Ekonomide hem bu yฤฑl hem de gelecek yฤฑla iliลkin geliลmelerin รถngรถrรผlene gรถre oldukรงa dรผลรผk bir bรผyรผmeye iลaret ettiฤini belirten รผst dรผzey ekonomi yetkilileri, ekonomiyi canlandฤฑrmak iรงin geรงici vergi indirimlerinin yanฤฑ sฤฑra yeni adฤฑmlar รผzerinde รงalฤฑลฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ sรถylediler.
Temmuz ayฤฑnda yaลanan darbe giriลimi, arkasฤฑndan alฤฑnan olaฤanรผstรผ รถnlemlerin yarattฤฑฤฤฑ belirsizlik, Suriye ve Irak’ta yaลanan sorunlarฤฑn etkisi yatฤฑrฤฑmcฤฑ iลtahฤฑnฤฑ ve tรผketici gรผvenini olumsuz etkiledi. Bรผyรผmenin en รถnemli รถncรผ gรถstergelerinden sanayi รผretimi รผรงรผncรผ รงeyrekte yรผzde 3.2 daraldฤฑ ve bรผyรผmenin de bu dรถnemde daralacaฤฤฑnฤฑn sinyalini verdi. Tรผketici gรผveni ise Ekim ayฤฑnda 74.04’e geriledi.
Ekonomi yetkilileri son gelen veriler ฤฑลฤฑฤฤฑnda bรผyรผmenin รผรงรผncรผ รงeyrekte sฤฑfฤฑr ya da negatif olarak gelmesinin beklendiฤini belirtirken, bu yฤฑl bรผyรผmenin OVP’de รถngรถrรผlen yรผzde 3.2’nin altฤฑnda ve yรผzde 2.8 olarak รถngรถrรผldรผฤรผnรผ, gelecek yฤฑl iรงin hedeflenen yรผzde 4.4 bรผyรผmeye ise ulaลmanฤฑn ลu anki ลartlarda mรผmkรผn gรถrรผnmediฤini kaydettiler.
Maliye Bakanฤฑ Naci Aฤbal Cuma gรผnรผ Reuters’da yer alan sรถyleลisinde ekonominin yavaลladฤฑฤฤฑnฤฑn farkฤฑnda olduklarฤฑnฤฑ belirtmiล ve hรผkรผmet olarak para politikasฤฑ dahil tรผm enstrรผmanlarฤฑ kullandฤฑklarฤฑnฤฑ sรถylemiลti.
Nitekim TCMB sรถyleลiden kฤฑsa sรผre sonra teknik bir dรผzenleme ile bankalarฤฑn kredi verme istekliliฤini artฤฑrabilecek bir dรผzenleme yayฤฑmladฤฑ. Bรผyรผmeye destek iรงin kredileri canlandฤฑrma รงerรงevesinde TCMB TL ZK’lara รถdenen faizi belirleme yรถntemini deฤiลtirdi, kredi kartlarฤฑnda azami faizi de dรผลรผrdรผ.
Maliye Bakanlฤฑฤฤฑ’nฤฑn bazฤฑ vergi adฤฑmlarฤฑ รผzerinde รงalฤฑลtฤฑฤฤฑnฤฑ da ifade eden Aฤbal, mali disiplini dikkate alarak geรงici vergi indirimlerinin yapฤฑlabileceฤini de sรถylemiลti. Henรผz bu yรถnde bir adฤฑm ise atฤฑlmadฤฑ.
Q3 BรYรME NEGATฤฐF OLABฤฐLฤฐR, YILSONU BรYรME %2.8 GรRรNรYOR
รst dรผzey bir yetkili, “รรงรผncรผ รงeyrekte ลu anda gรถrรผndรผฤรผ kadarฤฑyla iyimser tahminle sฤฑfฤฑr bรผyรผme olacak ama eksi bรผyรผmenin de ortaya รงฤฑkmasฤฑ bir ihtimal. Sanayi รผretimi dahil veriler beklentilerin yeniden gรถzden geรงirilmesine neden oldu. Bunda darbe giriลiminden, terรถr saldฤฑrฤฑlarฤฑna kadar bir รงok etken vardฤฑ” dedi ve ekledi:
“Ancak son รงeyrekte bir toparlanma bekliyoruz. Bunda alฤฑnan tedbirlerin de etkisi olacak. OVP’de bu yฤฑl iรงin bรผyรผme yรผzde 3.2’ye revize edildi ama gerรงekleลme 3’รผn altฤฑnda kalacak. Gerรงekleลme yรผzde 2.8 civarฤฑnda olabilir.”
2017 BรYรMESฤฐ SฤฐYASฤฐ GELฤฐลMELERฤฐN DE ETKฤฐSฤฐYLE RฤฐSK ALTINDA
Bir baลka รผst dรผzey ekonomi yetkilisi ise kฤฑsa sรผre รถnce gรผncellenen OVP’de yer alan yรผzde 4.4 bรผyรผme tahmini รผzerinde siyasi geliลmeler dahil bir รงok risk unsuru olduฤuna dikkat รงekti.
