฑkmฤฑล bir ekonomik buhran olduฤunu sรถyleyen Yeldan’a gรถre รงฤฑkฤฑล yolu ise ancak ekonomi yรถnetiminin eลitlikรงi, halkฤฑn gelirlerini tahrip etmeden bir toparlama kurgulamasฤฑyla olabilir.
