Tรผrk bankalarฤฑnฤฑn borรงlanma performansฤฑndaki artฤฑลฤฑn, uluslararasฤฑ yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑn sektรถre olan gรผveninin yeniden kazanฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ gรถstermesi aรงฤฑsฤฑndan รถnemli olduฤunu belirten Morales, uygulanan politikalarฤฑn ‘tutarlฤฑ’ ลekilde sรผrdรผrรผlebilirliฤini ise kredi notu aรงฤฑsฤฑndan ‘olumlu’ olarak nitelendirdi.
CNBC-eโye konuลan Morales, Tรผrk Lirasฤฑ’nฤฑn geleceฤiyle ilgili “TL’nin kademeli deฤer kaybฤฑ dezenflasyon yolunda bir engel deฤil. Dolar karลฤฑsฤฑnda TL’nin yฤฑlฤฑ 36 TL seviyesinde kapatmasฤฑnฤฑ beklediklerini ekledi.
Morales, “Politikacฤฑlar iรงin asฤฑl zorluk, enflasyonu benzer kategorideki รผlkelere yakฤฑn seviyelere dรผลรผrmek iรงin uzun bir sรผre boyunca genel sฤฑkฤฑ politika duruลunu sรผrdรผrmektir” dedi.
Kredi notlarฤฑnฤฑn รผlkeler ve bu รผlkelere yatฤฑrฤฑm yapmayฤฑ dรผลรผnen yabancฤฑ yatฤฑrฤฑmcฤฑlar iรงin kritik รถneme sahip olduฤu dรผลรผnรผlรผr. Bรผyรผk fonlarฤฑn รงoฤu, dรผลรผk kredi notuna sahip รผlkelere yรถnelik portfรถy ve sermaye yatฤฑrฤฑmlarฤฑnฤฑ riskli olarak algฤฑlฤฑyor ve yatฤฑrฤฑmcฤฑlar ancak bu riski yansฤฑtan yรผksek bir getiri oranฤฑ karลฤฑlฤฑฤฤฑnda รผlkede herhangi bir varlฤฑฤa yatฤฑrฤฑm yapmaya istekli oluyor. Dรผลรผk kredi notu global piyasalarda yรผksek borรงlanma maliyetini de beraberinde getirir. Bunun dฤฑลฤฑnda ลirket deฤerlemeleri, kullanฤฑlan รผlke risk parametreleri sebebiyle kredi notlarฤฑndan da genellikle doฤrudan etkilenir.
Tรผrkiye’nin kredi notu:
Tรผrkiye iรงin รถzellikle 2000’li yฤฑllarฤฑn baลlarฤฑnda yatฤฑrฤฑm yapฤฑlabilir seviyelere ulaลmฤฑล olan kredi notu, geรงtiฤimiz yฤฑllarda ard arda negatif not revizyonlarฤฑyla yeniden “spekรผlatif” seviyelere gerilemiลti. Fakat รถzellikle seรงimin hemen รถncesinde baลlayan bir hareketlilik, dรถviz cinsinden รผlke notunda yukarฤฑ bir trend beklentisi yarattฤฑ. Ardarda gelen pozitif not kararlarฤฑ da bundan sonrasฤฑ iรงin pozitif havayฤฑ ortaya รงฤฑkaran bir unsur oldu.
Uluslararasฤฑ kredi derecelendirme kuruluลu Fitch Ratings, kredi notunu 1994 yฤฑlฤฑnda spekรผlatif B seviyesinden deฤerlendirmeye baลladฤฑฤฤฑ Tรผrkiyeโyi 30 yฤฑl sonra 2024โte yine baลka bir spekรผlatif seviyeyi iลaret eden B+ kademesinden deฤerlendiriyor.
Morales’in CNBC-e’ye verdiฤi rรถprotaj ลรถyle:
“Fitch tarafฤฑndan son yayฤฑmlanan raporda Tรผrk bankalarฤฑ iรงin yerel para cinsinden not artฤฑrฤฑmlarฤฑ gรถrdรผk. Aynฤฑ pozitif gรถrรผnรผmรผn Tรผrkiye ekonomisinin geneli iรงin sรถylemek mรผmkรผn mรผ?
