- Enflasyonist baskฤฑlarฤฑn sebepleri
- Enflasyon paniฤi
- ABD’de enflasyon yรผksek seyrini koruyor
- Avro Bรถlgesi’nde tek para birimine geรงiลten bu yana en yรผksek enflasyon
- ฤฐngiltere’de enflasyon 30 yฤฑlฤฑn en yรผksek seviyesinde
- Almanyaโda enflasyon son 41 yฤฑlฤฑn en yรผksek seviyesinde
- ฤฐtalya ve ฤฐspanya’da da enflasyon tarihi yรผksek seviyelerde kalmaya devam ediyor
- Danimarka’da enflasyon 1984’ten bu yana en yรผksek seviyede
Yeni tip koronavirรผs (Kovid-19) salgฤฑnฤฑnฤฑn neden olduฤu derin ekonomik gerilemenin ardฤฑndan toparlanmaya geรงen geliลmiล รผlkelerde fiyat artฤฑลlarฤฑnฤฑn gevลemesi beklenirken Ukrayna-Rusya savaลฤฑyla artan enerji, gฤฑda ve emtia fiyatlarฤฑ sonucu enflasyon yรผkselmeye devam ediyor.
Kovid-19 salgฤฑnฤฑnda gevลek para politikasฤฑ uygulamak zorunda kalan geliลmiล รผlkelerde politika yapฤฑcฤฑlar, sรผreklilik arz eden yรผksek enflasyona hazฤฑrlฤฑksฤฑz yakalandฤฑ. Bรถylece yรผksek enflasyon, geliลmekte olan รผlkelerin yanฤฑ sฤฑra geliลmiล ekonomilerin de sorunu haline geldi.
Salgฤฑnฤฑn neden olduฤu ekonomik ลokun ardฤฑndan รผlkeler toparlanmalarฤฑnฤฑ sรผrdรผrรผrken, yรผksek enflasyon, dรผnya ekonomilerin en รถnemli konu baลlฤฑklarฤฑndan biri haline geldi.
Enerjiden gฤฑdaya fiyat artฤฑลlarฤฑ son dรถnemde hฤฑz kazanฤฑrken, geliลmiล birรงok รผlkede tรผketicilerin yaลam maliyetini kayda deฤer oranda artฤฑran fiyatlardaki yรผkseliลler, politika yapฤฑcฤฑlar รผzerindeki baskฤฑyฤฑ da artฤฑrฤฑyor.
Enflasyonist baskฤฑlarฤฑn sebepleri
Arz dar boฤazlarฤฑ, iล gรผcรผ piyasalarฤฑndaki sฤฑkฤฑntฤฑlar, baz etkisi ve ekonomilerin yeniden normalleลmesinin ardฤฑndan gelen gรผรงlรผ tรผketici talebi, Rusya-Ukrayna savaลฤฑnฤฑn enerji ve emtia fiyatlarฤฑnฤฑ keskin bir ลekilde yรผkseltmesi ABD ve Avrupa dahil dรผnya genelinde enflasyonist baskฤฑlarฤฑn sebepleri olarak รถne รงฤฑkฤฑyor.
Rusya-Ukrayna savaลฤฑnฤฑn ardฤฑndan enflasyonla ilgili tahminler, artan emtia fiyatlarฤฑ ฤฑลฤฑฤฤฑnda daha da yukarฤฑ รงekildi.
Savaล, Avrupa iรงin hayati รถnem taลฤฑyan Rusya’dan gelen enerji arzฤฑnฤฑn istikrarฤฑ konusunda korkulara yol aรงarken, gฤฑda รผretimini de aksatarak kรผresel aรงlฤฑk krizi riskini gรผndeme getirdi.
Birรงok รผlkede enflasyon, Kovid-19 sonrasฤฑ merkez bankalarฤฑnฤฑn en bรผyรผk sฤฑnavฤฑ haline geldi. ABD ve bazฤฑ Avrupa รผlkeleri dahil bazฤฑ geliลmiล ekonomilerde enflasyon, 40 yฤฑlฤฑ aลkฤฑn sรผrenin en yรผksek seviyesine ulaลtฤฑ.
