Salgฤฑnda รผretim, yatฤฑrฤฑm ve ihracat gibi birรงok alanda rekorlar kฤฑran Tรผrkiye hazฤฑr giyim ve tekstil sektรถrleri, salgฤฑn ve savaล sonrasฤฑ bozulan ekonomik veriler nedeniyle zor dรถnemlerden geรงiyor. Yeni sipariลler, kapasite kullanฤฑm oranlarฤฑ ve ihracatta dรผลรผล hฤฑzฤฑnฤฑn arttฤฑฤฤฑ sektรถrlerde kapanmalarฤฑn baลladฤฑฤฤฑ, buna baฤlฤฑ olarak istihdam kaybฤฑnฤฑn yaลandฤฑฤฤฑ belirtiliyor. Bu ayฤฑn ilk yarฤฑsฤฑnda hazฤฑr giyim ihracatฤฑnda yรผzde 20โye yakฤฑn dรผลรผล yaลandฤฑฤฤฑ vurgulanฤฑrken, her iki sektรถrde de yฤฑlsonu ihracat hedefleri aลaฤฤฑ yรถnlรผ revize edildi. Kaybฤฑn รถnรผmรผzdeki yฤฑl da sรผreceฤinden endiลe eden sektรถr temsilcileri ithalatฤฑ dรผลรผrecek รถnlem talebinde bulunurken, temsilcileri istihdam desteฤi ve rekabetรงi kur รงaฤrฤฑsฤฑnda bulundu.
Yatฤฑrฤฑm ataฤฤฑ baลlamฤฑลtฤฑ
Dรผnya’nฤฑn haberine gรถre hazฤฑr giyim ve tekstil sektรถrleri, salgฤฑn รถncesi yฤฑl olan 2019โu sฤฑrasฤฑyla 17,7 milyar dolar ve 9,9 milyar dolar ihracatla kapatmฤฑล, toplamda 1 milyon 39 bin kiลilik istihdama ulaลmฤฑลlardฤฑ. Salgฤฑn yฤฑlฤฑ olan 2020โde tedarik zincirinin deฤiลmesi ile rakiplerine gรถre avantajlฤฑ konuma geรงen Tรผrkiye, ihracatฤฑnฤฑ hฤฑzla artฤฑrmฤฑล, bu artฤฑลฤฑn da devam edeceฤi beklentisi ile de tarihinin en bรผyรผk yatฤฑrฤฑm ataฤฤฑnฤฑ baลlatmฤฑลtฤฑ. 2021โde hazฤฑr giyim sektรถrรผ 6 milyar 438 milyon TL, tekstil sektรถrรผ ise 24 milyar TLโlik yatฤฑrฤฑm iรงin teลvik belgesi almฤฑลtฤฑ. Aynฤฑ yฤฑl her iki sektรถrde de ihracat tarihi rekor kฤฑrdฤฑ ve hazฤฑr giyim, 20 milyar 250 milyon dolar, tekstil sektรถrรผ de 12 milyar 878 milyon dolar ihracata ulaลฤฑrken, istihdamฤฑ ise yรผzde 13,3 artฤฑrarak 1 milyon 177 bine รงฤฑkarmฤฑลlardฤฑ. Aynฤฑ dรถnemde tekstil sektรถrรผ kapasite kullanฤฑm oranฤฑ yรผzde 82, hazฤฑr giyim ise yรผzde 85 sฤฑnฤฑrฤฑna dayanmฤฑลtฤฑ.