Mart ayฤฑ baลฤฑndaki derecelendirme aksiyonumuzdan beri, hรผkรผmetin โB+โ derecesine Pozitif Gรถrรผnรผm ile yรผkseltilmesinden bu yana, uluslararasฤฑ rezervlerde รถnemli bir iyileลme gรถzlemledik. Bu iyileลme sadece rezerv seviyeleri aรงฤฑsฤฑndan deฤil, aynฤฑ zamanda net rezervlerin kompozisyonunun da (dรถviz swaplarฤฑ hariรง tutulduฤunda) pozitif hale gelmesi aรงฤฑsฤฑndan da รถnemli. Bu geliลme, kฤฑsmen finansal dolarizasyonun azalmasฤฑyla saฤlandฤฑ.
Eฤer bu politika tutarlฤฑlฤฑฤฤฑ sรผrdรผrรผlebilirse…
Buna raฤmen, hala gรผรงlรผ olan fiyat baskฤฑlarฤฑ ve direnรงli iรง talep baฤlamฤฑnda enflasyon temel politika zorluฤu olmaya devam ediyor. Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn hedeflenen banka dรผzenlemelerinin de yardฤฑmฤฑyla finansal koลullarฤฑ nispeten sฤฑkฤฑ tutmasฤฑnฤฑ beklerken, asgari รผcret ayarlamalarฤฑna iliลkin kararlar da dahil olmak รผzere maliye ve gelir politikalarฤฑnฤฑn muhtemelen iรง talebi soฤutacak ลekilde kalibre edileceฤini dรผลรผnรผyoruz. Eฤer bu politika tutarlฤฑlฤฑฤฤฑ sรผrdรผrรผlebilirse, enflasyonun dรผลmesine, cari aรงฤฑฤฤฑn daralmasฤฑna ve uluslararasฤฑ rezervlerde sรผrdรผrรผlebilir bir iyileลmeye katkฤฑ saฤlayarak Tรผrkiyeโnin kredi deฤerliliฤini olumlu etkileyecektir.
Ekonomi yรถnetiminin vergilendirme konusundaki son รงabalarฤฑnฤฑ nasฤฑl deฤerlendiriyorsunuz? Vergi yรผkรผnรผn tabana mฤฑ yoksa tavana mฤฑ yayฤฑlacaฤฤฑ konusunda birรงok tartฤฑลma var. Bu tartฤฑลmalarฤฑ vergi adaleti aรงฤฑsฤฑndan nasฤฑl deฤerlendiriyorsunuz?
Hรผkรผmetin politika kararlarฤฑ, vergi ile ilgili olanlar da dahil olmak รผzere, tavsiyede bulunmuyoruz. Maliye politikasฤฑna iliลkin mevcut odak noktamฤฑz, geรงen ay aรงฤฑklanan harcama kฤฑsฤฑtlama tedbirlerinin ve potansiyel gelir tedbirlerinin merkezi yรถnetim aรงฤฑฤฤฑnฤฑ ne รถlรงรผde dรผลรผreceฤi ve Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn daha sฤฑkฤฑ politika duruลuyla tutarlฤฑlฤฑฤฤฑ artฤฑrarak enflasyonu kontrol altฤฑna alma hedefini ne รถlรงรผde destekleyeceฤidir.
Kredฤฐ rating derecelendirme perspektifimizden bakฤฑldฤฑฤฤฑnda kamu maliyesi, dรผลรผk borรง seviyeleri (GSYH’nin %30’u), gรผรงlรผ gelir tabanฤฑ, yรถnetilebilir borรง amortismanlarฤฑ ve iyileลen finansman koลullarฤฑ sayesinde emsallerine gรถre gรผรงlรผ kalmaya devam etmektedir.
