Hรผkรผmete yakฤฑnlฤฑฤฤฑ ile bilinen veย รถzellikle ekonomi alanฤฑnda verdiฤi fetvalar ile tanฤฑnan Yeni ลafak gazetesi yazarฤฑย ilahiyatรงฤฑ Hayrettin Karaman, dรถviz hesaplarฤฑ iรงin fetvasฤฑnฤฑ aรงฤฑkladฤฑ
Cumhurbaลkanฤฑ Erdoฤan’ฤฑn aรงฤฑkladฤฑฤฤฑ ‘dรถvize endeksli mevduat’ bazฤฑ ekonomistler ve ilahiyatรงฤฑlar tarafฤฑndan ‘รถrtรผlรผ faiz’ olarak deฤerlendirilmesine raฤmen Karaman, ”Bazฤฑ hocalar, devletin รถdemesinin faiz olduฤu kanaatindeler. Ben bu kanaatte deฤilim. Devletin รถdemesi faiz deฤil hibedir” yorumunda bulundu.
Uzun sรผreden beri dรผลรผk faiz konusunda ฤฑsrarcฤฑ olan Cumhurbaลkanฤฑ Recep Tayyip Erdoฤan, Tรผrkiye Cumhuriyet Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn (TCMB) dรถrdรผncรผ faiz indirimi kararฤฑ dรถviz kurlarฤฑnda sert yรผkseliลe ve TL’nin hฤฑzla deฤer kaybetmesine neden olunca Pazartesi akลamฤฑ Dรถvize Endeksli Mevduat (DEM) enstrรผmanฤฑ devreye sokulmuลtu.
ฤฐktidarฤฑn yeni sistemi duyurmasฤฑnฤฑn ardฤฑndan “vadeli mevduatฤฑn haram olduฤu” yรถnรผndeki fetvasฤฑ gรผndeme gelen Diyanet ฤฐลleri Baลkanlฤฑฤฤฑ, yeni model iรงin de “haram” fetvasฤฑ vermiลti. Yeni sistemin de “vadeli mevduata” iliลkin hรผkรผmlere tabi olduฤunu, bu sistemde de faiz tahakkuk ettirildiฤini belirten Din ฤฐลleri Yรผksek Kurulu konu hakkฤฑnda, “Sakฤฑncฤฑlฤฑ, haram” demiลti.
‘รRTรLร FAฤฐZ DEฤฤฐL’
Muhafazakar camiada AK Parti ve Cumhurbaลkanฤฑ Recep Tayyip Erdoฤanโa yรถnelik eleลtirilere karลฤฑ WhatsApp gruplarฤฑ รผzerinden yazdฤฑฤฤฑย โiktidara zarar verecekse doฤrularฤฑ sรถylemek caizdir diyememโย รงฤฑkฤฑลฤฑyla gรผndeme gelen ฤฐlahiyatรงฤฑ Hayrettin Karaman bu kez โdรถvize endeksli mevduatโ hakkฤฑndaki aรงฤฑklamasฤฑyla dikkatleri รผzerine รงekti.
Karaman tartฤฑลmalara iliลkin olarak, “รrtรผlรผ faiz deฤil hibe. Alฤฑnan zamanฤฑnda ve yerinde tedbir ile fiyatlar normalleลme yoluna girdi. Bu defa da devletin รถdemesinin faiz olup olmadฤฑฤฤฑ tartฤฑลmasฤฑ ortaya รงฤฑktฤฑ. Bazฤฑ hocalar, devletin รถdemesinin faiz olduฤu kanaatindeler. Ben bu kanaatte deฤilim, โdevletin รถdemesi hibedirโ dedi.
‘ฤฐSLรM HUKUKUNUN KLASฤฐK FAฤฐZ TEORฤฐSฤฐNE GรRE โFAฤฐZโ OLARAK NฤฐTELENDฤฐRฤฐLEMEZ’
Karaman ‘Azdฤฑrฤฑlan para piyasasฤฑna รงare’ baลlฤฑklฤฑ kรถลe yazฤฑsฤฑnda kendisiyle aynฤฑ gรถrรผลte olan hocalarฤฑn aรงฤฑklamalarฤฑna da yer verdi.
