Enflasyon Araลtฤฑrma Grubu (ENAG) kurucusu ve Yeditepe รniversitesi รถฤretim gรถrevlisi Prof. Dr. Veysel Ulusoy, baskฤฑlanan dรถviz kurunun eninde sonunda yukarฤฑya hฤฑzlฤฑca tฤฑrmanacaฤฤฑna dikkat รงekti.ย
ENAGโฤฑn yanlฤฑ veri tekelini bir parรงa da olsa kฤฑrdฤฑฤฤฑnฤฑ vurgulayan Ulusoy, davalara, soruลturmalara karลฤฑ analizlerini halkla paylaลmaya kararlฤฑ olduklarฤฑnฤฑ sรถyledi.
Prof. Dr. Veysel Ulusoy ekonomideki son geliลmelerย ve ENAGโa yรถnelik saldฤฑrฤฑlar, davalar hakkฤฑndaย Cumhuriyet’ten ลehriban Kฤฑraรง’a ลu aรงฤฑklamalarฤฑ yaptฤฑ:
– รnce TรฤฐK, ENAGโฤฑn veri yayฤฑmlanmamasฤฑ iรงin ihtiyati tedbir talebinde bulundu, ลimdi de hazฤฑrlanan yasa taslaฤฤฑna gรถre, araลtฤฑrmacฤฑlar TรฤฐKโin onaylamadฤฑฤฤฑ bir metodoloji ile oluลturulan istatistikleri aรงฤฑklarsa รผรง yฤฑla kadar hapis cezasฤฑ alabilecek. ENAG ne yapฤฑyor ki bu kadar rahatsฤฑz oluyorlar?ย
ENAG รงok aรงฤฑk bir ลekilde gรถrevini yapฤฑyor. Tรผrkiyeโnin tรผm verilerinin paydasฤฑ olan, halkฤฑn reel gelirini ortaya รงฤฑkaran, fakirliฤin ne demek olduฤunun yanฤฑtฤฑnฤฑ veren, uluslararasฤฑ karลฤฑlaลtฤฑrmalarฤฑ yapabilme olanaฤฤฑnฤฑ saฤlฤฑyor. Sokaฤa yansฤฑyan gerรงeฤi gรถrme fฤฑrsatฤฑ veren fiyat verilerini topluyoruz ve kamuoyuyla paylaลฤฑyoruz. Bu sรผreรง siyasi gelecek kaygฤฑsฤฑ bulunan birรงok kimse ve grubu rahatsฤฑz ediyor.
– ENAG nasฤฑl bir grup, araลtฤฑrma metotodolojinize yรถnelik eleลtiriler var, nedir sizin yรถnteminiz?ย
7 ile 10 arasฤฑnda bir araลtฤฑrma grubumuz var. Metodolojiyi eleลtirenlerin enflasyonu hesaplamak ya da tahmin etmek iรงin nasฤฑl bir yol izlendiฤini bilmediklerini, biliyorlarsa da niyetlerinin iyi olmadฤฑฤฤฑnฤฑ dรผลรผnรผyorum. Tรผm aรงฤฑklamalar enagrup.org sayfasฤฑnda ve bir makale olarak Dergiparkโta (devletin makale havuzu) mevcut. Bu makaleyi web sayfasฤฑndan 2 bin 500โe yakฤฑn kiลi indirmiล ve incelemiล. Bu bir rekordur esasฤฑnda.
Yรถntemimiz gรผnlรผk 200 binden fazla veri ile TรฤฐK sepetinin aynฤฑsฤฑnฤฑ, aynฤฑ aฤฤฑrlฤฑklฤฑ olarak, matematik ve istatistik biliminin birlikteliฤiyle enflasyonu hesaplamak รผzerine kurulu bir sistemdir.
– Sizin TรฤฐKโe alternatif veri hazฤฑrlama hedefiniz var mฤฑ, araลtฤฑrma analiz anlamฤฑnda nasฤฑl bir farklฤฑlฤฑk getirdiniz?ย
ENAG herhangi bir kurum ya da kuruluลun alternatifi deฤildir ama tamamlayฤฑcฤฑ gรถrevi vardฤฑr. Ortada bir boลluk veya sistemik hata var ise onu akademik รงalฤฑลmalarla ortaya รงฤฑkarma gรถrevi vardฤฑr. ENAGโฤฑn baลta veri saฤlฤฑฤฤฑ sorunu olmak รผzere birรงok konuyu gรผndeme taลฤฑdฤฑฤฤฑ ve yanlฤฑ veri tekelini bir parรงa da olsa kฤฑrdฤฑฤฤฑnฤฑ dรผลรผnรผyorum.
