Emek yoฤun sektรถrlerin baลฤฑnda gelen hazฤฑr giyim ve tekstilde iลten รงฤฑkarmalar hฤฑzlandฤฑ. Bu yฤฑl aฤustos-ekim arasฤฑnda iki sektรถrde toplam istihdam kaybฤฑ 15 bini aลtฤฑ. Sektรถr temsilcileri, daralan talebe baฤlฤฑ olarak istihdam kaybฤฑnฤฑn yรผzde 10-15โe ulaลabileceฤi uyarฤฑsฤฑnda bulundu.
ekonomim.com’un haberine gรถre hem yurtiรงi hem de yurtdฤฑลฤฑnda gerileyen talebe baฤlฤฑ olarak dรผลen kapasite kullanฤฑm oranlarฤฑ, asgari รผcret zammฤฑ ve EYT dรผzenlemesi รถncesi hazฤฑr giyim ve tekstil sektรถrรผnde iลten รงฤฑkarmalar hฤฑzlandฤฑ. Tรผrkiye ฤฐstatistik Kurumu Ekim ayฤฑ รผcretli รงalฤฑลan istatistiklerine gรถre bu yฤฑlฤฑn aฤustos ayฤฑndan ekim ayฤฑna kadar geรงen sรผrede tekstil sektรถrรผnde 9 bin 217, hazฤฑr giyimde ise 6 bin 290 kiลinin iลine son verildi. Bรถylece 3 aylฤฑk sรผre iรงinde iki sektรถrรผn toplam istihdamฤฑ 1 milyon 229 bine geriledi. Sektรถr temsilcileri, ilerleyen dรถnemde toplam istihdamฤฑn yรผzde 10-15 gerileyebileceฤi uyarฤฑsฤฑnda bulundu.
Yatฤฑrฤฑmlar atฤฑl kalabilir
Zor dรถnem geรงiren sektรถrlerin baลฤฑnda tekstil sektรถrรผ geliyor. Sektรถr 2021โi 19 bin 515 ลirket ve 499 bin 569 istihdam ve 12,9 milyar dolar ihracat ile kapatmฤฑล, 3 milyar dolarฤฑn รผzerinde de yatฤฑrฤฑm kararฤฑ almฤฑลtฤฑ. ฤฐstanbul Tekstil ve Hammaddeleri ihracatรงฤฑlarฤฑ Birliฤi Baลkanฤฑ Ahmet รksรผz, โAncak รถzellikle son dรถnemde artan ithalat baskฤฑsฤฑ sadece fabrikalarฤฑmฤฑzฤฑn รขtฤฑl kalmasฤฑna sebebiyet vermiyor; aynฤฑ zamanda istihdam ve yatฤฑrฤฑm kararlarฤฑmฤฑzฤฑ doฤrudan etkiliyor. Sektรถrรผmรผz uzun yฤฑllar sonra ilk defa dฤฑล ticaret aรงฤฑฤฤฑ vermeye baลladฤฑ. ฤฐlave koruma mekanizmalarฤฑ hayata geรงirilmezse istihdamda gerileme olacak; yatฤฑrฤฑm kararlarฤฑ ise beklemeye alฤฑnacakโ dedi.
Tekstilde kapasite %70โe geriledi
Ancak kimi sektรถr temsilcisine gรถre istihdamdaki gerilemenin sebeplerinden biri de birbiri ardฤฑna aรงฤฑklanan yeni yatฤฑrฤฑmlar. Zira talebin sฤฑnฤฑrlฤฑ kaldฤฑฤฤฑ hatta gerilediฤi ve ithalatฤฑn arttฤฑฤฤฑ 2022โde devreye giren yeni yatฤฑrฤฑmlar, toplam kapasitenin gerilemesine yol aรงtฤฑ. Merkez Bankasฤฑ kasฤฑm ayฤฑ verilerine gรถre sektรถrde kapasite kullanฤฑm oranฤฑ bir รถnceki yฤฑlฤฑn aynฤฑ dรถnemine gรถre yรผzde 13,9 geriledi ve yรผzde 70,4 seviyesinde gerรงekleลti. Kasฤฑm ayฤฑ PMI verilerine gรถre tekstil sektรถrรผ takip edilen 10 sektรถr iรงinde hem รผretim hem de yeni sipariลlerin en belirgin yavaลlama gรถsterdiฤi sektรถr oldu.
