Tasarruf aรงฤฑฤฤฑ nedeniyle Tรผrkiye ekonomisinde ve bรผyรผmede รถnemli bir rol oynayan dฤฑล yatฤฑrฤฑmlar tablosu, son yฤฑllarda aleyhte bir geliลim gรถsteriyor. Tรผrkiyeโnin yurtdฤฑลฤฑna doฤrudan yatฤฑrฤฑmlarฤฑnฤฑn yurt dฤฑลฤฑndan gelen yatฤฑrฤฑmlara oranฤฑnda, 2016โdan bu yana kesintisiz yรผkseliล dikkat รงekiyor. Giden yatฤฑrฤฑmlarฤฑn gelen yatฤฑrฤฑmlara oranฤฑ son 5 yฤฑlda 18 puan artarak geรงen yฤฑl yรผzde 40โฤฑn รผzerine รงฤฑktฤฑ. Bu oran, yฤฑlฤฑn ilk 3 aylฤฑk dรถneminde ise yรผzde 45โe ulaลtฤฑ.
Dรผnya gazetesinden Mehmet Kaya’nฤฑn haberine gรถre eleyhte geliลmede, doฤrudan yatฤฑrฤฑmlarฤฑn yavaลlamasฤฑ etkili olurken, bu yatฤฑrฤฑmlarฤฑn niteliฤi de deฤiลti. Son yฤฑllarda yatฤฑrฤฑmlarฤฑn รถnemli bir bรถlรผmรผnรผ, yabancฤฑya konut satฤฑลlarฤฑ oluลturdu. Tรผrkiyeโnin bรผyรผmede รถnemli unsur olarak gรถrdรผฤรผ ve artฤฑrmaya รงalฤฑลtฤฑฤฤฑ yabancฤฑ doฤrudan yatฤฑrฤฑmlarda son dรถnemde yatay seyir, hatta azalma yรถnรผnde eฤilim bulunuyor. Gelen yatฤฑrฤฑmlarฤฑn รถnemli bir kฤฑsmฤฑ da gayrimenkul yatฤฑrฤฑmlarฤฑndan oluลuyor. Diฤer yandan, Tรผrkiyeโden, yurt dฤฑลฤฑna giden doฤrudan yatฤฑrฤฑmlarda ise artฤฑล eฤilimi devam ediyor.
Bir รผlkeden yurt dฤฑลฤฑna yapฤฑlan doฤrudan yatฤฑrฤฑmฤฑn, o รผlkeye yapฤฑlan doฤrudan yatฤฑrฤฑma oranฤฑna yรถnelik basit hesaplama, รผlkenin yatฤฑrฤฑm ortamฤฑna iliลkin gรถstergelerden biri olarak kabul ediliyor. Her ne kadar, yabancฤฑ yatฤฑrฤฑmlar iรง pazarฤฑn durumundan teลviklere, รผlkenin coฤrafi konumundan iลgรผcรผ yeteneklerine kadar รงok geniล bir yelpazedeki deฤiลkenlerden etkilense de genel olarak yabancฤฑ doฤrudan yatฤฑrฤฑm รงekmek isteyen bir รผlkede bu oranฤฑn dรผลรผk olmasฤฑ bekleniyor.
Giden yatฤฑrฤฑmฤฑn gelen yatฤฑrฤฑma oranฤฑ yรผkseliล eฤiliminde
2006 yฤฑlฤฑ sonrasฤฑ verilere bakฤฑldฤฑฤฤฑnda, Tรผrkiyeโde kรผresel krizde yรผkselse de giden yatฤฑrฤฑmฤฑn, gelen yatฤฑrฤฑma oranฤฑnฤฑn yรผzde 10โlu seviyelerde kaldฤฑฤฤฑ gรถzleniyor. Tรผrkiyeโnin ciddi siyasi kriz yaลadฤฑฤฤฑ 2013 sonu ve 2014 yฤฑlฤฑnฤฑn bu oranda yรผzde 50โnin รผzerine รงฤฑkฤฑldฤฑฤฤฑ tek yฤฑl olmasฤฑ dikkat รงekiyor.
Tรผrkiyeโde ekonomik performansฤฑn yรผksek olduฤu 2002 ile kรผresel kriz arasฤฑndaki dรถnemde giden yatฤฑrฤฑm, gelen yatฤฑrฤฑm oranฤฑ ortalamasฤฑ yรผzde 10โlu seviyelerde seyretmiลti. TEPAV daha รถnce yaptฤฑฤฤฑ รงalฤฑลmalarda yรผksek ekonomik performans gรถsterilen 2002-2007 dรถneminde ortalamada yรผzde 15,7โlik oran olduฤunu belirtmiลti.
Kรผresel krizle baลlayan siyasi sorunlarฤฑn da yaลandฤฑฤฤฑ dรถnem olan 2008-2019 dรถneminde ise ortalama yรผzde 24โlรผ seviyeler gรถrรผldรผ.
Son dรถnemde ise istisna sayฤฑlabilecek 2014 yฤฑlฤฑ hariรง, giden yatฤฑrฤฑmlarฤฑn, gelen yatฤฑrฤฑmlara oranฤฑ sรผrekli olarak artฤฑล gรถsterdi. Nihayet 2019โda yรผzde 40โฤฑn รผzerine รงฤฑktฤฑ. 2021 yฤฑlฤฑnฤฑn ilk dรถneminde de yรผzde 40โฤฑn รผzerindeki seyir devam etti.