ฤฐbre tersine dรถndรผ
Bu yฤฑl ise ibre tersine dรถnmeye baลladฤฑ. Tรผm dรผnyada artan enfl asyonist baskฤฑya baฤlฤฑ olarak dรผลen alฤฑm gรผcรผ, durgunluk endiลesi, Rusya-Ukrayna savaลฤฑ ve enerji krizi gibi etkenler, hazฤฑr giyim รผrรผnlerine olan talebin hฤฑzla gerilemesine yol aรงtฤฑ. Her ne kadar bu yฤฑlฤฑn ilk 3 รงeyreฤinde ihracatta artฤฑล devam etse de, ihracat hฤฑzฤฑnda yavaลlama belirgin bir ลekilde kendini gรถsterdi. Ekim ayฤฑnฤฑn ilk yarฤฑsฤฑnda ihracatฤฑn geรงen yฤฑlฤฑn aynฤฑ dรถnemine gรถre yรผzde 15 dรผลรผล gรถsterdiฤi belirtiliyor. รncรผ gรถstergeler de bu durumu teyit ediyor. ฤฐstanbul Sanayi Odasฤฑ Tรผrkiye ฤฐmalat PMI verilerine gรถre tekstilde yavaลlama Eylรผl ayฤฑnda daha da belirginleลti ve faaliyet koลullarฤฑnda salgฤฑnฤฑn ilk dalgasฤฑndan bu yana en sert bozulma gรถzlendi. Tekstil รผrรผnleri, takip edilen 10 sektรถr iรงerisinde yeni sipariลlerin en sert azaldฤฑฤฤฑ sektรถr oldu. Buna baฤlฤฑ olarak firmalar รผretim, istihdam ve satฤฑn alma faaliyetlerini de hฤฑzlฤฑ bir ลekilde azalttฤฑ. Benzer ลekilde รผretim faaliyetlerindeki artฤฑล ya da azalฤฑลฤฑn izlenmesini saฤlayan sanayi รผretim endeksi tekstil sektรถrรผnde yรผzde 10,6 dรผลรผล ile salgฤฑn yฤฑlฤฑ olan 2020 Mayฤฑsโtan bu yana en sert gerilemeyi gรถsterdi. Kapasite kullanฤฑm oranlarฤฑ tekstil sektรถrรผnde yรผzde 72,4 ile 2020 Aฤustos ayฤฑndan bu yana en dรผลรผk seviyeye gerilerken, bu oran hazฤฑr giyimde ise yรผzde 81,9 ile son bir yฤฑlฤฑn en dรผลรผk seviyesi olarak gerรงekleลti.
Firmalarฤฑn yรผzde 64โรผ dรผลรผล bekliyor
ฤฐstanbul Hazฤฑrgiyim ve Konfeksiyon ฤฐhracatรงฤฑlarฤฑ Birliฤi Baลkanฤฑ Mustafa Gรผltepe, istihdam kaybฤฑ konusunda sahadan gelen haberlerin aksine hala temkinli olan isimlerden biri. ฤฐhracatฤฑn ekonomik verilerle orantฤฑlฤฑ olarak negatif etkilendiฤine dikkat รงeken Gรผltepe, sanayi รผretimi ve kapasite kullanฤฑm oranlarฤฑnฤฑn ihracata hala katkฤฑ saฤlasa da, istihdam artฤฑล hฤฑzฤฑnฤฑn yavaลladฤฑฤฤฑna dikkat รงekti. Gรผltepe, โฤฐhracatta 2023 yฤฑlฤฑ ilk yarฤฑ beklentisi dรผลรผk seviyede. Tahmini rakamlar gรถz รถnรผnde bulundurulduฤunda 2022โin 22 milyar dolar ile kapanacaฤฤฑnฤฑ tahmin ediyoruzโ dedi. Hazฤฑr giyim sektรถrรผnde 171 firmanฤฑn yanฤฑtladฤฑฤฤฑ ihracatta gรผncel durum tespit anketine gรถre de firmalarฤฑn yรผzde 64โรผ ihracatlarฤฑnda dรผลรผล bekliyor. Dรผลรผล oranฤฑ AB pazarฤฑna รงalฤฑลan firmalarda รงok daha yรผksek seviyede gerรงekleลiyor. Gรผltepe, yรผzde 62โlik payฤฑ ile hazฤฑr giyim ihracatฤฑnda en yรผksek paya sahip olan ABโde resesyon beklentisi ve talepteki belirsizliklerin yanฤฑ sฤฑra, salgฤฑn dรถneminde Tรผrkiyeโye yรถnelen mรผลterinin salgฤฑnฤฑn bitiลiyle beraber birim maliyeti dรผลรผk rakip รผlkelere dรถnรผลlerinin bu gerilemenin ana sebepleri olduฤu vurgulandฤฑ.