Hazฤฑr giyimde 6 binden fazla kayฤฑp
Hazฤฑrgiyim sektรถrรผ, tekstil sektรถrรผne kฤฑyasla bu yฤฑl daha iyi bir gรถrรผnรผm sergiliyor. 2021โi 20 milyar 350 milyon ihracat, 39 bin 973 ลirket ve 677 bin 395 istihdamla kapatan sektรถr, yฤฑla iyi baลladฤฑ. 23 milyar dolar ihracat hedefi ile yฤฑla baลlayan sektรถr, daralan talep ve parite kaybฤฑ gibi nedenlerle 2022โyi beklentilerin gerisinde 21 milyar dolarฤฑn biraz รผstรผnde ihracat ile kapatmaya hazฤฑrlanฤฑyor. รte yandan iรง piyasada da dรผลen talep ve รผretim maliyetlerinde yaลanan artฤฑล, birรงok markanฤฑn yurtdฤฑลฤฑ tedarike yรถnelmesine yol aรงtฤฑ. Bu da aฤustos-ekim dรถneminde istihdam kaybฤฑnฤฑn 6 bin 290โa รงฤฑkmasฤฑna yol aรงtฤฑ.
Toplam istihdam yรผzde 10-15 azalabilir
Tรผrkiye Giyim Sanayicileri Derneฤi (TGSD) Baลkanฤฑ Ramazan Kaya, iลlerin dรผลmesi nedeniyle kapasitelerin de daraldฤฑฤฤฑnฤฑ, bunun da giyim sanayinde istihdam kaybฤฑna yol aรงtฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi. Kaya, โAralฤฑkta istihdam kayฤฑplarฤฑ artarak devam edecek. รรผnkรผ mรผลterilerden gelen sinyaller hem ihracat hem de iรง piyasa anlamฤฑnda รงok parlak deฤil. Yรผzde 20-30โa varan daralmalarฤฑ gรถreceฤiz. Hareketlerimizi de buna gรถr ayarlฤฑyoruz. Zira iลรงilik, diฤer maliyetler ve kurdaki baskฤฑ nedeniyle fiyat tutturamฤฑyoruz. Bu da iล ve mรผลteri kaรงฤฑrmamฤฑza yol aรงฤฑyor. Daralma bu kez 9 ay bir yฤฑl gibi sรผrecek. รnlemimizi ona gรถre almak, รงevik ve kuvvetli olmak durumundayฤฑz. 2023, sฤฑkฤฑลan ve rekabetin daha fazla olduฤu bir dรถnem olacak. Zaten krediye, sermayeye eriลim de eskisi kadar kolay deฤil. Yatฤฑrฤฑm iลtahฤฑ olmadฤฑฤฤฑ gibi mevcut yatฤฑrฤฑmlarฤฑ da koruyamฤฑyoruz. Hazฤฑr giyim sektรถrรผ istihdamฤฑnda yรผzde 10-15 kaybฤฑmฤฑz olabilirโ ifadelerini kullandฤฑ.
Sendikalฤฑ sayฤฑsฤฑ 100 bine ulaลtฤฑ
ฤฐลten รงฤฑkarmalarฤฑn artarak devam ettiฤini, ลirketlerin โyฤฑllฤฑk izinleri ya da gelecek yฤฑla ait henรผz hakkedilmemiล izinleri kullandฤฑrฤฑyoruz. ฤฐล akdi feshinden mรผmkรผn olduฤu kadar kurtarmaya รงalฤฑลฤฑyoruzโ gibi aรงฤฑklamalar yaptฤฑฤฤฑnฤฑ kaydeden DฤฐSK ฤฐstanbul Bรถlge Temsilcisi Asalettin Arslanoฤlu, โBรผyรผk bir kรผรงรผlmeye gidiliyor. Ana fabrikalarda kรผรงรผlme iรงin iลlerini fasona devrediyor. Ordu’da 700 kiลilik bir fabrikanฤฑn รงalฤฑลan sayฤฑsฤฑnฤฑ 540โa dรผลรผrdรผฤรผnรผ, baลka bir fabrikanฤฑn gelecek yฤฑlฤฑn hakkedilmemiล iznini kullandฤฑrdฤฑฤฤฑnฤฑ gรถrdรผm. รte yandan asgari รผcreti yatฤฑrฤฑp sonra bir kฤฑsmฤฑnฤฑ geri alma uygulamasฤฑ da yaygฤฑn. Ana firmalar marka denetimleri nedeni ile bunu yapamayacaklarฤฑ iรงin iลleri fasona devretme yoluna gidiyorlarโ ifadelerini kullandฤฑ. Hali hazฤฑrda sektรถrde toplam sendikalฤฑ sayฤฑsฤฑ 100 bin civarฤฑnda seyrediyor.