Enflasyon, ABD Merkez Bankasฤฑ (Fed) ve Avrupa Merkez Bankasฤฑ (ECB) gibi merkez bankalarฤฑnฤฑn tahminlerinden daha inatรงฤฑ ve kalฤฑcฤฑ bir hal almaya baลladฤฑ.
Enflasyon paniฤi
Uluslararasฤฑ Para Fonu’nun (IMF) Dรผnya Ekonomik Gรถrรผnรผmรผ raporunda, geliลmiล ekonomi olarak sฤฑnฤฑflandฤฑrฤฑlan 40 รผlkenin yarฤฑsฤฑndan fazlasฤฑnda enflasyonun yรผzde 5’in รผzerinde seyretmesi dikkati รงekerken, yรผksek enflasyonda bu tarz ani, ortak bir sฤฑรงrama 20 yฤฑlฤฑ aลkฤฑn sรผredir gรถrรผlmedi.
Enflasyon paniฤi, tรผm dรผnyada haber gรผndemlerine yรถn verirken, IMF’nin nisanda yayฤฑmladฤฑฤฤฑ Dรผnya Ekonomik Gรถrรผnรผmรผ raporuna gรถre, enflasyonun bu yฤฑl zengin รผlkelerdeki yรผzde 5,7’ye kฤฑyasla geliลmekte olan ekonomilerde yรผzde 8,7’ye ulaลacaฤฤฑ tahmin ediliyor.
Yรผksek enflasyonun yanฤฑ sฤฑra uluslararasฤฑ kuruluลlarฤฑn enerji, gฤฑda ve emtia piyasalarฤฑnda yeni bir ลoka neden olan Rusya-Ukrayna savaลฤฑnฤฑn etkisiyle kรผresel bรผyรผme tahminlerinde art arda dรผลรผลe gitmesi dikkati รงekiyor.
ABD’de enflasyon yรผksek seyrini koruyor
ABD’de ekonomik toparlanmanฤฑn ardฤฑndan parasal teลviklerin etkisiyle gelen gรผรงlรผ tรผketici talebine karลฤฑn arzda yaลanan sฤฑkฤฑntฤฑ, ลimdiye kadar fiyat artฤฑลlarฤฑnฤฑn en temel nedeni olarak gรถsterilirken, Rusya-Ukrayna savaลฤฑyla artan enerji ve emtia fiyatlarฤฑ enflasyondaki hฤฑzlanฤฑลฤฑn yeni sorumlusu olarak รถne รงฤฑkฤฑyor.
Artan enerji maliyetleri, gฤฑda fiyatlarฤฑyla birlikte 41 yฤฑlฤฑn zirvesini gรถren enflasyonun itici gรผรงlerinden biri olurken ve yรผksek enflasyon Amerikalฤฑlarฤฑn bรผtรงesine zarar vermeye devam ediyor.
รlkede yฤฑllฤฑk enflasyon nisanda 41 yฤฑlฤฑn zirvesinden gerilemesine raฤmen piyasa beklentilerinin รผzerindeki seyrini koruyor.
Enflasyon finans piyasalarฤฑnฤฑn ve siyasetin en bรผyรผk sorununa dรถnรผลรผrken ABD’den gelen son enflasyon verilerinin bรผyรผk bir heyecanla takip edilmesi dikkati รงekiyor.
Amerikalฤฑlar iรงin enflasyon, kasฤฑm ayฤฑ ara seรงimleri iรงin bir numaralฤฑ kampanya konusu olurken, Demokratlar uzun sรผredir Meclis ve Senato’daki dar รงoฤunluklarฤฑnฤฑ kaybetmekten korkuyor.
ABD Baลkanฤฑ Joe Biden, dรผnyanฤฑn en bรผyรผk ekonomisinde fiyat baskฤฑsฤฑnฤฑ telafi etmenin yollarฤฑnฤฑ ararken, Amerikalฤฑlarฤฑn bir sรผre daha yรผksek fiyat sonuรงlarฤฑndan, fiyatlar daha az keskin bir ลekilde yรผkselse bile, bir yฤฑl รถnceki seviyelere dรถnรผล รงok uzak olduฤundan olumsuz etkilenmesi bekleniyor.