Yetkili, “Anayasa รงalฤฑลmalarฤฑ ve iรง siyasetin bรผyรผme รผzerinde รถnemli bir etkisi var. Baลkanlฤฑk dรผzenlemesinin olup olmayacaฤฤฑ tartฤฑลmasฤฑnฤฑn hฤฑzlฤฑ ลekilde sonuรงlandฤฑrฤฑlmasฤฑ gerekiyor. Gelecek yฤฑl Nisan-Mayฤฑs’ta yapฤฑlsa bile bรผyรผme aรงฤฑsฤฑndan รงok ciddi bir dรถnem kayฤฑp olacak” dedi ve ekledi:
“Devam eden jeopolitik gerilimler, terรถr olaylarฤฑ bรผyรผmenin yรผzde 4.4’lรผk tahmini kayda deฤer ลekilde aลaฤฤฑ รงekebilir. Bรผyรผme gelecek yฤฑl yรผzde 4’รผn altฤฑnda kalabilir, ลu anda bile bรถyle bir risk ortaya รงฤฑktฤฑ.”
Son dรถnemde yeniden gรผndeme gelen baลkanlฤฑk sistemine geรงiล sรผreci ekonomi ve diฤer alanlarda reform gรผndemini geride bฤฑrakabileceฤi iรงin bir risk unsuru olarak gรถrรผlรผyor ve sรผrecin kesinlik kazanana kadar geรงen sรผre ekonomi yetkilileri tarafฤฑndan “kayฤฑp dรถnem” olarak ifade ediliyor.
BรYรMEDE YATIRIM KANALI ARZU EDฤฐLEN ลEKฤฐLDE ฤฐลLEMฤฐYOR
Bir baลka ekonomi yetkilisi ise gelecek yฤฑl iรงin OVP tahminlerinde yer alan yรผzde 4.4 bรผyรผme tahmini iรงin “Bu bรผyรผmenin yakalanmasฤฑ mรผmkรผn gรถzรผkmรผyor” derken atฤฑlacak adฤฑmlarla bรผyรผmenin mutlaka destekleneceฤini sรถyledi.
รzel sektรถr yatฤฑrฤฑmlarฤฑnฤฑn kamunun da teลvikleri ile รถnรผmรผzdeki yฤฑl artฤฑrฤฑlmasฤฑna ve bรถylece bรผyรผmenin sadece tรผketimden deฤil yatฤฑrฤฑm ve ihracattan da desteklenmesine dayanan yรผzde 4.4 bรผyรผme hedefi hukukun รผstรผnlรผฤรผ ilkesinde yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑ ikna edebilecek dรผzenlemeler henรผz yapฤฑlmadฤฑฤฤฑ iรงin risk altฤฑnda.
Hรผkรผmet hukuk alanฤฑnda bir รงok reform รถngรถrse de henรผz yabancฤฑ yatฤฑrฤฑmcฤฑnฤฑn algฤฑsฤฑnฤฑ pozitif yรถnde deฤiลtirecek herhangi bir hukuk reformu hayata geรงmedi. 2017’de bรผyรผmenin yรผzde 3.2 ile yรผzde 4.4 hedefinin oldukรงa altฤฑnda kalmasฤฑ bekleniyor.
Jeopolitik riskler ve artan gรผvenlik sorunlarฤฑ 2016 yฤฑlฤฑnda baลta turizm olmak รผzere ekonomiyi bir รงok kanaldan negatif etkiledi.
PKK ve DEAล dahil olmak รผzere Tรผrkiye’de artan saldฤฑrฤฑlar, Suriye ve Irak’taki DEAล varlฤฑฤฤฑna karลฤฑ baลlatฤฑlan operasyonlar ve bunun ticaret kanallarฤฑnฤฑ ve pazarlarฤฑnฤฑ daraltmasฤฑ ya da engellemesi, ABD Babanlฤฑฤฤฑ’na seรงilen Donalt Trump’ฤฑn izleyeceฤi politikalarฤฑn olasฤฑ etkileri ile ABD ve Avrupa Merkez Bankalarฤฑnฤฑn atacaฤฤฑ adฤฑmlara iliลkin endiลeler bรผyรผmede aลaฤฤฑ yรถnlรผ riskler olarak ekonomi yรถnetimi tarafฤฑndan รถn plana รงฤฑkarฤฑlฤฑyor.
Artan gรผvenlik endiลelerine en hassas olan gelir dรผzeyi yรผksek รผlkelerden yabancฤฑ ziyaretรงi sayฤฑsฤฑnda azalฤฑล turizm gelirlerinde de sert dรผลรผลlere neden oldu. Bu etkilerin de bรผyรผmeyi yavaลlatan faktรถrler arasฤฑnda yer almaya devam etmesi bekleniyor.
