Yeni bir blok zincir sistemine geรงmeyi planlayan Ethereum, bu รถnemli sรผreรงte bir de kara para aklama ve sansรผr tartฤฑลmalarฤฑnฤฑn odak noktasฤฑ oldu.
Bloomberg HT’nin haberine gรถre tรผm bu sรผreรง ve tartฤฑลmalarฤฑ Mindstone Blockchain Labs CEO’su Tansel Kaya Bloomberg HT’ye deฤerlendirdi.
Popรผler kripto para birimi tฤฑpkฤฑ รถncรผsรผ Bitcoin gibi โProof Of Workโ yani iล ispatฤฑ denilen bir blok zincir sistemiyle รงalฤฑลmakta. Ethereum kurucusu Vitalik Buterin tarafฤฑndan yapฤฑlan aรงฤฑklamalarla eski bir sistem olan iล ispatฤฑ (PoW) blok zincir sistemiyle รงalฤฑลmayฤฑ bฤฑrakarak, avantajlarฤฑ oldukรงa fazla olan hisse ispatฤฑ (Proof of Stake) ile รงalฤฑลmaya baลlayacak.
ฤฐล ฤฐspatฤฑ รalฤฑลma Prensibi
Tรผm bu dezavantajlar nedeniyle bir alternatif olarak ortaya รงฤฑkan hisse ispatฤฑ (Proof Of Stake) blok zincir protokolรผ birรงok kripto para birimi tarafฤฑndan tercih edilmekte. Hisse ispatฤฑ (PoS) sistemi kฤฑsaca ลรถyle รงalฤฑลฤฑyor. ฤฐลlemlerden gelir elde etmek isteyen kripto para birimi sahibi elinde bulundurduฤu varlฤฑklarฤฑnฤฑ sisteme yatฤฑrarak, รงekilemez ลekilde kilitler buna kripto para evrenin kฤฑsaca โstakeโ denir. Algoritma blok zincir รผzerinde gerรงekleลtirilecek iลlemleri, varlฤฑklarฤฑnฤฑ kitlemiล kullanฤฑcฤฑlar arasฤฑnda rastgele seรงerek gerรงekleลtirir. Bรถylelikle varlฤฑklarฤฑnฤฑ kilitlemiล kullanฤฑcฤฑ iลlem gerรงekleลtirdiฤi iรงin gelir havuzundan pay alฤฑr.
รncelikle Ethereumโun รงฤฑkmak istediฤi iล ispatฤฑ (PoW) sistemini kฤฑsaca aรงฤฑklamak gerekirse; blok zincir รผzerinde yapฤฑlmak istenen iลlem iรงin madenci olarak adlandฤฑrฤฑlan โsistem operatรถrleriโ zincire yeni bloklar ekler. Gerรงekleลtirilen eylem diฤer madenciler tarafฤฑndan onaylanฤฑr ve blok zincire eklenir. Bu gรถrevi gerรงekleลtirmek iรงin madenciler sistemlerini รงalฤฑลtฤฑracak elektriฤi harcar ve gerรงekleลtirilen her gรถrev karลฤฑlฤฑฤฤฑ รถdรผlรผnรผ alฤฑr.
ฤฐล ฤฐspatฤฑ (PoW) sistemi ilk baลlarda devrimsel gรถzรผkse de artฤฑk oldukรงa eski bir sistem olarak eleลtiriliyor. รzellikle uzmanlar iki dezavantaja dikkat รงekiyor. ฤฐlki โฤฐล ฤฐspatฤฑโ sisteminde gerรงekleลtirilen gรถrevlerin diฤer madenciler tarafฤฑndan onayฤฑnฤฑn gerekmesi. Bu konuda en bรผyรผk รงeliลki, madencilik tekelinin ele geรงirilmesi yani iลlemci gรผcรผnรผn รงoฤunu elinde tutan (Yรผzde 51) madencilerin aฤda daha fazla sรถz hakkฤฑna sahip olmasฤฑ ve sistemde gรผvenlik aรงฤฑฤฤฑ oluลturabilme ihtimali. ฤฐkinci dezavantajฤฑ ise gรถrev gerรงekleลtirilmesi iรงin ciddi bir elektrik maliyeti ve devasa sistem kurulmasฤฑ gerekliliฤi. Bu sistem gereksinimi saฤlayamayan ciddi bir kullanฤฑcฤฑnฤฑn sistemde sรถz sahibi olamamasฤฑ.
Hisse ฤฐspatฤฑ รalฤฑลma Prensibi
Hisse ispatฤฑ (PoS) blok zincir protokolรผ รงalฤฑลmak iรงin bรผyรผk bir elektriksel bir sisteme ihtiyaรง duymaz, aฤ baฤlantฤฑsฤฑ yeterlidir. Bu yรถnรผyle hem รงevreci hem de tekelleลme karลฤฑtฤฑ bir yapฤฑ sunar.