ABD รalฤฑลma Bakanlฤฑฤฤฑ’nฤฑn son verilerine gรถre, รผlkede Tรผketici Fiyat Endeksi (TรFE), nisanda aylฤฑk yรผzde 0,3 ve yฤฑllฤฑk yรผzde 8,3 artarak piyasa beklentilerinin รผzerinde yรผkseliล gรถsterdi.
Sรถz konusu dรถnemde barฤฑnma, gฤฑda, uรงak bileti ve yeni araรง fiyatlarฤฑndaki artฤฑลlar tรผketici fiyatlarฤฑndaki yรผkseliลte etkili oldu.
Bu dรถnemde enerji fiyatlarฤฑ aylฤฑk bazda dรผลรผล gรถsterirken, yฤฑllฤฑk bazda yรผkseliล eฤilimini sรผrdรผrdรผ. Son dรถnemdeki artฤฑลฤฑyla dikkati รงeken benzin fiyatlarฤฑ, nisanda aylฤฑk bazda yรผzde 6,1 dรผลรผล kaydederken, yฤฑllฤฑk yรผzde 43,6 yรผkseliล kaydetti.
Analistler, nisan ayฤฑndaki yavaลlamaya raฤmen enflasyonun; yakฤฑn zamanda salgฤฑn รถncesi seviyelere dรผลmesinin pek olasฤฑ gรถrรผnmediฤini, arz kesintilerinin devam etmesi, enerji ile gฤฑda fiyatlarฤฑndaki yรผkseliลin sรผrmesi nedeniyle uzun bir sรผre ABD Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn (Fed) yรผzde 2’lik hedefinin รผzerinde kalacaฤฤฑnฤฑ belirtti.
Avro Bรถlgesi’nde tek para birimine geรงiลten bu yana en yรผksek enflasyon
Son dรถnemde enerji ve gฤฑda รผrรผnleri baลta olmak รผzere yaลanan genel fiyat artฤฑลฤฑ nedeniyle Avro Bรถlgesi’nde enflasyon rekor kฤฑrmaya devam ediyor. Avro Bรถlgesi, tek para biriminin 20. yรผzyฤฑlฤฑn sonunda kurulmasฤฑndan bu yana en yรผksek enflasyonla karลฤฑ karลฤฑya kalฤฑrken, bu durum Avrupa’daki vatandaลlarฤฑ da rahatsฤฑz eder hale geldi.
Avro Bรถlgesi’nde martta yรผzde 7,4 olan yฤฑllฤฑk enflasyon, enerji fiyatlarฤฑndaki artฤฑลฤฑn etkisiyle nisanda yรผzde 7,5’e รงฤฑkarak kayฤฑtlardaki en yรผksek seviyesine ulaลtฤฑ. Bรถylece enflasyon 6 ay art arda rekor seviyeye yรผkseldi.
Avro Bรถlgesi’nde nisan ayฤฑndaki enflasyonun ana bileลenlerine bakฤฑldฤฑฤฤฑnda, en yรผksek yฤฑllฤฑk enflasyon yรผzde 38 ile enerjide gerรงekleลti. Enerjiyi, yรผzde 6,4 ile gฤฑda, alkol ve tรผtรผn รผrรผnleri, yรผzde 3,8 ile enerji dฤฑลฤฑ sanayi รผrรผnleri ve yรผzde 3,3 ile hizmetler izledi.
ฤฐngiltere’de enflasyon 30 yฤฑlฤฑn en yรผksek seviyesinde
ฤฐngiltere’de, yรผksek enerji fiyatlarฤฑ nedeniyle martta yฤฑllฤฑk bazda yรผzde 7 olarak gerรงekleลen enflasyon son 30 yฤฑlฤฑn en yรผksek seviyesine รงฤฑktฤฑ.
Enflasyonun yรผksek enerji ve emtia fiyatlarฤฑ ile kรผresel olarak artmasฤฑ dikkati รงekerken, ฤฐngiltere’de Brexit sonrasฤฑ ticaret ve kalifiye iลรงi ihtiyacฤฑ iรงin gรถรง sorunlarฤฑ da enflasyona katkฤฑda bulunuyor.
Yฤฑllฤฑk enflasyonun yรผzde 7’ye รงฤฑkmasฤฑ, ฤฐngiltere Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn (BoE) enflasyonu frenlemek iรงin politika faizini daha da artฤฑrabileceฤine iliลkin beklentileri yรผkseltiyor.
