K Parti Hรผkรผmeti, Tรผrkiye’nin il sayฤฑsฤฑnฤฑ 83’e รงฤฑkarmayฤฑ planlฤฑyor. Mardin’in Midyat, Van’ฤฑn Erciล ilรงelerinin il yapฤฑlmasฤฑ gรผndemde. Bu iki ilรงenin il yapฤฑlmasฤฑ ile Mardin ve Van, nรผfuslarฤฑ 750 binin altฤฑna dรผลeceฤi iรงin bรผyรผkลehir belediyesi statรผlerini kaybedecek. Her iki bรผyรผkลehir belediyesi de HDP yรถnetiminde.
Al Jazeera’ye bilgi veren kaynaklar, konu รผzerinde รงalฤฑลฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ ancak son kararฤฑn verilmediฤini sรถyledi. Kaynaklara gรถre Hรผkรผmet, HDP’li belediyelerin gelir kaynaklarฤฑnฤฑn PKK’ya aktarฤฑlmasฤฑnฤฑ engellemek iรงin belediyeler kanununda yapacaฤฤฑ deฤiลikliklerle birlikte konuyu deฤerlendiriyor.
2012 yฤฑlฤฑnda Meclis’te kabul edilen 6360 sayฤฑlฤฑ 13 ilin bรผyรผkลehir belediyesi yapฤฑlmasฤฑ ve 26 ilรงe kurulmasฤฑ hakkฤฑndaki kanun ile, bรผyรผkลehir belediyesi olmak iรงin nรผfusun en az 750 bin olmasฤฑ ลartฤฑ getirildi.
2015 yฤฑlฤฑ Adrese Dayalฤฑ Nรผfus Kayฤฑt Sistemi (ADNKS) verilerine gรถre, Mardin’in nรผfusu 796 bin 591. ฤฐl yapฤฑlmasฤฑ planlanan Midyat ise ilin nรผfusu en kalabalฤฑk 4. ilรงesi. Midyat nรผfusu 105 bin 952. Midyat’ฤฑn il olmasฤฑ halinde Mardin nรผfusu 690 bin 639’a dรผลรผyor. Midyat’a baฤlanacak diฤer yerleลimlerle Mardin nรผfusu daha da azalacak.
Midyat AK Partili bir belediye. Belediye Baลkanฤฑ ลehmus Nasฤฑroฤlu, DP’den (Demokrat Parti) รผรง dรถnem belediye baลkanฤฑ seรงildikten sonra 2011 yฤฑlฤฑnda AK Parti’ye geรงti. Nasฤฑroฤlu, geรงtiฤimiz gรผnlerde de Cumhurbaลkanฤฑ Tayyip Erdoฤan ile bir gรถrรผลme yaptฤฑ.
Van’ฤฑn nรผfusu ise ADNKS verilerine gรถre, 1 milyon 96 bin 397. Van’ฤฑn nรผfus aรงฤฑsฤฑndan en bรผyรผk ikinci ilรงesi olan Erciล’in nรผfusu ise 173 bin 795. Erciล’in il olmasฤฑ halinde Van’ฤฑn nรผfusu 895 bin 602’ye dรผลecek. Erciล’e baฤlanacak baลka ilรงelerle birlikte Van’ฤฑn nรผfusu 750 binin altฤฑna inecek ve o da bรผyรผkลehir statรผsรผnรผ bu ลekilde kaybedecek. Erciล, HDP’li bir belediye.
CฤฐZRE VE YรKSEKOVA PLANI HรLร GรNDEMDE
Kamuoyu gรผndemine eski Baลbakan Ahmet Davutoฤlu’nun yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklama ile gelen ลฤฑrnak il merkezininin Cizre, Hakkรขri il merkezinin de Yรผksekova yapฤฑlmasฤฑnฤฑn da hรขlรข gรผndemde olduฤu รถฤrenildi.
Baลbakan Yardฤฑmcฤฑsฤฑ ve Hรผkรผmet Sรถzcรผsรผ Numan Kurtulmuล, 6 Haziran 2016 tarihli Bakanlar Kurulu toplantฤฑsฤฑndan sonra, bir soru รผzerine “Bazฤฑ ลehirlerin taลฤฑnmasฤฑ ile ilgili konu gรผndemimizde deฤildir” deฤilmiลti. Kabine deฤiลikliฤinin ardฤฑndan Davutoฤlu’nun gรผndeme getirdiฤi konudan vazgeรงildiฤi dรผลรผnรผlmรผลtรผ. Ancak Al Jazeera’ye bilgi veren kaynaklar, konunun hรขlรข gรผndemde olduฤunu, Meclis’in kapanmasฤฑna yakฤฑn Meclis’e sevk edilecek muhtemelen torba yasa ile hayata geรงirilmesinin dรผลรผnรผldรผฤรผnรผ sรถyledi.