VERฤฐLERฤฐย AรIKLAMAKTA KARARLIYIZ
– ENAGโฤฑn baskฤฑlar, davalar karลฤฑsฤฑndaki tavrฤฑne olacak?
ENAG aรงฤฑlan ve bundan sonra aรงฤฑlma olasฤฑlฤฑฤฤฑ fazla olan soruลturma veya davalara karลฤฑ yaklaลฤฑmฤฑ รงok aรงฤฑktฤฑr ve kararlฤฑyฤฑz. Verilerimizi ekonomik analizlerle beraber halkla buluลturacaฤฤฑz.
BASฤฐRETSฤฐZ TรCCAR MANTIฤI
– Tรผrkiye ekonomisi nereye gidiyor, hรผkรผmetin uyguladฤฑฤฤฑ politikalarฤฑ nasฤฑl gรถrรผyorsunuz?
Tรผrkiye ekonomisini yรถnetmek iรงin bir ekonomik politika uygulanmฤฑyor. Gรผnlรผk parasal kaynak bulunmasฤฑ รผzerine kurulmuล bir basiretsiz tรผccar mantฤฑฤฤฑ mevcut. Bu mantฤฑk aslฤฑnda bir รงaresizliฤin, bir ekonomik yฤฑkฤฑmฤฑn bir sonucudur. Buna raฤmen halkฤฑn refahฤฑnฤฑn artฤฑrฤฑlmasฤฑ amacฤฑyla รถnerilen birรงok yaklaลฤฑma da gรถz kapatmak belki de en tehlikeli davranฤฑลฤฑ karลฤฑmฤฑza getirmektedir. Ekonomik politikada kiลisel tasarruflar, yapฤฑsal uygulamalarda basit boลluklar olduฤunda yararlฤฑ olabilir. Ama son 10-12 yฤฑldan bu yana tรผm ekonomik kararlarda kiลisel karar sรผreci uygulamaya konulmakta. Bunun en basit รถrneฤi kฤฑrmฤฑzฤฑ ete gelen son dรถnem fahiล zamlardan sonra et ithalinin bile TV ekranlarฤฑnda canlฤฑ yayฤฑna konu olmasฤฑ ve kararฤฑn orada verilmesidir. ฤฐลte bu ve benzeri kurumsal olmayan ekonomik kararlar รผlkenin geldiฤi durumun aynadaki yansฤฑmasฤฑdฤฑr.
– Krizden รงฤฑkฤฑล iรงin hangi adฤฑmlar atฤฑlmalฤฑ?ย
Krizden รงฤฑkฤฑลฤฑn baลlangฤฑรง noktasฤฑ yapฤฑsal reformlarฤฑn uygulanmasฤฑdฤฑr. Bundan รถnce de ekonomiyi yรถneten aklฤฑn ve metodolojinin kรถklรผ bir deฤiลime uฤramasฤฑdฤฑr. รncelik hukukun kurallarฤฑnฤฑn tekrar iลler hale getirilmesidir. Onun ลemsiye niteliฤindeki yapฤฑsฤฑnฤฑn altฤฑna mali saฤlฤฑktan, iล yapabilme รถzgรผrlรผฤรผne, dฤฑล ticaretin รถnรผndeki engelleri kaldฤฑrmaktan, devlet ortaklฤฑ tarฤฑm iลletmelerinin hayata geรงirilmesine kadar birรงok olgu var. Bu olgular ve uygulamalarฤฑn kararlฤฑ ve ลeffaf biรงimde halkla beraber ve halka aรงฤฑk ลekilde yรถnetilmesi de esastฤฑr. Gรถrdรผฤรผmรผz resim beklenenden รงok daha farklฤฑ bir gรถrรผnรผme gitmekte. Rasyonel mikro ve makroekonomik yaklaลฤฑmlarฤฑ uygulamayan ekonomilerde รงรถkรผลรผn ne demek olduฤunu gรถrmek iรงin fazla uzaฤa gitmeye gerek yok.