Uzmanlar, ฤฐngiltere’de enerji faturalarฤฑndaki รผst limitin 1 Nisan’da artฤฑrฤฑlmasฤฑ nedeniyle gelecek dรถnemde enflasyonun daha da yรผkselmesini bekliyor.
ฤฐngiltere Merkez Bankasฤฑ (BoE), Rusya-Ukrayna savaลฤฑ nedeniyle enerji fiyatlarฤฑndaki artฤฑลฤฑn ฤฐngiltereโnin ekonomik bรผyรผmesine zarar vereceฤini ve kฤฑsa vadeli enflasyon baskฤฑlarฤฑnฤฑ artฤฑracaฤฤฑnฤฑ deฤerlendiriyor.
IMF, ฤฐngiltere’de enflasyonun G7โdeki diฤer รผlkelerden daha uzun sรผre yรผksek kalmasฤฑnฤฑ bekliyor.
Savaลฤฑn uluslararasฤฑ tedarik zincirini etkilemesi ve ekonomik belirsizliฤi artฤฑrmasฤฑ nedeniyle ฤฐngiltere’de ham madde ve gฤฑda fiyatlarฤฑ artฤฑลฤฑnฤฑ sรผrdรผrรผrken, artan gฤฑda fiyatlarฤฑ karลฤฑsฤฑnda, รผlkenin รถnde gelen sรผpermarketleri de bazฤฑ temel gฤฑda รผrรผnlerinde fiyatlarฤฑ ya dรผลรผrerek ya da yฤฑl sonuna kadar sabitleyerek talebi canlฤฑ tutmaya รงalฤฑลฤฑyor.
ฤฐngiltere Merkez Bankasฤฑ eski baลekonomisti Andy Haldane ise รผlkedeki enflasyon krizinin 2024’e kadar devam edebileceฤi konusunda uyardฤฑ.
Almanyaโda enflasyon son 41 yฤฑlฤฑn en yรผksek seviyesinde
Almanya’da martta yรผzde 7,3 olan yฤฑllฤฑk enflasyon, Rusya-Ukrayna savaลฤฑ sonucu artan enerji fiyatlarฤฑndaki son yรผkseliลle nisanda yรผzde 7,4’e รงฤฑkarak 1981’den bu yana gรถrรผlen en yรผksek seviyeye ulaลtฤฑ.
Almanya Federal ฤฐstatistik Ofisi (Destatis), bugรผn fiyat artฤฑลlarฤฑna iliลkin aรงฤฑklamasฤฑnda, “Nisanda 2022’de enflasyon, iki Almanya’nฤฑn birleลmesinden bu yana iki aydฤฑr art arda en yรผksek seviyeye ulaลtฤฑ.” ifadesine yer verildi.
Aรงฤฑklamada, Nisan 2022’de gฤฑda fiyatlarฤฑnda ortalamanฤฑn รผzerinde artฤฑลlara dikkat รงekilerek, “Ukrayna’daki savaลฤฑn etkisinin giderek daha gรถrรผnรผr hale geldiฤi yer burasฤฑdฤฑr.” deฤerlendirmesinde bulunuldu.
Savaลฤฑn baลlamasฤฑndan bu yana, รถzellikle enerji fiyatlarฤฑnฤฑn gรถzle gรถrรผlรผr ลekilde arttฤฑฤฤฑna ve bunun enflasyon รผzerinde รถnemli bir etkisi oluลturduฤuna yer verilen aรงฤฑklamada, Federal Almanya’da enflasyonun martta 1981’de ฤฐran-Irak savaลฤฑnฤฑn petrol fiyatlarฤฑnda artฤฑลa neden olmasฤฑndan bu yana gรถrรผlen en yรผksek seviyeye ulaลtฤฑฤฤฑna vurgu yapฤฑldฤฑ.
ฤฐtalya ve ฤฐspanya’da da enflasyon tarihi yรผksek seviyelerde kalmaya devam ediyor
Avrupa’nฤฑn รผรงรผncรผ bรผyรผk ekonomisi ฤฐtalya’da yฤฑllฤฑk enflasyon, artan enerji fiyatlarฤฑnฤฑn etkisiyle nisanda yรผzde 6,2 ile yรผksek seviyede kalmaya devam etti. ฤฐtalyan hรผkรผmeti, artan enerji maliyetlerinin hane halkฤฑ ve ลirketler รผzerindeki etkisini azaltmak iรงin 16 milyar avrodan fazla harcama yaptฤฑ.
