Hazine ve Maliye Bakanlฤฑฤฤฑ daha รถnce yaptฤฑฤฤฑ duyuruda enflasyon ve dรถviz kuru olmak รผzere bazฤฑ ekonomi baลlฤฑklarฤฑyla iliลkili bir aรงฤฑklamanฤฑn yapฤฑlacaฤฤฑnฤฑ aktarmฤฑลtฤฑ.
Gรผn iรงinde dolar/TL kuru 17,52’ye kadar รงฤฑkmฤฑลtฤฑ. Hazine ve Maliye Bakanlฤฑฤฤฑ’nฤฑn yeni bir aรงฤฑklama yapฤฑlacaฤฤฑnฤฑ duyurmasฤฑnฤฑn ardฤฑndan piyasa beklentilerinin bu yรถne kaymasฤฑyla kur 16,76 seviyesine kadar geriledi.
Beklenen aรงฤฑklama akลamฤฑn ilerleyen saatlerinde geldi. Yeni enstrรผmanฤฑn aรงฤฑklanmasฤฑnฤฑn ardฤฑndan kur yeniden 17,20’nin รผzerine รงฤฑktฤฑ. Euro/TL ise kฤฑsa sรผren dรผลรผล sonrasฤฑ 18,35’in รผzerine รงฤฑktฤฑ.
Devlet iรง borรงlanma senedinin detaylarฤฑ
BBC Tรผrkรงe’nin haberine gรถre Hazine ve Maliye Bakanlฤฑฤฤฑ’nฤฑn aรงฤฑkladฤฑฤฤฑ gelire endeksli devlet iรง borรงlanma senedi sadece gerรงek kiลilere sunulacak.
Amacฤฑn bireylerin tasarruflarฤฑnฤฑ Tรผrk Lirasฤฑ varlฤฑklarda tutmasฤฑnฤฑn teลvik edilmesi ve yatฤฑrฤฑmcฤฑ tabanฤฑnฤฑn geniลletilmesi olduฤu vurgulandฤฑ.
รlke genelinde duyuru ve talep toplama iลlemleri yoluyla senet ihraรง edilecek.
Senede iliลkin talep toplama iลlemleri ile senedin ihracฤฑ, kupon ve anapara รถdemeleri Hazine ve Maliye Bakanlฤฑฤฤฑ’nฤฑn sitesinde yayฤฑnlanacak ve duyuruda belirtilecek bankalar aracฤฑlฤฑฤฤฑ ile gerรงekleลtirilecek.
Hangi kurumun gelirine endeksleneceฤi รถnemli
Dรผnya gazetesinin haberine gรถre 1990’lฤฑ yฤฑllarda da yapฤฑlan ve 2010 yฤฑlฤฑna kadar ihraรงlarฤฑ devam eden gelire endeksli senetler zarar etmesi mรผmkรผn olmayan bir kamu kurumuna endeksleniyor ve kupon ile ana para รถdemeleri belirleniyor.
Gazeteye konuลan bankacฤฑlฤฑk kaynaklarฤฑ yeni enstrรผmanฤฑn faizinin ve vadesinin ihraรง duyurusunda belli olacaฤฤฑnฤฑ belirtti.
Bu kaynaklara gรถre belirlenecek kurum รถnemli; yรผksek gelirli kurumlar gรถrece yรผksek bir faiz verebilir.
Bloomberg HT’nin haberine gรถre de 2009 yฤฑlฤฑnda Hazine Mรผsteลarlฤฑฤฤฑ benzer bir enstrรผmanฤฑ kamuoyuna sunmuลtu.
O dรถnem gรผndeme gelen enstrรผmanฤฑn getirilerinin, Tรผrkiye Petrolleri Anonim Ortaklฤฑฤฤฑ (TPAO), Devlet Malzeme Ofisi (DMO) ve Kฤฑyฤฑ Emniyeti Genel Mรผdรผrlรผฤรผ’nden (KEGM) bรผtรงeye aktarฤฑlan paylardan oluลmasฤฑ รถngรถrรผlmรผลtรผ.
“Hazineye yรผk getirecektir”
Enflasyonun Mayฤฑs ayฤฑnda 1998 yฤฑlฤฑndan beri en yรผksek seviyesine รงฤฑkarak yรผzde 73,5 olarak aรงฤฑklanmasฤฑ, yรผzde 14 olan politika faizi ile arasฤฑndaki makasฤฑn daha da yรผkselmesine yol aรงtฤฑ.