Gรผnde 4 bin ton iplik ithalatฤฑ yapฤฑlฤฑyor
ฤฐstanbul Tekstil ve Hammaddeleri ฤฐhracatรงฤฑlarฤฑ Birliฤi Baลkanฤฑ Ahmet รksรผz, รถzellikle Rusya kaynaklฤฑ enerji krizinin sektรถrรผn รผretim maliyetleri รผzerinde aฤฤฑr bir yรผk oluลturduฤuna dikkat รงekti. รksรผz, โTekstil sektรถrรผnde aฤustos ayฤฑ รผretim endekisinin yรผzde 10,6 oranฤฑnda gerilemesi, ihracatฤฑmฤฑzฤฑn artฤฑล hฤฑzฤฑndaki yavaลlama ve ekim ayฤฑnda ihracatฤฑmฤฑzฤฑn gerileme eฤilimine baลlamasฤฑ gibi sebepler, 2022 iรงin belirlediฤimiz 15 milyar dolar ihracat hedefimizi revize etmemize sebep oldu. Yฤฑlฤฑ 2021โe gรถre artฤฑลla kapatmak iรงin var gรผcรผmรผzle รงalฤฑลฤฑyoruz. Ancak ithalatta yaลanan olaฤanรผstรผ artฤฑล รผretimi olumsuz etkiliyor. Tรผrkiye gรผnde tรผm ipliklerin toplamฤฑnda 4 bin ton ithalat yapฤฑlฤฑyor. Sรถz konusu ithalatฤฑn yarฤฑsฤฑ ise Dahilde ฤฐลleme Rejimi kapsamฤฑnda ihraรง kayฤฑtlฤฑ geldiฤi iรงin vergiden muaf yapฤฑlฤฑyor. Bu da gรผnde 30 ton iplik รผreten ortalama bir iplik fabrikasฤฑ baz alฤฑndฤฑฤฤฑnda 130 fabrikanฤฑn gรผnlรผk iplik รผretimine eล deฤer. Bu รงerรงevede bir an รถnce ilave koruma mekanizmalarฤฑnฤฑ devreye almalฤฑyฤฑz. Bu kapsamda Ticaret Bakanlฤฑฤฤฑmฤฑza ithalatta artan haksฤฑz rekabete karลฤฑ รงรถzรผm รถnerilerimizi ilettikโ diye konuลtu.
Kur baskฤฑlanฤฑrsa iลรงi รงฤฑkarma da hฤฑzlanฤฑr
TOBB Hazฤฑrgiyim ve Konfeksiyon Sektรถr Meclisi Baลkanฤฑ ลeref Fayat, ABโde yaลanan resesyon ve enerji krizi endiลeleri nedeniyle tรผketicilerin harcamalarฤฑnฤฑ kฤฑstฤฑฤฤฑnฤฑ bunun etkilerinin ilk hissedildiฤi sektรถrlerin baลฤฑnda da hazฤฑr giyim sektรถrรผnรผn geldiฤini hatฤฑrlattฤฑ. Fayat, โBu sert daralmanฤฑn ayak izleri รถnce pamuk, ardฤฑndan iplik ve sonra da dokumada gรถrรผlmรผลtรผ. Kapasiteler yarฤฑ yarฤฑya รงalฤฑลฤฑyor, istihdam kaybฤฑ yaลanฤฑyor. Birรงok dokuma tezgahฤฑ kapandฤฑ. Emek yoฤun sektรถrlerin baลฤฑnda gelen hazฤฑr giyimde de iลten รงฤฑkarmalar baลladฤฑ. Yฤฑlbaลฤฑna kadar iล yok. Yฤฑlbaลฤฑndan sonra asgari รผcret artacak. Kur da baskฤฑlanmaya devam ederse iลten รงฤฑkarmalar hฤฑzlanabilir. Kime sorsak sipariล almakta zorlanฤฑyor. Karsฤฑzlฤฑk ve fiyat tutturamamak had safhada. Sipariลler eskiden olduฤu gibi rakip รผlkelere dรถnรผyor. Bizim salgฤฑn dรถneminde avantaj elde etmemize yol aรงan tรผm ลartlarฤฑn eskiye dรถndรผฤรผ bir dรถnem yaลฤฑyoruz. Navlun, taลฤฑmacฤฑlฤฑk sรผresi hepsi geri geldi. Yฤฑlbaลฤฑ รถncesi bu kur seviyesi illa korunacaksa istihdam รงฤฑkฤฑลฤฑnฤฑn hฤฑzlanacaฤฤฑnฤฑ dรผลรผnรผyorum. Kurun nereye evrileceฤi burada belirleyici ancak iลin olmamasฤฑ iลรงi รงฤฑkarmaya yine de mecbur bฤฑrakacak. Zira esas temel iลin olmamasฤฑ. Bu ayฤฑn ilk 17 gรผnรผ yรผzde 15 eksideyiz ihracattaโ ifadelerini kullandฤฑ.