Hisse ispatฤฑ avantajlarฤฑyla ilgili Tansel Kaya โBu sistemin en bรผyรผk avantajฤฑ ise iki yรผzde bir oranฤฑnda mรผthiล bir enerji tasarrufu saฤlamasฤฑ. Yani sadece sunucularฤฑnฤฑz bir yazฤฑlฤฑm yardฤฑmฤฑyla รงalฤฑลฤฑyor, bรผyรผk hesaplama yarฤฑลlarฤฑ ile yรผksek elektrik tรผketecek bir durum yok, aฤa baฤlฤฑ olmanฤฑz yeterli. Bunun haricinde de bazฤฑ avantajlarฤฑ var, herkes dฤฑลarฤฑdan gelip katฤฑlฤฑmcฤฑ olabilir. Bu รงok uzun zamandฤฑr hayal edilen bir konuโฆ Artฤฑk biz geleceฤin akฤฑllฤฑ kontrat platformlarฤฑnda yaygฤฑn biรงimde Hisse ispatฤฑ (PoS) olduฤunu sรถyleyebilirizโ diyor.
Ethereum bir sรผredir hisse ispatฤฑ sistemine geรงmek iรงin รงalฤฑลmalar yรผrรผtรผyor. Bu geรงiล sรผrecinde test aฤlarฤฑnda denemeler yaparak, iลlemlerinin bir kฤฑsmฤฑnฤฑ gerรงekleลtirdi. Popรผler kripto para birimi 15 Eylรผl gรผnรผ tรผm aฤฤฑnฤฑ hisse ispatฤฑ (PoS) sistemine geรงirerek kritik bir hamle yapacak.
Bu geรงiล sรผrecini ise Tansel Kaya โDeneme aฤฤฑ var. Bu aฤฤฑn รผzerinde de 32 Eth teminat gรถsteren herkes onaylayฤฑcฤฑ olabiliyor. Bu yapฤฑsal bir biรงimde รงalฤฑลฤฑyor ลuan. Bu deneme aฤฤฑ ile Ethereum ana aฤฤฑ birleลecek. Bu sรผrece โThe Mergeโ deniyor. Bu birleลme ardฤฑndan bรผtรผn iลlemlerini รงok elektrik tรผketen PoW ile deฤil PoS ile gerรงekleลtirecek. Heyecanlฤฑ bir sรผreรงโ diyerek yorumluyor.
Ethereumโda sansรผr ve Tornado Cash tartฤฑลmalarฤฑ
Birleลme iลlemleri devam ederken geรงtiฤimiz gรผnlerde Amerika Birleลik Devletleri Dฤฑลiลleri Bakanlฤฑฤฤฑ tarafฤฑndan atฤฑlan bir tweet gรผndemi sarstฤฑ. Bakanlฤฑk, Ethereum aฤฤฑnda bulunan ve bir nevi mixer gรถrevi gรถren Tornado Cash uygulamasฤฑnฤฑ Kuzey Koreโnin kullandฤฑฤฤฑna dair aรงฤฑklamada bulundu.
Yaptฤฑrฤฑmlarฤฑn hedefi olan Tornado Cash saฤladฤฑฤฤฑ hizmetle kripto paralarda gizlilik saฤlฤฑyor. Sisteme yatฤฑrฤฑlan kripto paranฤฑn havuzda toplanฤฑp rastgele ลekilde geri verilerek iz sรผrรผlmesinin รถnรผne geรงiliyor. Dolayฤฑsฤฑyla siber saldฤฑrganlar topladฤฑklarฤฑ varlฤฑklarฤฑ bu sistem aracฤฑlฤฑฤฤฑyla kaybettirebiliyordu.
Tansel Kaya, Tornado Cash ile anฤฑlan siber saldฤฑrฤฑlarฤฑ โBurada Lazarus adlฤฑ, bir รงeลit hacker grubu olarak dรผลรผnebileceฤimiz bir grup var. Bu grup halihazฤฑrda ABDโnin yaptฤฑrฤฑm listesinde yer alฤฑyor. Bu listedeki kiลi ve kurumlarla รงalฤฑลmak ise 30 yฤฑla kadar hapis cezasฤฑ getirebiliyor. Bu grubu en son Kuzey Kore yapฤฑmlฤฑ bir filme karลฤฑ tepki olarak Sonyโye yapฤฑlan saldฤฑrฤฑ ile hatฤฑrlayabilirsiniz. ฤฐngilizceโde bu gruplar โpersistent threatโ yani geliลmiล devlet destekli tehditler olarak ifade ediliyor. Bunlar eฤitimleri son derece yรผksek seviyede deฤerlendirilebilecek, ordunun siber saldฤฑrฤฑdan sorumlu takฤฑmฤฑ olarak dรผลรผnebileceฤimiz gruplarโ diyerek ifade ediyor.
