ฤฐngiltere’nin Avrupa Birliฤi’nden (AB) ayrฤฑlmasฤฑyla AB vatandaลฤฑ olan nakliye aracฤฑ sรผrรผcรผlerinin sayฤฑsฤฑnฤฑn azalmasฤฑ ve yeni tip koronavirรผs (Kovid-19) salgฤฑnฤฑ รผlkede gฤฑda sektรถrรผnden, imalat ve enerji sektรถrรผne kadar uzanan sorunlara neden oldu.
ฤฐngiliz Ulusal ฤฐstatistik Ofisi (ONS) verilerine gรถre, รผlkede 2020 yฤฑlฤฑnฤฑn ilk รงeyreฤinde 301 bin 497 olan tฤฑr ve kamyon ลofรถrรผ sayฤฑsฤฑ, 2021 yฤฑlฤฑnฤฑn ikinci รงeyreฤi itibarฤฑyla 232 bin 942’ye geriledi.
Talep karลฤฑsฤฑnda yetersiz kalan tฤฑr ve kamyon ลofรถrรผ sayฤฑsฤฑ, lojistik sektรถrรผnde ciddi aksamalara neden olurken kฤฑsa zamanda รงรถzรผm bulunamamasฤฑ durumunda รผlke ekonomisinin tรผm unsurlarฤฑnฤฑ etkileyebilecek nitelikte bir riske dรถnรผลme potansiyeli taลฤฑyor.
ฤฐngiltereโnin ABโden รงฤฑkmasฤฑyla gรถรงmenlik statรผsรผndeki belirsizlikler nedeniyle son dรถnemde artan sayฤฑda AB vatandaลฤฑnฤฑn tฤฑr ve kamyon ลofรถrรผnรผn kendi รผlkelerine dรถnmeyi tercih etmesi, ardฤฑndan salgฤฑn ortamฤฑndaki olumsuz koลullar krizin ortaya รงฤฑkฤฑลฤฑnda en รถnemli unsurlar olarak รถne รงฤฑkฤฑyor.
Ulusal ฤฐstatistik Ofisiโnin (ONS) verilerine gรถre, ฤฐngiltereโde 2020 yฤฑlฤฑnฤฑn baลฤฑnda 37 bin olan AB vatandaลฤฑ tฤฑr ve kamyon ลofรถrรผ aktif olarak hizmet verirken, bu sayฤฑ ลu anda 24 bin 350โe gerilemiล durumda.
ฤฐngiltereโde uzmanlar, รผlkede nakliye ลofรถrlerinin toplam sayฤฑsฤฑnฤฑn hali hazฤฑrda ihtiyaรง duyulanฤฑn yaklaลฤฑk 100 bin altฤฑnda olduฤunu belirtiyor.
Nakliye sektรถrรผnรผ temsil eden Road Haulage Association (RHA) adlฤฑ kuruluลun raporuna gรถre, nakliye aracฤฑ sรผrรผcรผlerinin sayฤฑsฤฑndaki azalฤฑลฤฑn baลlฤฑca sebepleri “sรผrรผcรผlerin emekli olmasฤฑ”, “ฤฐngiltere’nin AB’den ayrฤฑlmasฤฑ”, “IR35 olarak bilinen maaล bordolarฤฑndaki bazฤฑ deฤiลiklikler”, “sรผrรผcรผlerin baลka sektรถrleri seรงmesi” ve “dรผลรผk รผcretler ve salgฤฑn” olarak sฤฑralanฤฑyor.
Rapora gรถre tฤฑr ve kamyon ลofรถrleri emekliliฤe yaklaลmฤฑล bir iล gรผcรผ olmasฤฑ aรงฤฑsฤฑndan dikkati รงekiyor.
ฤฐngiltere’de tฤฑr ve kamyon ลofรถrlerinin ortalama yaลฤฑ 55 iken, 25 yaลฤฑnฤฑn altฤฑndaki sรผrรผcรผlerin oranฤฑ ise yรผzde 1โin altฤฑnda kalฤฑyor.
ONS verilerine gรถre, รผlkede 2010 yฤฑlฤฑnda 7 bin 500 tฤฑr ve kamyon ลofรถrรผ emekli olurken, 2020’de bu rakam 10 bine yรผkseldi.
Kriz รถnce perakende sektรถrรผnde hissedildi
2020 yฤฑlฤฑnฤฑn baลฤฑndan bu yana giderek bรผyรผyen nakliye krizi, son aylarda baลkent Londra’daki รงeลitli marketlerde, รถzellikle sebze ve meyve รผrรผnleri ile hazฤฑr sularฤฑn satฤฑลa sunulduฤu , raflarฤฑn boล kalmasฤฑna neden oldu.