Bu yรผzden uzun zamandฤฑr piyasada enflasyon endeksli yeni bir enstrรผmanฤฑn aรงฤฑklanmasฤฑ beklentisi vardฤฑ.
Bunda Kur Korumalฤฑ Mevduat (KKM) sisteminin bireyleri enflasyona karลฤฑ korumamasฤฑnฤฑn da etkisi bulunuyor.
Ancak Hazine ve Maliye Bakanlฤฑฤฤฑ’ndan bu beklentiye paralel bir aรงฤฑklama gelmedi.
Hazine ve Maliye Bakanlฤฑฤฤฑ’nฤฑn aรงฤฑkladฤฑฤฤฑ devlet iรง borรงlanma senedinin getirisinin ne olduฤu, buna baฤlฤฑ olarak da talebin ne kadar olacaฤฤฑ henรผz bilinmiyor.
Ancak analistler ve ekonomistler, aรงฤฑklanan bu enstrรผmanฤฑn enflasyon ve yรผkselen kura karลฤฑ bir koruma saฤlamasฤฑ ya da kurun yรผkseliลini durdurmasฤฑnฤฑ beklemiyor.
‘Faizi artฤฑrmamak iรงin’
Icrypex’ten Strateji Geliลtirme Mรผdรผrรผ Tuฤba รzay, Hazine ve Maliye Bakanlฤฑฤฤฑ’nฤฑn aรงฤฑkladฤฑฤฤฑ devlet iรง borรงlanma senedinin KKM gibi hazineye yรผk getireceฤini vurguluyor.
BBC Tรผrkรงe’ye konuลan ekonomist รzay, faiz artฤฑrmamak iรงin KKM ve devlet iรง borรงlanma senedi gibi yeni adฤฑmlarฤฑn duyurulduฤunu aรงฤฑklฤฑyor:
“Bu aรงฤฑklamalarฤฑn etkisi รงok kฤฑsa sรผreli. Bu tarz aรงฤฑklamalar bu ลekilde yapฤฑlmamalฤฑ, hele ki gรผven ortamฤฑ zedelenmiล, enflasyon ve kur artmaya devam ederkenโฆ
“Bunlar gรผnรผ kurtarma รงabalarฤฑ. Bunlarฤฑn hiรงbir sorunu รงรถzebilecek adฤฑmlar deฤil. Sadece sorunlarฤฑn รงรถzรผmรผnรผ รถteliyoruz ve hazinenin yรผkรผnรผ artฤฑrฤฑyoruz.”
Kurdaki yรผkseliลin nedenleri
Son gรผnlerde dolar/TL kurundaki yรผkseliลin hฤฑzlanmasฤฑnฤฑn yanฤฑ sฤฑra Tรผrkiye’nin risk primi gรถstergesi olan CDS’leri de yรผkselmekte.
ฤฐhracatฤฑn artmasฤฑnฤฑ hedefleyen yeni ekonomi modeline raฤmen dฤฑล ticaret aรงฤฑฤฤฑ ise Mayฤฑs ayฤฑnda bir รถnceki yฤฑlฤฑn aynฤฑ dรถnemine gรถre yรผzde 157 arttฤฑ.
Ekonomist รzay, enflasyonun, dฤฑล ticaret aรงฤฑฤฤฑnฤฑn, cari aรงฤฑฤฤฑn, TL’deki deฤer kaybฤฑnฤฑn artmaya devam etmesinin, TL’ye ve ekonomiye gรผvenin daha da azalmasฤฑna yol aรงtฤฑฤฤฑnฤฑ vurguluyor:
“Hem hazinenin borcu hem cari aรงฤฑฤฤฑn artmasฤฑโฆ En korkulan ikiz aรงฤฑktฤฑr, kamu borcu ve dฤฑล ticaret aรงฤฑฤฤฑnฤฑn aynฤฑ anda artmasฤฑ. Buraya mฤฑ gidiyoruz endiลelerinin ortaya รงฤฑkmasฤฑna yol aรงฤฑyor.
“Dรผnyada para gรผvenli limanlara artmaya devam ediyor. Dolarda parasal sฤฑkฤฑlaลmadan รถtรผrรผ bir gรผรงlenme var, TL’nin kendi sebepleri dolasฤฑyla deฤer kaybฤฑ da devam edince kurdaki yรผkseliล hฤฑzlanฤฑyor.”
Ekonomistler ne dedi?
