ฤฐngiltere Baลbakanฤฑ Boris Johnson bugรผn รผlkesinde 3 gรผnlรผk bir zirve iรงin bir araya gelen G7 liderlerinin yoksul รผlkelere, รถnรผmรผzdeki yฤฑl toplam 1 milyar doz aลฤฑ baฤฤฑลlama konusunda anlaลacaฤฤฑ beklentisini dile getirmiลti.
ABD Baลkanฤฑ Joe Biden’ฤฑn koronavirรผsle mรผcadele hamlesine 500 milyon Pfizer aลฤฑsฤฑ baฤฤฑลlayarak baลlanacaฤฤฑnฤฑ aรงฤฑklamasฤฑndan birkaรง saat sonra da Boris Johnson รผlkesinin de 100 milyon doz aลฤฑ baฤฤฑลฤฑ yapacaฤฤฑnฤฑ bildirmiลti.
Ancak kรผresel aลฤฑ ittifakฤฑ Covax’ฤฑn eล baลkanฤฑ Seth Berkley, bu miktarlarฤฑn salgฤฑnฤฑ durdurmak iรงin yetersiz olacaฤฤฑnฤฑ ve yeni Covid varyantlarฤฑnฤฑn yayฤฑlmasฤฑndan รถnce yetiลemeyeceฤini sรถyledi.
Berkley, ฤฐngiltere’nin Cornwall bรถlgesinde bir araya gelen G7 liderlerine daha fazla aลฤฑ baฤฤฑลฤฑnda bulunmalarฤฑ รงaฤrฤฑsฤฑ yaptฤฑ, dรผnyada aลฤฑnฤฑn adil paylaลฤฑmฤฑ amacฤฑyla oluลturulan Covax ittifakฤฑnฤฑn en az 2,5 milyar doz aลฤฑ sipariลi verdiฤini ancak bu aลฤฑlarฤฑn yฤฑl sonuna doฤru ve 2022 iรงinde geleceฤini hatฤฑrlattฤฑ.
Berkley BBC’ye bunun yanฤฑ sฤฑra aลฤฑ ihracatฤฑndan kaรงฤฑnฤฑlmasฤฑ gerektiฤini, bunun aลฤฑ รผretimini de hฤฑzlandฤฑracaฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
Dรผnya Saฤlฤฑk รrgรผtรผ’nรผn Covid-19 konusundaki รถzel gรถrevlisi Dr. David Nabarro da aลฤฑ baฤฤฑลฤฑnฤฑn bir hayฤฑr faaliyeti olarak sunulmamasฤฑ gerektiฤinin altฤฑnฤฑ รงizerek, G7 liderlerine salgฤฑnฤฑ kรผresel bir problem olarak belirlemeleri รงaฤrฤฑsฤฑ yaptฤฑ ve dรผnyadaki herkesin aลฤฑlanmasฤฑnฤฑn varlฤฑklฤฑ รผlkelerin de รงฤฑkarlarฤฑnฤฑn gereฤi olduฤunu sรถyledi.
‘Telif haklarฤฑndan vazgeรงin’
Dรผnyanฤฑn รถnde gelen sanayileลmiล รผlkelerinden oluลan (ABD, ฤฐngiltere, Almanya, Fransa, Japonya, Kanada, ฤฐtalya) G7 grubunun zirvesine ev sahipliฤi yapan ฤฐngiltere Baลbakanฤฑ Johnson’un aรงฤฑkladฤฑฤฤฑ 1 milyar doz aลฤฑ baฤฤฑลฤฑ hedefini eleลtiren sadece Covax deฤil.
Aลฤฑlama iรงin kampanya yรผrรผten bazฤฑ baลka gruplardan da “okyanusta damla gibi” eleลtirisi geldi.
Uluslararasฤฑ yardฤฑm kuruluลu Oxfam, dรผnyada yaklaลฤฑk 4 milyar insanฤฑn aลฤฑ konusunda Covax’a baฤฤฑmlฤฑ olduฤunu aรงฤฑkladฤฑ.
Koronavirรผsรผn neden olduฤu Covid-19 hastalฤฑฤฤฑ dรผnyada ลu ana kadar yaklaลฤฑk 3,9 milyon insanฤฑn รถlรผmรผne yol aรงtฤฑ ve kรผresel ekonomiye bรผyรผk zarar verdi. Salgฤฑn 2019’da ilk olarak รin’de ortaya รงฤฑktฤฑฤฤฑndan beri 210 รผlkeye yayฤฑldฤฑ.
ฤฐngiltere’de yetiลkin nรผfusunun yรผzde 77’sine ilk doz aลฤฑlarฤฑ yapฤฑldฤฑ, bu oran ABD’de de yรผzde 64’e kadar รงฤฑktฤฑ. Ama dรผnya รงapฤฑnda salgฤฑnฤฑn yok edilebilmesi iรงin bรผtรผn รผlkelerde yaygฤฑn aลฤฑlama yapฤฑlmasฤฑ gerekiyor.