ฤฐngiltere’nin en bรผyรผk sรผpermarket zincirlerinden Tesco, ลofรถr sฤฑkฤฑntฤฑsฤฑnฤฑn devam etmesi durumunda, Noel รถncesinde mรผลterilerin panik halinde marketlere yรถnelebileceฤi konusunda hรผkรผmeti uyardฤฑ.
รlkenin รถnde gelen sรผpermarket zincirlerinden Morissons ise, nakliye sektรถrรผndeki ลofรถr sayฤฑsฤฑnฤฑn talep karลฤฑsฤฑnda yetersiz kalmaya devam etmesi durumunda, marketlerdeki รผrรผn fiyatlarฤฑnฤฑn artmasฤฑna neden olabileceฤini bildirdi.
Coca Colaโnฤฑn ฤฐngiltere biriminden (Coca Cola Europacific Partners) yapฤฑlan aรงฤฑklamada, รผlkede bazฤฑ marketlerde diyet kola tedarik edilemediฤi belirtilirken, restoran zinciri Nandos, nakliye sorunlarฤฑ nedeniyle รผlkedeki 55 restoranฤฑn kapatฤฑlacaฤฤฑnฤฑ duyurdu.
McDonalds ise yakฤฑn zamanda, tedarik zincirindeki aksamalarฤฑ gerekรงe gรถstererek, milkshake ve ลiลelenmiล iรงeceklerin satฤฑลฤฑnฤฑ durdurdu.
ฤฐngiltere Merkez Bankasฤฑโnฤฑn (BoE) bu yฤฑlฤฑn nisan, mayฤฑs ve hazirandaki iล koลullarฤฑna iliลkin deฤerlendirmede, nakliye sektรถrรผndeki gecikmelerin, mobilya, araba parรงalarฤฑ ve elektrikli eลyalar gibi bazฤฑ รผrรผnlerin eksikliฤinin yaลanmasฤฑna neden olduฤu tespitinde bulunmuลtu.
ฤฐngiltere Ulaลtฤฑrma Bakanlฤฑฤฤฑ, tฤฑr ve kamyon ลofรถrรผ eksikliฤi nedeniyle bazฤฑ sรผpermarketlerde raflarฤฑn boล kalmasฤฑnฤฑn ve benzin istasyonlarฤฑndaki uzun kuyruklarฤฑn รถnรผne geรงebilmek iรงin 5 bin akaryakฤฑt tankeri ve gฤฑda kamyonu sรผrรผcรผsรผne aralฤฑk sonuna kadar geรงici vize verileceฤini duyurdu.
Enerji sektรถrรผne domino etkisi
ฤฐngiltere’de enerji ลirketi BP ve Tesco Alliance’ฤฑn, รผlkede “รงok az sayฤฑda” petrol istasyonunun kapatฤฑlacaฤฤฑnฤฑ duyurmasฤฑnฤฑn ardฤฑndan benzin istasyonlarฤฑ รถnรผnde uzun kuyruklar oluลtu.
BP ve Tesco Alliance’ฤฑn, รผlkede yeterli sayฤฑda nakliye aracฤฑ sรผrรผcรผsรผ olmamasฤฑ nedeniyle az sayฤฑda petrol istasyonunun geรงici olarak kapatฤฑlacaฤฤฑnฤฑ duyurmasฤฑ araรง sahipleri arasฤฑnda endiลeye neden oldu.
Geรงen hafta sonu, istasyon sayฤฑlarฤฑnฤฑn azalmasฤฑyla benzin sฤฑkฤฑntฤฑsฤฑ yaลayacaฤฤฑnฤฑ dรผลรผnen araรง sahipleri baลkent Londra’daki benzin istasyonlarฤฑnฤฑn รถnรผnde uzun kuyruklar oluลturdu.
ฤฐngiltere Ulaลtฤฑrma Bakanฤฑ Grant Shapps, geรงen hafta, รผlkede nakliye aracฤฑ sรผrรผcรผlerinin gelen talebe yetersiz kalmasฤฑ sonucu bazฤฑ petrol istasyonlarฤฑnฤฑn kapanmasฤฑna iliลkin halka itidal รงaฤrฤฑsฤฑnda bulunmuลtu. Shapps, รผlkede rafinerilerin bolca yakฤฑta sahip olduฤunu belirterek, halktan akaryakฤฑt alฤฑลveriลlerini normal ลekilde sรผrdรผrmesini istemiลti.
Gerekmesi halinde acil durum planฤฑna gรถre ฤฐngiliz askerlerinin akaryakฤฑt nakliye araรงlarฤฑnฤฑ kullanmasฤฑ iรงin gรถrevlendirilebileceฤini kaydeden Shapps, “Eฤer gerรงekten yardฤฑmcฤฑ olacaksa onlarฤฑ (gรถreve) getiririz.” ifadesini kullanmฤฑลtฤฑ.
