2022 yฤฑlฤฑnda ABD Merkez Bankasฤฑ (Fed) enflasyonla mรผcadeleye odaklandฤฑฤฤฑnda, hฤฑzlฤฑ yรผkselen fiyatlarla mรผcadele edebilmek iรงin faiz oranlarฤฑnฤฑ hฤฑzla artฤฑrmak zorunda kaldฤฑ.
ฤฐki yฤฑl sonra ise รถncelik yeniden deฤiลti. Fed Baลkanฤฑ Jerome Powell’un Jackson Hole konferansฤฑndaki konuลmasฤฑnda da belirtildiฤi gibi, bu sefer iล piyasasฤฑnฤฑ korumak asฤฑl hedef haline geldi. Politikanฤฑn ekonomiye ayak uydurmasฤฑ iรงin tekrar bir ayarlamaya ihtiyaรง var; ancak bu sefer hฤฑz daha az acฤฑlฤฑ olacak.
Powell’ฤฑn faiz indirimlerini iลaret eden konuลmasฤฑ, Fed’in Ocak ayฤฑnda baลlayan dรถnรผลรผmรผnรผ tamamladฤฑ. O dรถnemde iล piyasasฤฑndaki riskler ortaya รงฤฑkmฤฑล ve Fed bu riskleri mรผcadele รถnceliฤi haline getirmiลti.
ลimdiki soru: Zayฤฑflayan bir iล piyasasฤฑ ve yรผkselen iลsizlik oranฤฑ, ekonominin sabit bรผyรผme ve dรผลรผk iลsizlik riskiyle saฤlฤฑklฤฑ bir yere oturduฤuna mฤฑ iลaret ediyor, yoksa hฤฑz kazanacak bir dรผลรผลรผn baลlangฤฑcฤฑ mฤฑ?
Bu sorunun cevabฤฑ yaklaลan istihdam raporlarฤฑnda ortaya รงฤฑkacak ve Fed’in ne kadar hฤฑzlฤฑ faiz indirimine gitmesi gerektiฤini belirleyecek. Powell, “ฤฐล piyasasฤฑ koลullarฤฑnda daha fazla zayฤฑflamayฤฑ istemediฤimizi” aรงฤฑkladฤฑ. Bu aรงฤฑklama, savunmak istediฤi iลsizlik oranฤฑnฤฑn %4,3 civarฤฑnda olduฤunu ve pandemi รถncesindeki sฤฑkฤฑ koลullarฤฑn artฤฑk geรงerli olmadฤฑฤฤฑnฤฑ kabul ettiฤini gรถsteriyor.
Bugรผn %5,25-%5,50 aralฤฑฤฤฑnda olan Fed faiz oranฤฑnฤฑn ekonomiyi kฤฑsฤฑtladฤฑฤฤฑ ve istihdamฤฑ tehdit ettiฤi dรผลรผnรผlรผyor. Bu oran, yetkililerin uzun vadede “nรถtr” olarak gรถrdรผkleri %2,8’lik tahminin รงok รผzerinde. Enflasyonun Fed’in %2 hedefini tutturmaya devam edeceฤini varsayarsak, iล piyasasฤฑndaki deฤiลiklikler, yetkililerin bu nรถtr seviyeye ne kadar hฤฑzlฤฑ ulaลacaฤฤฑnฤฑ ve tam istihdamฤฑ saฤlamak iรงin daha da aลaฤฤฑ inmeleri gerekip gerekmediฤini belirleyecek.
FED’ฤฐN DรNรลรMร
Fed’in iki yฤฑllฤฑk enflasyon savaลฤฑnda faiz oranlarฤฑ รงeyrek asฤฑrฤฑn en yรผksek seviyesine รงฤฑktฤฑ, ancak iล piyasasฤฑnda kayda deฤer bir sorun yaลanmadฤฑ. Yetkililerin bir sonraki toplantฤฑsฤฑ 17-18 Eylรผl’de. Bu toplantฤฑ, sadece birkaรง hafta รถncesine kฤฑyasla รงok farklฤฑ bir ortamda gerรงekleลecek. Fed faiz indirimlerine hazฤฑrlanฤฑrken, iล piyasasฤฑnฤฑn sadece yavaลladฤฑฤฤฑnฤฑ mฤฑ yoksa bir uรงurumun kenarฤฑnda mฤฑ olduฤunu tartฤฑลacak.
Fed’in riskler hakkฤฑndaki dilimleri bu yฤฑl iรงinde istikrarlฤฑ bir ลekilde deฤiลmeye baลladฤฑ. Ocak ayฤฑna kadar politika aรงฤฑklamalarฤฑnda yetkililerin enflasyon risklerine “รงok dikkatli” olduklarฤฑ belirtiliyordu. Sonra o ayda “istihdam ve enflasyon hedeflerine ulaลma risklerinin daha iyi bir dengeye doฤru ilerlediฤi” ifade edildi.