ABDโden gelen aรงฤฑklamalarฤฑn ardฤฑndan sabit kripto para birimi USDC, Tornado Cash iรงerisindeki varlฤฑklarฤฑnฤฑ dondurdu. Bรถylelikle ABD yaptฤฑrฤฑmlarฤฑna uyan bir duruล sergiledi. Merkeziyetsizlik altฤฑnda toplanan kripto para ekosisteminde bu duruล bรผyรผk tartฤฑลmalara yol aรงtฤฑ.
Mindstone Blockchain Labs CEO’su Tansel Kaya Ethereumโun sistemindeki kaygฤฑlara yรถnelik ise ลu yorumda bulunuyor: โUSDC, Amerikan menลeli bir stabil kripto para, ve varlฤฑklarฤฑnฤฑ dolar veya devlet tahvili olarak Amerika’da tutuyorlar. Dรถrt denetim ลirketlerinden denetim alฤฑyor. Herhangi bir iลlem tamamen durdurabiliyor veya belirli bir hesabฤฑ kara listeye alabiliyor. Bu ลekilde โTornado Cashโ iรงerisinde bulunan USDC varlฤฑklarฤฑ dondurmuล oldular. ABD Hazine Bakanlฤฑฤฤฑโnฤฑn da teyit ettiฤi ลekilde orada sadece suรงlular yok, gizli iลlem yapmak isteyen suรงsuz kullanฤฑcฤฑlar da var. ฤฐki insan arasฤฑndaki para aktarฤฑmฤฑnฤฑn gizlenmesini istediฤiniz durumlarda da Tornado Cash kullanฤฑlabiliyor. Bu yaptฤฑrฤฑmlar sonucunda iล ispatฤฑ (PoW) veya hisse ispatฤฑ (PoS) hangisinin bu tarz iลler iรงin daha uygun olduฤu tartฤฑลmalarฤฑ baลladฤฑ. Sansรผrlenmiล hiรงbir ลey olmasฤฑnฤฑ istemiyorsak, onu madenciliฤin รงok bรผyรผk bir gรผcรผne ihtiyacฤฑmฤฑz var. Hisse ฤฐspatฤฑ sisteminde varsayalฤฑm ki hisselerin %51โi belirli bir grubun elinde ve bu grup da Amerikan yaptฤฑrฤฑmlarฤฑna uyum saฤlayacaฤฤฑnฤฑ sรถylรผyor. Eฤer buna karลฤฑlฤฑk vermek isterseniz bu durumda hisseleri o grubun elinden almanฤฑz gerekiyor. ลu anki duruma baktฤฑฤฤฑmฤฑzda 15 Eylรผl’de bu birleลme gerรงekleลecek ve ลu an Ethereum kilitlemelerinin (stake) yรผzde 60-70 gibi bir oranฤฑ belli bir grubun elinde. Bu grubu da bรผyรผk oranda Borsalar oluลturuyor. Burada herkesin canฤฑnฤฑ sฤฑkan ve bu konuyu tartฤฑลmaya iten ลey de aslฤฑnda bu.โ
Tornado Cash aรงฤฑklamalarฤฑna raฤmen ABD tarafฤฑndan kripto paralarda yasaklayฤฑcฤฑ bir รถnlem gรถrmemekteyiz. รzellikle Bitcoin รถzelinde geรงtiฤimiz yฤฑllarda ABD tarafฤฑndan sฤฑkรงa dile getirilen kara para aklama iddialarฤฑnฤฑn ise tamamen gรผndemden dรผลtรผฤรผnรผ sรถyleyebiliriz. Tansel Kaya bu konu hakkฤฑnda โBitcoin madenciliฤinin รผzerinden kara para aklanฤฑyor iddialarฤฑ bitti, burdan da anlayabiliriz ki ABDโnin BTCโyi uysallaลtฤฑrmayla ilgili bir tasarrufu varโฆ Bir noktada gitgide daha devlet onaylฤฑ, devlet destekli bir akฤฑllฤฑ kontrat platformuna doฤru gidiyoruz. Buradaki sฤฑkฤฑntฤฑ hangi devlet olduฤu. รrneฤin geรงtiฤimiz gรผnlerde Nancy Pelosi, Amerika Birleลik Devletleri Temsilciler Meclisi Baลkanฤฑโnฤฑn Tayvanโa yaptฤฑฤฤฑ bir ziyaretten dolayฤฑ, รin Pelosi ve onun varlฤฑklarฤฑna yaptฤฑrฤฑm uyguladฤฑ. Bu durumda ya รinโin yaptฤฑrฤฑm listesini kullanmanฤฑz ya da ABDโnin listesini kullanmanฤฑz gerekiyor ve bu garip bir durum. Bankacฤฑlฤฑk sistemine de yine benzer bir durum var.โ yorumunda bulunuyor.
