İngiltere Merkez Bankası (BoE), iş piyasasında uzun süreli bir durgunluğun yaşandığına dair kanıtların artması üzerine politika faizini düşürme kararı aldı. Politika yapıcılar, Rachel Reeves’in ikinci bütçe vergi artışının ardından ekonominin durgunlaşacağı uyarısında bulunarak faiz indirimi düğmesine bastı ve oranları yüzde 4 seviyesinden yüzde 3,75’e çekti.
Banka ekonomiyi “cansız” olarak nitelendirirken, yılın son üç ayında önceki yüzde 0,2’lik tahmininden aşağı yönlü revizyonla sıfır büyüme beklediğini duyurdu. Başkan Andrew Bailey, işsizliğin beş yılın en yüksek seviyesine yaklaşmasıyla iş piyasasında “daha keskin bir gerileme” riski olduğu konusunda uyardı.
Daha olumlu bir haber olarak politika yapıcılar, bütçenin fiyatları aşağı çekeceğini ve enflasyonun nisan ayında Threadneedle Street’in yüzde 2’lik hedefine yaklaşmasının beklendiğini belirtti. Enflasyon ekim ayındaki yüzde 3,6 seviyesinden kasım ayında yüzde 3,2’ye gerilemiş durumda.
Komitede görüş ayrılığı ve Bailey’nin kritik oyu
Karar süreci, Para Politikası Komitesi (MPC) içindeki derin görüş ayrılıklarını da gün yüzüne çıkardı. Faiz indirimi kararı 5’e karşı 4 oyla, bıçak sırtı bir dengeyle alındı. Başkan Bailey, borçlanma maliyetlerini düşürmek için belirleyici oyu kullandı ve yıl sonuna kadar daha ucuz mortgage anlaşmaları dalgasının önünü açtı.
Ancak diğer MPC üyeleri, verimlilik artışıyla eşlik etmeyen inatçı yüksek ücret artışlarından endişe duymaya devam etti. Bailey, faiz oranlarının kademeli olarak düşüş eğiliminde olduğunu düşünse de, her faiz indirimi hamlesiyle birlikte ne kadar daha düşebilecekleri konusunun daha belirsiz hale geldiğini vurguladı. Başkan, faizleri daha fazla düşürme imkanının sınırlı olabileceğini ekledi.
Mortgage piyasasında Noel öncesi rahatlama
İngiltere Merkez Bankası’nın faiz indirimi kararı, oranları neredeyse üç yılın en düşük seviyesine indirdi ve İngiltere genelindeki mortgage borçlularına Noel öncesinde bir nefes aldırdı. Bu hamle yılın dördüncü faiz indirimi oldu ve borçlanma maliyetlerinin Şubat 2023’ten bu yana en düşük seviyesine indiği anlamına geliyor.
Deutsche Bank, enflasyondaki keskin düşüş ve kötüleşen iş piyasası nedeniyle gelecek yıl mart ve haziran aylarında ek faiz indirimi hamleleri yapılacağını öngörüyor.
İngiltere Merkez Bankası Başekonomisti Sanjay Raja, komite üyelerinin borçlanma maliyetlerini ekonomiyi ne teşvik eden ne de kısıtlayan “belirsiz bir nötr faiz oranına” çekmeye odaklandığını belirtti. Raja, kötüleşen işgücü piyasası ile düşen enflasyon arasındaki dengenin komitenin işini zorlaştıracağını, ancak oranların düşüş eğilimini sürdüreceğini ifade etti.
Lagarde halefine dair tartışmalara kapıyı kapattı
Avrupa Merkez Bankası (ECB) ise bugün faiz indirimi yerine oranları sabit tutma kararı aldı. Başkan Christine Lagarde, halefi hakkında spekülasyonlara girmeyi reddederek kararlılığını gösterdi. Yenilenemeyen görev süresi Ekim 2027’de sona erecek olan Lagarde, yerine bir Alman vatandaşının getirilip getirilmeyeceği sorusuna yanıt vermekten kaçındı.
Spekülasyonlar ECB Yönetim Kurulu’nun şahin üyesi Isabel Schnabel üzerinde yoğunlaşsa da Lagarde, “Kim olacağı ve hangi milletten olacağı konusunda söyleyecek bir şeyim yok. Bu, Avrupa Konseyi’nin görevi” diyerek topu siyasi iradeye attı. Mevcut kurallara göre yönetim kurulu üyelerinin sadece bir dönem görev yapmasına izin veriliyor, bu da mevcut üyelerin başkan olmasını zorlaştırıyor.
Yapay zeka ve Euro Bölgesi’nde yapısal dönüşüm
ECB toplantısının en dikkat çekici mesajlarından biri ekonomik büyümenin bileşimiyle ilgiliydi. Lagarde, Euro Bölgesi ekonomisinin yapay zeka yatırımlarının etkisiyle yapısal bir dönüşüm geçirdiğini belirtti. Yatırımlar büyük şirketlerin yanı sıra KOBİ’ler tarafından da yönlendiriliyor. Harcamalar geleneksel fiziksel sermayeden ziyade bilgi işlem kapasitesi, telekomünikasyon ağları, yazılım ve veri gibi maddi olmayan varlıklara kayıyor.
Lagarde, yapay zekanın zamanla verimliliği artırabileceğini kabul ederken, bunun nötr faiz oranı üzerindeki etkisi hakkında erken sonuçlara varılmaması konusunda uyardı. Faiz kararlarının yüksek belirsizlik ortamında tamamen verilere bağlı kalacağını vurgulayan Lagarde, ileriye dönük rehberlik sağlamayı reddetti ve “tüm seçeneklerin masada olduğunu” belirtti.
Dijital Euro ve siyasi sınırlar
Lagarde, dijital euro ve dondurulmuş Rus varlıkları gibi hassas konulara da değindi. Dijital euro konusunda teknik çalışmaların tamamlandığını belirten Lagarde, sorumluluğun artık siyasi kurumlarda olduğunu söyledi. Projeyi parasal egemenlik için bir araç olarak tanımladı.
Dondurulmuş Rus merkez bankası varlıklarının Ukrayna için kullanılması konusunda ise Lagarde, ECB’nin yetki alanı konusunda kesin bir çizgi çizdi. Para finansmanı içeren herhangi bir mekanizmanın AB anlaşmalarını ihlal edeceği uyarısında bulunan Lagarde, bu kararların merkez bankacılarının değil siyasi liderlerin sorumluluğunda olduğunu vurguladı.
Piyasalar Lagarde’ın performansını olumlu karşıladı. Allianz Baş Ekonomi Danışmanı Mohamed El-Erian, Lagarde’ın iletişimini “usta sınıfı” olarak nitelendirdi. Avrupa hisse senetleri ise hem ECB’nin duruşu hem de ABD’den gelen beklenti altı enflasyon verisinin Fed tarafında da faiz indirimi beklentisini artırmasıyla günü yükselişle tamamladı.