Avrupa’nฤฑn dรถrdรผncรผ bรผyรผk ekonomisi ฤฐspanya’da son bir yฤฑldฤฑr artฤฑล kaydeden ve rekorlar kฤฑran enflasyon nisanda ise yฤฑllฤฑk bazda yรผzde 8,3 oldu.
ฤฐspanya hรผkรผmeti, 29 Mart’taki Bakanlar Kurulu’nda, 16 milyar avroluk yardฤฑm paketini iรงeren “Savaลฤฑn Ekonomik Sonuรงlarฤฑna Ulusal Mรผdahale Planฤฑ”nฤฑ kabul etmiล ve bundan yararlanacak firmalarฤฑn iลรงi รงฤฑkarmalarฤฑnฤฑ yasaklamฤฑลtฤฑ.
Yunanistan’da enflasyon 27 yฤฑl sonra รงift haneyi gรถrdรผ.
Yunanistanโda yฤฑllฤฑk enflasyon, Rusya-Ukrayna savaลฤฑnฤฑn enerji ve gฤฑda maliyetlerini artฤฑrmasฤฑyla 1995’ten bu yana ilk kez yรผzde 10’un รผzerine รงฤฑktฤฑ.
Doฤal gaz fiyatlarฤฑnฤฑn Yunanistan’da yฤฑllฤฑk bazda yรผzde 122,6 artmasฤฑ dikkati รงekerken, yฤฑllฤฑk artฤฑล elektrik fiyatlarฤฑnda yรผzde 88,8, gฤฑda ve alkolsรผz iรงeceklerde yรผzde 10,9 ve konut maliyetlerinde yรผzde 35,2 oldu.
Danimarka’da enflasyon 1984’ten bu yana en yรผksek seviyede
Danimarka’da yฤฑllฤฑk enflasyon, artan enerji ve gฤฑda fiyatlarฤฑnฤฑn etkisiyle nisanda yรผzde 6,7’ye รงฤฑkarak 1984’ten bu yana en yรผksek seviyeye ulaลtฤฑ.
Danimarka Ulusal ฤฐstatistik Enstitรผsรผ, geรงen ay elektrik, gฤฑda, akaryakฤฑt ve gaz fiyatlarฤฑnda “รถnemli” artฤฑลlar olduฤu belirtti. Enerji ve iลlenmemiล gฤฑda fiyatlarฤฑ hariรง tutulduฤunda, รผlkede yฤฑllฤฑk enflasyon, nisanda yรผzde 3,6 ile 1990 yฤฑlฤฑndan bu yana en yรผksek seviyeye รงฤฑktฤฑ.
Geliลmiล รผlkelerden Avustralyaโda yฤฑlฤฑk enflasyon bu yฤฑlฤฑn ilk รงeyreฤinde yรผzde 5,1โe รงฤฑkarak, son 20 yฤฑlฤฑn en hฤฑzlฤฑ yรผkseliลini gรถsterdi. ฤฐlk รงeyrekte 5,1’lik enflasyon rakamฤฑ รผlkede Mal ve Hizmet Vergisi (GST-KDV) uygulamasฤฑnฤฑn yรผrรผrlรผฤe girmesinden bu yana en yรผksek enflasyon rakamฤฑ olurken, 2000 yฤฑlฤฑnda KDVโnin uygulanmaya baลlamasฤฑyla enflasyon bir yฤฑl sonra (2001’de)yรผzde 6,1โe รงฤฑkmฤฑลtฤฑ.
Hollanda’da enflasyon nisan ayฤฑnda bir ay รถncesine gรถre biraz daha dรผลรผk kalarak yine de รงift rakamlฤฑ olarak yรผzde 11,2โde oldu.
Kanada’da da yฤฑllฤฑk enflasyon oranฤฑ mart ayฤฑnda beklenenden daha hฤฑzlฤฑ bir ลekilde artarak yรผzde 6,7 ile son 31 yฤฑlฤฑn en yรผksek seviyesine ulaลtฤฑ.