”Konvansiyonel bankalarda vadeli ya da vadesiz hesap aรงmak, bunlarฤฑn faiz esaslฤฑ kurumlar olmasฤฑ sebebiyle caiz deฤildir” diyenย Eski Diyanet ฤฐลleri Baลkanlฤฑฤฤฑ Din ฤฐลleri Yรผksek Kurulu รผyesi Prof. Dr. Ahmet Yaman, dรถvize endeksli mevduata iliลkin, ”Caiz olmamakla birlikte konvansiyonel bankalarda aรงฤฑlan vadeli mevduat hesaplarฤฑna, ilgili vade sonundaย โMerkez Bankasฤฑโnca belirlenen bir hafta vadeli repo ihale faiz oranฤฑโ baz alฤฑnarak verilen faiz ile USD dรถviz kuru arasฤฑnda dรถviz lehine bir fark meydana gelirse bu farkฤฑn devlet tarafฤฑndan รถdenmesi, ฤฐslรขm hukukunun klasik faiz teorisine gรถre โfaizโ olarak nitelendirilemez.
Zira bu fazlalฤฑk mevduat hesabฤฑnฤฑn taraflarฤฑ dฤฑลฤฑnda รผรงรผncรผ bir kiลi tarafฤฑndan belli bir amaรงla verilmektedir. Bu amaรง daย รผlke ekonomisinin menfaatleri doฤrultusunda, โbirikimlerini Tรผrk lirasฤฑ mevduatฤฑ olarak deฤerlendiren vatandaลlarฤฑn kurlardaki oynaklฤฑk karลฤฑsฤฑnda maฤdur olmamasฤฑnฤฑโ saฤlamaktฤฑr.ย Devlet, gรถrdรผฤรผ kamu menfaati ekseninde belli alanlara teลvik verebileceฤi gibi belli niteliฤi taลฤฑyan kiลilere Hazineโden fon transferi de yapabilirโฆ” deฤerlendirmesinde bulundu.
‘TEFE-TรFE ORTALAMASI รLรร ALINMALIDIR’
Karaman’ฤฑn hibe รงฤฑkฤฑลฤฑna katฤฑlan Konya Necmettin Erbakan รniversitesi ฤฐlahiyat Fakรผltesi ฤฐslam Hukuku Ana Bilim Dalฤฑ Baลkanฤฑ Prof. Dr. Orhan รeker ise TEFE-TรFE รถlรงรผsรผnรผ baz alan aรงฤฑklamasฤฑyla dikkat รงekti. Prof. Dr. Orhan รeker’in aรงฤฑklamasฤฑ ลรถyle:
”Devletin hibede bulunmasฤฑ elbette caizdir, ona diyecek bir ลey yok; fakat hibede dรถviz kurunun รถlรงรผ alฤฑnmasฤฑ sanki uygulamasฤฑ รงok zor veya mรผmkรผn deฤil gibiโฆ Kanaatimce TEFE-TรFE ortalamasฤฑ รถlรงรผ alฤฑnmalฤฑdฤฑr.”
‘NAS ORTADA, HรKรM BU’
รte yandan Erdoฤan, Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn faiz indirmesine iliลkin kasฤฑmdaki โNas ortada. Nas orada olduฤuna gรถre sana bana ne oluyor? Olaya buradan bakacaฤฤฑz ve adฤฑmฤฑmฤฑzฤฑ ona gรถre atacaฤฤฑz” aรงฤฑklamasฤฑnฤฑn ardฤฑndan 19 Aralฤฑk’ta da “Neymiล efendim faizleri dรผลรผrรผyormuลuz. Benden baลka bir ลey beklemeyin. Bir Mรผslรผman olarak โnas’lar neyi gerektiriyorsa onu yapmaya devam edeceฤim. Hรผkรผm bu” ifadelerini kullanmฤฑลtฤฑ.
