Emeklilikte Yaลa Takฤฑlanlar (EYT) bir sรผredir Tรผrkiyeโnin en รถnemli gรผndem baลlฤฑklarฤฑndan biri.
รalฤฑลma ve Sosyal Gรผvenlik Bakanlฤฑฤฤฑโnฤฑn รงalฤฑลmalarฤฑ kapsamฤฑnda, EYTโliler iรงin 5 formรผlรผn masada olduฤu belirtiliyor.
Bu 5 model arasฤฑnda Almanya ve Finlandiya modelleri รถne รงฤฑkฤฑyor. Almanya modelinde daha az maaลla daha erken emeklilik ortaya รงฤฑkฤฑyor. Finlandiya modelinde ise Almanya’da uygulanan sisteminde olduฤu gibi belli oranda kesinti belirleniyor ve sigortalฤฑ kesintiyle erken emekli oluyor.
ฤฐktidara yakฤฑn A Haberโin aktardฤฑฤฤฑna gรถre masadaki 5 formรผl ลu ลekilde:
1- Kฤฑsmi emeklilik formรผlรผ
Bu formรผle gรถre 9 Eylรผl 1999 รถncesinde sigortalฤฑ olanlar 10 yฤฑl prim รถdeyerek emekli olabiliyor. Buna kฤฑsmi emeklilik deniliyor. Bรถylece 3600 gรผnรผ tamamlayanlar kadฤฑnsa 50 erkekse 55 yaลฤฑnฤฑ da doldurmak ลartฤฑyla emekli solabiliyorlar. Emeklilik yaลฤฑnฤฑ 3600 gรผnรผ ya da 50-55 yaล ลartฤฑnฤฑ tamamladฤฑฤฤฑ tarih belirliyor. Ancak EYT kapsamฤฑnda 3600 gรผnรผ olanlar iรงin kadฤฑnsa 50 erkekse 55 yaลฤฑnฤฑ tamamlayanlarฤฑn emekli edilmeleri bir formรผl olarak duruyor.
2 – Emeklilik iรงin yaล yerine sigorta ve sigorta sรผresine bakฤฑlmasฤฑ formรผlรผ
Bu formรผlde ise 99 รถncesindeki emeklilik ลartlarฤฑ dikkate alฤฑnฤฑyor. Yani kadฤฑnlarda 20 yฤฑllฤฑk (7200 gรผn) erkeklerde ise 25 yฤฑllฤฑk (9 bin gรผn) sigortalฤฑlฤฑk sรผresini tamamlayanlarฤฑn yaล ลartฤฑna bakฤฑlmadan emekli olmasฤฑ durumu ortaya รงฤฑkฤฑyor.
3- Almanya modeli
Almanya’da daha รถnce uygulanan formรผle gรถre sigortalฤฑya bir teklif sunuluyor. Emeklilik iรงin kaรง yฤฑl kalmฤฑลsa her yฤฑl iรงin belli oranda kesinti yapฤฑlฤฑyor. Burada kesinti oranฤฑ yฤฑllฤฑk yรผzde 2 oluyor. Yani emekliliฤine 4 yฤฑl kalmฤฑล birisinden yรผzde 8 kesinti yapฤฑlฤฑyor. Bรถylece daha az maaลla daha erken emeklilik ortaya รงฤฑkฤฑyor.
4- Prim tamamlayarak emekli olma
Buna gรถre; 9 Eylรผl 1999 รถncesinde iลe girenler iรงin ilk sigortalฤฑ olduklarฤฑ tarihe gรถre 5000 ile 5975 gรผn arasฤฑnda prim gerekiyor. Burada primini tamamlayanlarฤฑn yaลฤฑna bakmadan hak sahibi olmasฤฑ durumu ortaya รงฤฑkฤฑyor.
5- Finlandiya modeli
EYT’de bu modelde Almanya’da uygulanan sisteminde olduฤu gibi belli oranda kesinti belirleniyor ve sigortalฤฑ kesintiyle erken emekli oluyor. Ancak yasanฤฑn sรถylediฤi yaลa gelip emeklilik ลartlarฤฑ oluลunca kesinti ortadan kalkฤฑyor.
EYTโli olmak nedir?
8 Eylรผl 1999’da yรผrรผrlรผฤe giren 4447 sayฤฑlฤฑ yasa ile emekli olmak iรงin aranan sigortalฤฑlฤฑk sรผresi (erkek iรงin 25, kadฤฑn iรงin 20 yฤฑl) ve prim รถdeme (5000 gรผn) ลartlarฤฑnฤฑn yanฤฑna bir de yaล ลartฤฑ (kadฤฑn iรงin 58, erkek iรงin 60 yaล) getirildi.
Yani emekli olmak iรงin sigortalฤฑlฤฑk sรผresi, prim รถdeme ve yaล ลartฤฑ gibi 3 koลulun birlikte saฤlanmasฤฑ aranmaya baลladฤฑ.
EYTโli olmak, 8 Eylรผl 1999 tarihinden รถnceki sigorta koลullarฤฑnฤฑ yerine getiren, prim gรผnรผ kriterini ve รถdemesini saฤlayanlarฤฑn yaลa takฤฑlma sorununu ifade ediyor.