AK Partili kaynak, bu konunun terรถrle mรผcadele kapsamฤฑnda ele alฤฑnmadฤฑฤฤฑnฤฑ belirtti. Yaklaลฤฑk iki yฤฑl รถnce Cumhurbaลkanฤฑ Erdoฤan’ฤฑn baลbakanlฤฑฤฤฑ dรถneminde ilk kez gรผndeme geldiฤini, ancak kamuoyuna aรงฤฑklanmadฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi. Kaynak, “Her iki ilde de ลehrin geliลimi merkez ilรงe olmayan Cizre ve Yรผksekova yรถnรผnde. ลฤฑrnak’ฤฑn il yapฤฑlmasฤฑ baลtan yanlฤฑล verilmiล bir karar” dedi.
ลฤฑrnak 1990 yฤฑlฤฑnda Turgut รzal hรผkรผmeti tarafฤฑndan PKK’ฤฑn bรถlgede รถne รงฤฑkmasฤฑ รผzerine il yapฤฑldฤฑ. ลฤฑrnak, Siirt iline bagฬlฤฑ bir ilcฬงeydi. ฤฐl olunca Siirt, Mardin ve Hakkaฬriโden alฤฑnan topraklarla olusฬงturuldu. Cizre, Iฬdil ve Silopi Mardinโden; merkez ilcฬงe ve Guฬcฬงluฬkonak Siirtโten; Beytuฬsฬงsฬงebap ve Uludere Hakkaฬriโden daฬhil edildi.
Hakkรขri ise 1926 yฤฑlฤฑnda il statรผsรผ kazandฤฑ. 1933’te il olma kararฤฑ kaldฤฑrฤฑldฤฑ, Van’a baฤlandฤฑ. 1936’da yeniden il yapฤฑldฤฑ.
MERKEZ ฤฐLรE DEฤฤฐลฤฐKLฤฐฤฤฐ
Kaynaklar, Hakkรขri ve ลฤฑrnak’ta merkez ilรงe deฤiลikliฤinin yapฤฑlacaฤฤฑnฤฑ belirtiyor. Hakkรขri’nin nรผfusu 276 bin 287, merkez ilรงe nรผfusu 79 bin 335. Yรผksekovaโnฤฑn nรผfusu ise merkez ilรงenin รผstรผnde; 117 bin 440.
ลฤฑrnakโฤฑn toplam nรผfusu ise 488 bin 966. Merkez ilรงe nรผfusu 91 573 olan ลฤฑrnak’ta, Cizreโnin nรผfusu 132 bin 857.
Kaynaklar, ilรงelerin coฤrafi รถzelliklerinin de il geliลimine uygun olduฤunu belirterek, havaalanlarฤฑnฤฑ รถrnek olarak gรถsterdi. ลฤฑrnak ลerafettin Elรงi havaalanฤฑna merkez ilรงenin uzaklฤฑฤฤฑ 60 kilometre, Cizreโnin uzaklฤฑฤฤฑ 15 kilometre.
Yรผksekovaโya yapฤฑlan Selahaddin Eyyubi Havaalanฤฑ’nฤฑn merkeze uzaklฤฑฤฤฑ 82 kilometre, Yรผksekova’ya uzaklฤฑฤฤฑ ise 5 kilometre.
ลIRNAK ฤฐSMฤฐ DEฤฤฐลEBฤฐLฤฐR
รzerinde durulan bir baลka konu ise bazฤฑ yerleลim yerlerinde Kรผrtรงe adlarฤฑna geri dรถnรผlmesi ya da ลehrin รผnรผne uygun ada geรงilmesi.
ลฤฑrnak’ฤฑn ‘ลehr-i Nuh’ yani Nuh ลehri olarak bilindiฤini sรถyleyen kaynaklar, ลehrin yeni adฤฑnฤฑn bu ลekilde deฤiลebileceฤini sรถyledi. Nuh’un gemisinin ลฤฑrnak’taki Cudi Daฤฤฑ’nda olduฤu rivayet edilir. Hali hazฤฑrda ลehirde Nuh adฤฑ kulanฤฑlan รงok sayฤฑda kurum, kuruluล var.
