ABD Kongresi’nin iki kanadฤฑ Senato ve Temsilciler Meclisi, 716 milyar dolarlฤฑk 2019 savunma harcamalarฤฑ yasa tasarฤฑsฤฑnฤฑn nihai hali รผzerinde uzlaลma saฤladฤฑ.
รzerinde uzlaลma saฤlanan tasarฤฑda, Tรผrkiye’ye F-35 yeni nesil savaล uรงaฤฤฑ teslimatฤฑnฤฑn geรงici olarak durdurulmasฤฑ da yer alฤฑyor.
Varฤฑlan uzlaลma metnine gรถre, tasarฤฑnฤฑn yasalaลmasฤฑndan 90 gรผn iรงerisinde ABD Savunma Bakanlฤฑฤฤฑ’nฤฑn Tรผrkiye-ABD iliลkilerinin durumuna yรถnelik bir raporu Kongre’ye sunmasฤฑ gerekiyor.
Bu raporda, Savunma Bakanlฤฑฤฤฑ’nฤฑn Tรผrkiye’nin Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi satฤฑn almasฤฑnฤฑn askeri iliลkilere etkisi ve F-35 yeni nesil savaล uรงaฤฤฑ programฤฑndan รงฤฑkarฤฑlmasฤฑnฤฑn ABD sanayisi iรงin yaratacaฤฤฑ sonuรงlarฤฑn deฤerlendirilmesi bekleniyor.
ABD Savunma Bakanฤฑ Jim Mattis, geรงen haftalarda Kongre’ye yazdฤฑฤฤฑ mektupta F-35 teslimatฤฑnฤฑn durdurulmasฤฑ yรถnรผnde bir adฤฑm atฤฑlmamasฤฑ gerektiฤini sรถylemiลti.
Mattis, her ne kadar “Tรผrkiye’nin otoriter bir yรถnetime doฤru kaydฤฑฤฤฑna ve bunun insan haklarฤฑ ile hukukun รผstรผnlรผฤรผne etkilerine dair Kongre’nin kaygฤฑlarฤฑnฤฑ paylaลฤฑyor olsalar da” F-35 projesinden รงฤฑkarฤฑlmasฤฑnฤฑn tedarik zincirinde sฤฑkฤฑntฤฑ yaratacaฤฤฑnฤฑ ifade etmiลti.
Tasarฤฑnฤฑn Temsilciler Meclisi’nde kabul edilen versiyonunda Savunma Bakanlฤฑฤฤฑ’nฤฑn raporu gelene kadar teslimatฤฑn geรงici olarak durdurulmasฤฑ yer alฤฑrken, Senato’dan eklenen deฤiลiklik maddesinde ise Tรผrkiye’nin projeden tamamen รงฤฑkarฤฑlmasฤฑ รถngรถrรผlรผyordu.
Tรผrkiye’nin projedeki rolรผ nedir?
Tรผrkiye, dรผnyanฤฑn รถnde gelen silah รผreticisi Lockheed Martin tarafฤฑndan geliลtirilen Mรผลterek Taarruz Programฤฑ kapsamฤฑndaki beลinci nesil savaล uรงaฤฤฑ F-35 Lightning II projesine 2002 yฤฑlฤฑnda dahil oldu.
Tรผrkiye, F-35 savaล uรงaklarฤฑnฤฑn bazฤฑ parรงalarฤฑnฤฑ tedarik etmesinin yanฤฑ sฤฑra filosuna eklemek iรงin 116 adet uรงak sipariล etti. Bu uรงaklar iรงin yapฤฑlacak toplam รถdemenin 25 milyar dolar olduฤu aรงฤฑklandฤฑ.
F-35 projesinin web sitesinde yer alan bilgiye gรถre, bu projenin Tรผrkiye’deki ลirketlere toplam katkฤฑsฤฑ yaklaลฤฑk 12 milyar dolar olarak hesaplanฤฑyor. Projenin tedarikรงileri arasฤฑnda ASELSAN, HAVELSAN, ROKETSAN, AYESAล, Alp Havacฤฑlฤฑk, Tรผrk Havacฤฑlฤฑk ve Uzay Sanayii (TUSAล) gibi ลirketler yer alฤฑyor.
Kongre’deki sรผreรง bundan sonra nasฤฑl iลleyecek?
ABD’deki dรผzenlemelerde, savunma harcamalarฤฑyla ilgili tasarฤฑnฤฑn yasalaลmasฤฑ sรผrecinde Kongre’nin iki kanadฤฑ ilk etapta kendi taslaklarฤฑnฤฑ ayrฤฑ ayrฤฑ oylayฤฑp onaylamalarฤฑ gerekiyor.
Bu aลamadan sonra Temsilciler Meclisi ve Senato’dan mรผzakere heyetleri bir araya gelerek, tasarฤฑnฤฑn iki farklฤฑ versiyonu รผzerinde uzlaลma arฤฑyorlar.
Bu uzlaลmanฤฑn saฤlanmasฤฑnฤฑn ardฤฑndan รผzerinde anlaลฤฑlan metin tek bir tasarฤฑ halinde bir kez daha iki farklฤฑ kanatta oylamaya sunuluyor.
Bu oylamadan da geรงtikten sonra onay iรงin Baลkan Donald Trump’a sunuluyor.
Yasa, Trump’ฤฑn imzalamasฤฑyla birlikte yรผrรผrlรผฤe girmiล oluyor.
Tรผrkiye’ye yรถnelik 90 gรผnlรผk takvim de bu onay sรผrecinin tamamlanmasฤฑnฤฑn ardฤฑndan baลlayacak. BBC Tรผrkรงe