Dรผnya nรผfusunun yaklaลฤฑk 8 milyar olduฤu ve รงoฤu aลฤฑnฤฑn iki doz olduฤu gรถz รถnรผne alฤฑndฤฑฤฤฑnda, aลฤฑlama kampanyalarฤฑnฤฑ yรผrรผtenler geliลmiล ekonomilerin liderlerinin รงok daha bรผyรผk miktarlarda baฤฤฑลtan sรถz etmesi gerektiฤini sรถylรผyorlar.
Oxfam’ฤฑn saฤlฤฑk politikalarฤฑ bรถlรผmรผ baลkanฤฑ Anna Marriott dรผnyanฤฑn salgฤฑnฤฑ silebilmek iin 11 milyar doz aลฤฑya ihtiyacฤฑ olduฤunu sรถylรผyor.
Oxfam ayrฤฑca G7 liderlerini aลฤฑlarฤฑn telif haklarฤฑnฤฑn kaldฤฑrฤฑlmasฤฑnฤฑ desteklemeye de รงaฤฤฑrฤฑyor.
Anna Marriott, “Geliลmekte olan รผlkelerde yaลayan milyonlarca insanฤฑn hayatlarฤฑ zengin uluslarฤฑn ve kar hฤฑrsฤฑ gรผden ilaรง ลirketlerinin insafฤฑna terk edilemez” diye konuลtu.
ฤฐngiltere’de yoksullukla mรผcadele รงalฤฑลmasฤฑ yapan One adlฤฑ grubun baลkanฤฑ Liz Wallace da BBC’ye G7 liderlerinin aลฤฑ baฤฤฑลlarฤฑ aรงฤฑklamasฤฑnฤฑn iyi bir baลlangฤฑรง olduฤunu ancak bunun hฤฑzlandฤฑrฤฑlmasฤฑnฤฑn hayati รถnem taลฤฑdฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
Johnson ne dedi?
Baลbakan Johnson Birleลik Krallฤฑk’taki aลฤฑlama kampanyasฤฑnฤฑn baลarฤฑyla yรผrรผtรผlmesi sonucunda, รผlkenin ฤฑsmarlamฤฑล olduฤu fazla aลฤฑlarฤฑn 100 milyon dozluk bir kฤฑsmฤฑnฤฑ รถnรผmรผzdeki 12 ay iรงinde daha yoksul รผlkelere baฤฤฑลlayacaฤฤฑnฤฑ aรงฤฑkladฤฑ.
ABD Baลkanฤฑ Joe Biden da dรผn รผlkesinin dรผnyanฤฑn 100’e yakฤฑn รผlkesine daฤฤฑtฤฑlmak รผzere 500 milyon doz Pfizer aลฤฑsฤฑ sipariล ettiฤini aรงฤฑklamฤฑลtฤฑ.
Ancak bu aลฤฑlarฤฑn ne zaman daฤฤฑtฤฑlabileceฤi de kritik รถnem taลฤฑyor.
ฤฐngiltere’nin 5 milyon dozluk ilk parti baฤฤฑลฤฑ รถnรผmรผzdeki haftalardan itibaren gรถnderilmeye baลlanacak ve Eylรผl sonuna kadar yerlerine ulaลacak.
Baลbakan Johnson kalan 95 milyon dozun ise 2021’in son รผรง ayฤฑ ile 2022 iรงinde baฤฤฑลlanacaฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
Bu baฤฤฑลlarฤฑn yรผzde 80’i kรผresel aลฤฑ ittifakฤฑ Covax รผzerinden daฤฤฑtฤฑlacak kalanlar ise ihtiyacฤฑ olan รผlkelerle ikili temaslar sonucunda yรถnlendirilecek.
Boris Johnson รถnรผmรผzdeki รผรง ay iรงinde 5 milyon doz aลฤฑ baฤฤฑลฤฑnฤฑn รงok az olduฤu yolundaki eleลtirileri ise kabul etmedi.
Baลbakan BBC’ye verdiฤi mรผlakatta, hรผkรผmetin bizzat Oxford/AstraZeneca aลฤฑsฤฑna verdiฤi desteฤin bile dรผnyada salgฤฑnla mรผcadeleye bรผyรผk bir katkฤฑ olduฤunu sรถyledi.
“Bu รผlkenin insanlarฤฑ dรผnyanฤฑn en yoksul รผlkelerinde Covax tarafฤฑndan daฤฤฑtฤฑlan 1,5 milyar doz aลฤฑnฤฑn รผรงte birinin ฤฐngiltere’nin yapmฤฑล olduฤu anlaลma sayesinde Oxford/AstraZeneca aลฤฑsฤฑ olmasฤฑyla gurur duymasฤฑ gerekir bence. Bu, daha Covax’a yaptฤฑฤฤฑmฤฑz 548 milyon sterlin ve Gavi’ye e yaptฤฑฤฤฑmฤฑz 1,6 milyar sterlinlik katkฤฑlarฤฑn dฤฑลฤฑnda olan katkฤฑmฤฑz. Evet buna ek olarak Eylรผl’e kadar 5 milyon doz aลฤฑ baฤฤฑลฤฑ ama bir yฤฑl dolmadan 100 milyon doz aลฤฑ baฤฤฑลlamฤฑล olacaฤฤฑz. Bunlar รงok bรผyรผk rakamlar.”