Enflasyon tahminimizi %43’e yรผkselttik
Tรผrkiye Cumhuriyet Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn yฤฑl sonu enflasyon tahmini yรผzde 38. Bu hedefin mevcut politikalarla ulaลฤฑlabilir olduฤunu dรผลรผnรผyor musunuz? Merkez Bankasฤฑ, 27 Haziran’daki toplantฤฑsฤฑnda faiz oranlarฤฑnฤฑ yรผzde 50’de sabit tutarak enflasyonla mรผcadelesine devam sinyali verdi. Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn faiz oranlarฤฑyla ilgili nasฤฑl bir hamle yapmasฤฑnฤฑ bekliyorsunuz?
Tรผrkiye’nin makroekonomik senaryosuna iliลkin Haziran gรผncellememizde, iรง talebin direnรงli seyri ve รถzellikle Nisan ayฤฑnda gรถzlenen beklenenden gรผรงlรผ enflasyon ivmesi nedeniyle Mart ayฤฑnda %40 olan 24 yฤฑl sonu enflasyon tahminimizi %43’e yรผkselttik. Haziran ayฤฑndaki para politikasฤฑ kararฤฑnda da vurgulandฤฑฤฤฑ รผzere, Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn sฤฑkฤฑ politika duruลunu sรผrdรผrmekte kararlฤฑ olduฤunu dรผลรผnรผyoruz. Sonuรง olarak, TCMB’nin ana politika faizini sadece yฤฑl sonunda 250 baz puan indirmesini bekliyoruz. Politika yapฤฑcฤฑlarฤฑn รถnรผndeki zorluk, enflasyonu benzer รผlkelerle karลฤฑlaลtฤฑrฤฑlabilir seviyelere indirmek iรงin genel olarak sฤฑkฤฑ bir politika duruลunu uzun bir sรผre devam ettirmektir.
Geรงmiล dรถneme kฤฑyasla daha rasyonel politikalar nedeniyle yabancฤฑ yatฤฑrฤฑmcฤฑlar bir sรผredir Tรผrkiye’ye portfรถy yatฤฑrฤฑmlarฤฑ ve carry-trade yoluyla giriyor. Bu yabancฤฑ yatฤฑrฤฑm giriลinin uzun vadeli sermaye yatฤฑrฤฑmlarฤฑna (foreign direct investment) dรถnรผลmesini bekliyor musunuz?
Yerel seรงimlerin ardฤฑndan, yatฤฑrฤฑmcฤฑlar arasฤฑnda mevcut politika yรถnรผnรผn sรผrdรผrรผlebilirliฤine iliลkin gรผvenin arttฤฑฤฤฑ ve yurtiรงi ekonomik aktรถrler tarafฤฑndan dรถviz kuru istikrarฤฑna iliลkin beklentilerin iyileลtiฤi, รถrneฤin daha dรผลรผk finansal dolarizasyonun desteklendiฤi gรถrรผlmektedir.
Gรผven, dรถviz kuru ve finansal piyasalardaki mevcut olumlu dinamiklerin รถnemli bir bileลeni olduฤundan, mevcut politika normalleลmesi ve yeniden dengeleme sรผrecinin enflasyonda kalฤฑcฤฑ bir dรผลรผลe yol aรงacaฤฤฑna dair daha fazla gรผvenin, merkez bankasฤฑ ara enflasyon hedeflerinin hala รถnemli รถlรงรผde รผzerinde olan daha dรผลรผk enflasyon beklentilerini ve uzun vadeli sermaye giriลlerini desteklemek iรงin รถnemli olacaฤฤฑnฤฑ dรผลรผnรผyoruz.
Tรผrk Lirasฤฑ’nฤฑn istikrarฤฑ hakkฤฑnda ne dรผลรผnรผyorsunuz? Son gรผnlerde dolar/TL paritesinde yine yukarฤฑ yรถnlรผ hareketler gรถrรผyoruz. Uzun sรผredir 32,20 seviyelerinde yatay seyreden parite 33โlรผ seviyeleri yeniden gรถrdรผ.