ฤฐktisatรงฤฑ Mahfi Eฤilmez, “Faize faiz dememek iรงin yaptฤฑklarฤฑmฤฑzฤฑ yazsak roman olur” dedi.
Medley Advisors Geliลmekte Olan Piyasalar Analisti Nick Stadtmiller gelire endeksli senetlerin kur korumalฤฑ mevduatlar gibi zaman kazanmak ve liraya geรงici olarak bir istikrar kazandฤฑrmak iรงin รงฤฑkarฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ belirtti:
“Benzer รถnlemlerle bir yฤฑl boyunca bir รงรถkรผลรผ engelleme ihtimalleri yรผksek fakat makro dengesizliklerin er geรง dรผzeltilmesi gerekecektir.”
Handelsbanken Capital Markets’tan kฤฑdemli ekonomist Erik Meyersson dolar/TL kurunun kฤฑsa sรผreli dรผลรผลten sonra kaldฤฑฤฤฑ seviyeye yรผkseldiฤi bir grafik paylaลarak “Piyasalar Nebati’nin kabare gรถsterisinden etkilenmemiล” dedi.
Bluebay Varlฤฑk Yรถnetimi’nden Tim Ash, Tรผrkiye’nin finansal “simyasฤฑnฤฑn” her geรงen gรผn daha fazla Lรผbnan’a benzediฤini yazdฤฑ:
“Bu kesinlikle Lรผbnan’da olduฤu gibi รงok bรผyรผk bir krizle sonuรงlanacak. Esas soru, bunun en zaman olacaฤฤฑ.”
Ankara รniversitesi’nden Prof. Yalรงฤฑn Karatepe, Twitter hesabฤฑnda bakanlฤฑฤฤฑn aรงฤฑklamasฤฑnฤฑ alฤฑntฤฑlayarak “Bu bile gรถsteriyor ki kurlarฤฑn neden yรผkseldiฤi konusunda bir fikirleri yok” dedi.
Karatepe “Gรผya vatandaล dรถviz bozduracak, getirisinin ne olacaฤฤฑ bile duyurulmayan enstrรผmanฤฑ bekleyecek? Hadi canฤฑm sende!” ifadelerini kullandฤฑ.
Ekonomist ve Dรผnya gazetesi kรถลe yazarฤฑ Emrah Lafรงฤฑ “Tahvilin iki tane ana bileลeni vardฤฑr. Biri vade, diฤeri de getiri oranฤฑ. Tahvil ihracฤฑyla ilgili bir aรงฤฑklama yapฤฑlฤฑyor ve bu iki bilgi de yok” paylaลฤฑmฤฑnda bulundu.
Eski Ziraat Bankasฤฑ Genel Mรผdรผr Yardฤฑmcฤฑsฤฑ, Baลkent รniversitesi Uluslararasฤฑ Finans ve Bankacฤฑlฤฑk Bรถlรผm Baลkanฤฑ Prof. ลenol Babuลรงu bu adฤฑmlarฤฑn orta vadede finans sistemini “Faizsiz (ฤฐslami) Finans Sistemine dรถnรผลtรผrmek iรงin yapฤฑlan dรผzenlemeler” olduฤunu sรถyledi.
Borsa analisti Tuncay Turลucu “Aรงฤฑklamalar net deฤil. 15 Haziran’a kadar GES’in yฤฑllฤฑk oranฤฑ, kupon oranฤฑ, vadesi netleลsin. Sonra daha saฤlฤฑklฤฑ yorum yapabiliriz” dedi.
Prof. Dr. Burak Arzova da senedin hangi gelire endeksli olduฤunun belli olmamasฤฑnฤฑ eleลtirdi ve ekledi:
“Yine yรผk Hazine’ye yฤฑkฤฑlmฤฑล durumda. รฤฑkmaz yolda รงฤฑkฤฑล aramaya รงalฤฑลmak gibi.”
Prof. Veysel Ulusoy ise “Herhangi bir ekonomik kararฤฑn akลam saatlerinde aรงฤฑklanmasฤฑ suรงtur. Ekonomik suรง var ortada” dedi.
Finansal piyasalar yรถneticisi ฤฐris Cibre de “Bu yaptฤฑฤฤฑnฤฑz ayฤฑp. Piyasa ile ilgili bilgiler piyasalar aรงฤฑkken aรงฤฑklanฤฑr, yatฤฑrฤฑmcฤฑlar zarar gรถrmesin diye yapฤฑlฤฑr bu” ifadelerini kullandฤฑ.