Haziran ayฤฑnda risklerin “daha iyi bir dengeye doฤru” hareket ettiฤini, Temmuz ayฤฑnda ise risklerin “daha iyi bir dengeye doฤru ilerlemeye devam ettiฤini” sรถylediler ve artฤฑk hem iล piyasasฤฑna hem de enflasyona “dikkat ettiklerini” eklediler.
Powell’ฤฑn aรงฤฑklamalarฤฑ โiki gรถrevimize yรถnelik risklerin dengesinin deฤiลtiฤiniโ ve politika yapฤฑcฤฑlarฤฑn โgรผรงlรผ bir iลgรผcรผ piyasasฤฑnฤฑ desteklemek iรงin elimizden gelen her ลeyi yapacaklarฤฑnฤฑโ sรถyleyerek yolculuฤu tamamladฤฑ. ลimdi sฤฑra arayฤฑ kapatmaya geldi.
Yetkililer Eylรผl ayฤฑnda faiz oranฤฑ projeksiyonlarฤฑnฤฑ gรผncelleyerek kesintilerin hฤฑzฤฑna iliลkin gรถrรผลlerini ortaya koyacaklar. Haziran ayฤฑ gibi kฤฑsa bir sรผre รถnce hala yapฤฑลkan enflasyon konusunda endiลeliydiler, iลsizlik oranฤฑnฤฑ %4’te sabit gรถrรผyorlardฤฑ ve bu yฤฑl sadece tek bir รงeyrek puanlฤฑk faiz indirimi รถngรถrรผyorlardฤฑ.
ฤฐstihdam piyasasฤฑnda bir dรผลรผล รถngรถren Pantheon Macroeconomics baล ekonomisti Ian Shepherdson, Powell’ฤฑn tonunu Haziran ayฤฑndaki gรถrรผnรผme gรถre โลaลฤฑrtฤฑcฤฑโ olarak nitelendirdi ve bunu Fed’in deฤiลim iรงin โรงok uzun sรผre beklediฤininโ kanฤฑtฤฑ olarak deฤerlendirdi.
‘รOK FARKLI BIฬR TABLO’
Fed kendi veri savaลlarฤฑnฤฑ yaลฤฑyor. Temmuz ayฤฑndaki sadece 114.000 kiลilik istihdam artฤฑลฤฑ, pandemi dรถnemi ortalamasฤฑndan belirgin ลekilde daha zayฤฑf olmakla birlikte, pandemi รถncesinde nรผfus artฤฑลฤฑnฤฑ karลฤฑlamak iรงin makul bir hฤฑz olarak kabul edilen oranla uyumlu.
Yakฤฑndan izlenen bir baลka รถlรงรผt olan aรงฤฑk iลlerin iลsizlere oranฤฑ, pandemi sฤฑrasฤฑnda 2’ye 1 olan tarihi yรผksek seviyesinden 1,2’ye 1’e dรผลerek ekonominin normalleลtiฤinin bir baลka iลareti olarak pandemi รถncesi seviyelere yaklaลtฤฑ.
Powell Cuma gรผnรผ yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada %4,3’lรผk iลsizlik oranฤฑnฤฑ bir miktar kรผรงรผmseyerek, bu oranฤฑn doฤrudan iล kayฤฑplarฤฑndan deฤil, artan iลgรผcรผ arzฤฑ ve yavaลlayan iลe alฤฑmlardan kaynaklandฤฑฤฤฑnฤฑ belirtti ve โGรผรงlรผ bir iลgรผcรผ piyasasฤฑnฤฑ korurken ekonominin %2 enflasyona geri dรถneceฤini dรผลรผnmek iรงin iyi bir neden varโ dedi.
Boston Fed Baลkanฤฑ Susan Collins verdiฤi bir rรถportajda iลgรผcรผ piyasasฤฑnda โgenel bir esneklikโ olduฤunu ve iลsizlik oranฤฑnฤฑn muhtemelen dengelenmek รผzere olduฤunu hissettiฤini belirterek โGรถrdรผฤรผm ลey, bir ‘patlama’ deฤil, bazฤฑ plato kanฤฑtlarฤฑโ dedi.
Yine de, iลgรผcรผ piyasasฤฑnฤฑn gรถrรผndรผฤรผnden daha zayฤฑf olabileceฤine dair endiลeler var; bu riskler รถnรผmรผzdeki aylarda ortaya รงฤฑkabilir ve Fed’i โmaksimum istihdamโ hedefini savunmak iรงin daha hฤฑzlฤฑ veya daha derin faiz indirimlerine itebilir.