Yฤฑl sonuna kadar dolar/TLโde kademeli bir artฤฑล bekliyor musunuz? Eฤer kurda yukarฤฑ yรถnde bir artฤฑล olursa bunun enflasyona geรงiลkenliฤi sizce nasฤฑl olur?
Tรผrk Lirasฤฑ’nฤฑn kademeli olarak deฤer kaybetmesini ve yฤฑlฤฑ muhtemelen ABD dolarฤฑ karลฤฑsฤฑnda 36 civarฤฑnda tamamlamasฤฑnฤฑ bekliyoruz. Sฤฑkฤฑ para politikasฤฑ duruลu beklentisi, daha tutarlฤฑ maliye ve gelir politikalarฤฑ, seviye ve kompozisyon aรงฤฑsฤฑndan daha gรผรงlรผ uluslararasฤฑ rezervler, dฤฑล finansmana eriลim ve azalan cari aรงฤฑk ile desteklendiฤinde, TL’de รถnceki yฤฑllarda olduฤu gibi keskin bir deฤer kaybฤฑ beklemiyoruz. Gรถrรผลรผmรผze gรถre, politika duruลu beklentileri รงฤฑpaladฤฑฤฤฑ ve lira varlฤฑklarฤฑn cazibesini desteklediฤi iรงin, TL’nin kademeli deฤer kaybฤฑ enflasyonla mรผcadele patikasฤฑ iรงin bir engel teลkil etmemelidir.
Tรผrkiye’nin gri listeden รงฤฑkarฤฑlmasฤฑ kredi derecelendirme aksiyonlarฤฑnฤฑ nasฤฑl etkiler?
FATF gri listesinden รงฤฑkarฤฑlmayฤฑ Tรผrkiye’nin รผlke notu iรงin bir derecelendirme faktรถrรผ olarak vurgulamadฤฑk. Gรถrรผลรผmรผze gรถre, Tรผrkiye’nin 2021’e dahil edilmesinin yerel bankalar iรงin dฤฑล finansmana eriลim veya muhabir iliลkileri aรงฤฑsฤฑndan รถlรงรผlebilir bir olumsuz etkisi olmamฤฑลtฤฑr. Devlet ve bankalar da dahil olmak รผzere Tรผrk kuruluลlarฤฑnฤฑn finansmana eriลim koลullarฤฑnฤฑ olumsuz etkileyen ana faktรถrlerin ve 2021-2022’de sฤฑnฤฑrlฤฑ sermaye giriลlerinin, artan politika belirsizliฤi ve dรผลรผk faiz oranlarฤฑna odaklanan รถnceki politika karฤฑลฤฑmฤฑndan kaynaklanan potansiyel makroekonomik ve finansal istikrar riskleriyle ilgili olduฤuna inanฤฑyoruz.
Bununla birlikte, yakฤฑn zamanda aรงฤฑklanan FATF hamlesini, Tรผrkiye’nin 2023 genel seรงimlerinden sonraki daha geniล politika normalleลme sรผreci baฤlamฤฑnda deฤerlendirebiliriz. Tรผrk bankalarฤฑnฤฑn 2Y23’ten bu yana dฤฑล borรงlanmalarฤฑndaki artฤฑลฤฑn, Tรผrkiye’nin daha geleneksel makroekonomik politikalarฤฑ benimsemesinden bu yana uluslararasฤฑ yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑn sektรถre olan gรผvenini yeniden kazandฤฑฤฤฑna iลaret ettiฤini belirtmiลtik. Halen yรผksek olan fonlama maliyeti ve bankalarฤฑn genel olarak yeterli sermaye ve YP likidite tamponlarฤฑ gรถz รถnรผne alฤฑndฤฑฤฤฑnda, Tรผrk bankalarฤฑ fฤฑrsatรงฤฑ bir ลekilde piyasaya girmeye devam edecek gibi gรถrรผnรผyor.