รanlar hazฤฑr giyim iรงin รงalฤฑyor
Tรผrkiye Giyim Sanayicileri Derneฤi Baลkanฤฑ Ramazan Kaya, son bir haftadฤฑr Anadoluโyu gezen ve geliลmeleri yakฤฑndan gรถzlemleyen isimlerden biri. Bu kapsamda geรงen hafta Van, ลanlฤฑurfa ve Sivasโta bulunan Kaya, gรถzlemlerini ลรถyle paylaลtฤฑ: โBoyahaneler 4 gรผn kapalฤฑ 3 gรผn aรงฤฑk, iplik fabrikalarฤฑ kapanฤฑyor. Geรงen hafta Anadoluโyu gezdim. Onlarca fabrika atรถlye kapanmฤฑล. Kapanmalar ciddi boyutta artฤฑyor. ฤฐstihdam kaybฤฑ ile karลฤฑ karลฤฑyayฤฑz. รanlar รงalฤฑyor.โ Bu ay ihracatta dรผลรผลรผn de yaลanacaฤฤฑnฤฑ dile getiren Ramazan Kaya, โลu an sektรถr รงok ciddi ลekilde fiyat tutturamama ile ilgili sฤฑkฤฑntฤฑ yaลฤฑyor. Asgari รผcret belirsizliฤi ve kurdaki baskฤฑlama nedeniyle รถnรผmรผzรผ gรถremiyor, fi yat tutturamฤฑyoruz. Mรผลteriler iรงin pahalฤฑ kalฤฑyoruz. Son dรถnemde sรผrekli bu kaosu yaลฤฑyoruz. Hazฤฑr giyim ihracatฤฑnda ilk 2 haftada yรผzde 15 dรผลรผล var. Mรผลteriler Bangladeล ve Hindistanโa dรถnรผyor. ฤฐลรงilik รผcreti ile ilgili destek almamฤฑz gerekiyor. Bu bugรผnkรผ durum. Ama asฤฑl รถnรผmรผzdeki yฤฑl iรงin fiyat tutturamadฤฑฤฤฑmฤฑz iรงin sipariล alamฤฑyoruz. Sipariล alamฤฑyorsak bu fabrikalarฤฑn tekrar aรงฤฑlmasฤฑ gibi bir durum olmayacak ve istihdam kayฤฑplarฤฑ artarak devam edecek. ลu an ciddi boyutta kuyruฤu dik tutmaya รงalฤฑลtฤฑk ama aฤustostan beri sinyaller alฤฑnฤฑyor. 2023 ilk 6 ayฤฑnda yรผzde 15 kayฤฑp olacak diyorduk ama bu oran yรผzde 20-30โa รงฤฑktฤฑ. Bu noktada istihdam desteฤi gerekiyor. Rekabetรงiliฤimizi korumamฤฑz iรงin de dolar kurunun 22-23 TL seviyesinde olmasฤฑ gerekiyorโ aรงฤฑklamasฤฑnda bulundu.