HAYAT PAHALILIฤI DAHA DA ARTACAK
– TรฤฐKโin aรงฤฑkladฤฑฤฤฑ enflasyon ile ENAGโฤฑn enflasyonu arasฤฑnda ciddi fark var. รnรผmรผzdeki gรผnlerde Tรผrkiyeโde enflasyon seyri ne olacak?
Bir รผlkede veriler halka ve firmalara yรถn verirler. TรฤฐKโin verilerinin de bu kapsamda deฤerlendirilmesi faydalฤฑ olur. ENAG olarak gรผnlรผk, รงoฤu zamanda saatlik fiyat verileriye enflasyon hesaplฤฑyoruz. ลimdi bu verilerin sadece hane halkฤฑnฤฑn enflasyonu รถฤrenmesinin yanฤฑnda firmalarฤฑn, รถzellikle de ihracat ve ithalat yapan firmalarฤฑn gรผnlรผk fiyat verileri stratejilerini belirleme olanaฤฤฑ doฤuyor. ENAGโฤฑn รงok yakฤฑnda AB รผlkeleri yanฤฑnda ABD ve Latin Amerika รผlkelerinin de gรผnlรผk fiyat verilerini elde etmesiyle Tรผrkiyeโdeki firmalarฤฑn bu bilgi setine ulaลmasฤฑnฤฑ saฤlayacaฤฤฑz. Bu fiyat bilgileri ihracat ve ithalat yapan firmalarฤฑn sipariล alฤฑrken ve verirken fiyat etiketi oluลturmada faydalฤฑ olacak. Tรผrkiyeโde bu inatla gidildiฤi, sloganlarla ekonomi yรถnetildiฤi taktirde hayat pahalฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑn boyutlarฤฑnฤฑn daha nereye varacaฤฤฑnฤฑ belirtmeye gerek bile yok.
Ortada ne bir maliye ne de para politikasฤฑnฤฑn olmadฤฑฤฤฑ gerรงeฤiyle ekonominin dรผmensiz bir ลekilde yol aldฤฑฤฤฑ aรงฤฑktฤฑr.
FฤฐRMALAR GELECEKTEN UMUTSUZ
– ลu anda ekonomideki temel sorunlar neler?
Tรผrkiye ekonomisindeki en temel sorun Merkez Bankasฤฑโnฤฑn rezerv eksikliฤi ile ortaya รงฤฑkan dรถviz ลoklarฤฑ ve onun yarattฤฑฤ maliyet temelli enflasyondur. Bununla birlikte ortaya รงฤฑkan fakirlik, iลsizlik, gelirsizlik ve geleceฤin kaybolmasฤฑdฤฑr. Geleceฤini gรถremeyen firmalar ve milli gelirin yรผzde 65โini harcamalarฤฑyla ลekillendiren tรผketiciler ekonomide tรผm makro dengeleri altรผst eder. Yatฤฑrฤฑmlar bugรผnรผn geleceฤe taลฤฑnan deฤeri olduฤundan, bunu oluลturacak รงerรงeveyi saฤlamak hรผkรผmetlerin iลidir. ลu anda gelecekten umutlu olan ortalama bir firma ve tรผketici yok. Uzun bir sรผre de olmayacak. รรผnkรผ zayฤฑf olan sermaye birikimimizi ลimdiden erittik ve geri kalanฤฑnฤฑ da hayatta kalmak iรงin kullanฤฑyoruz. Bunlarฤฑn tรผmรผnรผn restore edilmesi zaman alacak.ย
– Yฤฑl sonu bรผyรผme, iลsizlik, kur ve cari aรงฤฑk รถngรถrรผleriniz neler?
Bu dรถnemde de cari aรงฤฑk bรผyรผyecek ve ulusal gelir iรงindeki oranฤฑ yรผkselecek. Bรผyรผme cฤฑlฤฑz yapฤฑda olacak. Baskฤฑlanan dรถviz kuru eninde sonunda yukarฤฑya hฤฑzlฤฑca tฤฑrmanacak. Reel gelirler dรผลecek. Kurun seรงim amaรงlฤฑ baskฤฑlandฤฑฤฤฑ gerรงeฤi eninde sonunda bir devalรผasyon olgusunu รงฤฑkaracaktฤฑr.
