Amerikan Havacฤฑlฤฑk ve Uzay Ajansฤฑnฤฑn (NASA) Hubble Teleskobu, derin uzay gรถzlemleri sฤฑrasฤฑnda Dรผnya’dan 9 milyar ฤฑลฤฑk yฤฑlฤฑ uzaktaki bir yฤฑldฤฑzฤฑ gรถrรผntรผledi.
NASA araลtฤฑrmacฤฑlarฤฑnฤฑn uzayฤฑn derinliklerindeki bir supernova patlamasฤฑnฤฑ incelerken, tesadรผf eseri ortaya รงฤฑkan รถzel bir optik etki sayesinde kayda almayฤฑ baลardฤฑklarฤฑ mavi dev yฤฑldฤฑz, bugรผne dek gรถrรผntรผlenen en uzak yฤฑldฤฑz oldu.
ABD’nin Minnesota รniversitesinden Patrick Kelly’nin รถnderlik ettiฤi araลtฤฑrma ekibi, yeni keลfedilen yฤฑldฤฑza, Yunan mitolojisinde balmumundan yapฤฑlmฤฑล kanatlarฤฑyla uรงarken Gรผneล’e yaklaลtฤฑkรงa kanatlarฤฑ eriyen kahramandan ilhamla “ฤฐkarus” adฤฑnฤฑ verdi.
Bilim adamlarฤฑ ฤฐkarus’u “kรผtle รงekimsel mercekleme” denilen, uzay derinlerinde optik gรถzlemler yaparken รถn plandaki galaksi ve galaksi รถbeklerindeki kรผtle รงekiminin ฤฑลฤฑฤฤฑ kฤฑrmasฤฑ ve bรผkmesiyle geri plandaki uzakta bulunan galaksiler ve gรถk cisimleri iรงin bรผyรผteรง etkisi sayesinde gรถrรผntรผlemeyi baลardฤฑ.
Dรผnya’dan 5 milyar ฤฑลฤฑk yฤฑlฤฑ รถtedeki “MACS J1149+2223” adฤฑ verilen galaksi รถbeฤi yakฤฑnฤฑndaki sรผpernova patlamasฤฑnฤฑ inceleyen bilim adamlarฤฑ, 2016’da galaksi รถbeฤi iรงinde daha รถnce orada bulunmayan bir parlaklฤฑk olduฤunu fark etti.
Araลtฤฑrmacฤฑlar, yaptฤฑklarฤฑ renk analizlerinde sรถz konusu parlaklฤฑฤฤฑn uzaktaki bir mavi dev yฤฑldฤฑz olduฤunu tespit etti. Ekip arka plandaki yฤฑldฤฑzฤฑn galaksi รถbeฤindeki yaklaลฤฑk Gรผneล bรผyรผklรผฤรผnde bir yฤฑldฤฑzฤฑn konum deฤiลtirmesiyle ortaya รงฤฑktฤฑฤฤฑnฤฑ gรถzledi.
Galaksi รถbeฤinde daha รถnce yapฤฑlan gรถzlemlerde kรผtle รงekimsel mercekleme etkisinin arka plandaki nesneleri yaklaลฤฑk 600 kat bรผyรผttรผฤรผnรผ kaydeden araลtฤฑrmacฤฑlar, ฤฐkarus’un parlaklฤฑฤฤฑnฤฑn ise yฤฑldฤฑzฤฑn yarattฤฑฤฤฑ ilave mercekleme etkisiyle 2 bin kat arttฤฑฤฤฑnฤฑ belirledi.
Araลtฤฑrmaya รถnderlik eden Kelly, “ฤฐlk defa tekil bir yฤฑldฤฑzฤฑn bรผyรผteรง etkisiyle ortaya รงฤฑktฤฑฤฤฑnฤฑ gรถrรผyoruz. Derinlerde mรผstakil galaksilerin ortaya รงฤฑktฤฑฤฤฑnฤฑ gรถrรผyoruz, ama bu tek yฤฑldฤฑz, sรผpernova patlamalarฤฑ dฤฑลฤฑnda gรถrebildiฤimiz en yakฤฑn tek yฤฑldฤฑzdan 100 kat daha uzakta bulunuyor.” dedi.
Kelly, ilk baลta yeni yฤฑldฤฑzฤฑn sรผpernova olma ihtimalini gรถz รถnรผnde bulundurduklarฤฑnฤฑ ancak yaptฤฑklarฤฑ incelemelerde ฤฑลฤฑฤฤฑn bir patlamada olduฤu gibi kaynaฤฤฑna doฤru artmadฤฑฤฤฑnฤฑ, bรผyรผteรง etkisiyle dฤฑลa doฤru geliลen sabit bir kaynak olduฤunu tespit ettiklerini belirtti.
Bilim adamlarฤฑ evrenin toplam yaลฤฑnฤฑn yaklaลฤฑk 13,7 milyar ฤฑลฤฑk yฤฑlฤฑ olduฤu gรถz รถnรผne alฤฑndฤฑฤฤฑnda, 9 milyar ฤฑลฤฑk yฤฑlฤฑ mesafedeki keลfedilen yฤฑldฤฑzฤฑn, evrenin erken oluลum evresinin araลtฤฑrฤฑlmasฤฑ aรงฤฑsฤฑndan heyacan verici bir atฤฑlฤฑm olduฤunu vurguladฤฑ.
NASA’nฤฑn daha hassas optik donanฤฑmlara sahip James Webb Teleskobu’nun 2020’den sonra devreye girmesiyle, bu uzaklฤฑktaki yฤฑldฤฑzlara dair daha detaylฤฑ gรถzlemlerin yapฤฑlabileceฤi รถngรถrรผlรผyor.
NASA’nฤฑn Avrupa Uzay Ajansฤฑ ve Uzay Teleskobu Bilim Enstitรผsรผ ile ortaklaลa geliลtirdiฤi Hubble Uzay Teleskobu, 1990’dan bu yana dรผnya yรถrรผngesinde uzay gรถzlemleri yapฤฑyor.
