Ekonomik bรผyรผmenin รถncรผ gรถstergesi olan imalat sanayi performansฤฑnda en hฤฑzlฤฑ ve gรผvenilir referans kabul edilen ฤฐstanbul Sanayi Odasฤฑ Tรผrkiye ฤฐmalat PMI (Satฤฑn Alma Yรถneticileri Endeksi) mart ayฤฑnda 48,1โe gerileyerek son รผรง ayda ilk kez eลik deฤer 50,0โnin altฤฑnda kaydedildi. Sektรถrdeki zorluklarฤฑn bรผyรผk รถlรงรผde COVID-19 salgฤฑnฤฑndan kaynaklandฤฑฤฤฑ belirtildi. Salgฤฑn, รผretim ve yeni sipariลlerin yavaลlamasฤฑna yol aรงtฤฑ.
ฤฐstanbul Sanayi Odasฤฑโnฤฑn 1 Nisan 2020 tarihi itibariyle ilk kez aรงฤฑklamaya baลladฤฑฤฤฑ Tรผrkiye Sektรถrel PMI verilerine gรถre ise COVID-19 nedeniyle mart ayฤฑnda sektรถrlerin รงoฤunda faaliyet koลullarฤฑ yavaลlama gรถsterdi. Metalik olmayan mineral รผrรผnler sektรถrรผ yavaลlamada ilk sฤฑrada yer alฤฑrken, gฤฑda รผrรผnleri ile kara ve deniz taลฤฑtlarฤฑ olmak รผzere sadece iki sektรถr faaliyet koลullarฤฑnda iyileลme kaydetti. Takip edilen 10 sektรถrรผn yedisinde รงalฤฑลan sayฤฑlarฤฑ artฤฑล gรถsterdi. En hฤฑzlฤฑ istihdam artฤฑลฤฑ ise kimyasal, plastik ve kauรงuk sektรถrlerinde oldu.
Ekonomik bรผyรผmenin รถncรผ gรถstergesi olan imalat sanayi performansฤฑnda en hฤฑzlฤฑ ve gรผvenilir referans kabul edilen ฤฐstanbul Sanayi Odasฤฑ (ฤฐSO) Tรผrkiye ฤฐmalat PMI (Satฤฑn Alma Yรถneticileri Endeksi) anketinin Mart 2020 dรถnemi sonuรงlarฤฑ aรงฤฑklandฤฑ.
Eลik deฤer olan 50,0โnin รผzerinde รถlรงรผlen tรผm rakamlarฤฑn sektรถrde iyileลmeye iลaret ettiฤi anket sonuรงlarฤฑna gรถre, ลubatta 52,4 olarak รถlรงรผlen PMI mart ayฤฑnda 48,1โe gerileyerek son รผรง ayda ilk kez eลik deฤer 50,0โnin altฤฑnda kaydedildi. Sektรถrdeki zorluklarฤฑn bรผyรผk รถlรงรผde kรผresel koronavirรผs (COVID-19) salgฤฑnฤฑndan kaynaklandฤฑฤฤฑ belirtildi.
Salgฤฑn, รผretim ve yeni sipariลlerin yavaลlamasฤฑna yol aรงtฤฑ. รretim, son beล ayda ilk kez hฤฑz kaybederken, yeni sipariลler iki aylฤฑk geniลleme sรผrecinin ardฤฑndan dรผลรผล gรถsterdi. Salgฤฑnฤฑn kรผresel boyutunun yansฤฑmasฤฑ olarak yeni ihracat sipariลleri de bรผyรผk รถlรงรผde yavaลladฤฑ. Yeni ihracat sipariลlerindeki gerileme, toplam yeni sipariลlerdekinden daha yรผksek oranda gerรงekleลti. ฤฐล yรผklerindeki yavaลlamaya raฤmen, Tรผrk imalatรงฤฑlarฤฑ mart ayฤฑnda ek personel almaya devam etti. ฤฐstihdam bรถylece รผst รผste รผรงรผncรผ ay arttฤฑ. Bazฤฑ firmalar, istihdam artฤฑลฤฑnฤฑn รถnceki aylarda yeni sipariล alฤฑmlarฤฑnda gรถrรผlen iyileลmeden kaynaklandฤฑฤฤฑnฤฑ belirtti.
Salgฤฑn, Tรผrk imalatฤฑnฤฑn gรผรงlรผ bรผyรผme ivmesi yakaladฤฑฤฤฑ dรถnemde geldi
Diฤer yandan, firmalar satฤฑn alma faaliyetlerini geรงen yฤฑlฤฑn ekim ayฤฑndan beri ilk kez azalttฤฑ. Firmalarฤฑn mevcut belirsizlik nedeniyle stok tutma konusunda isteksiz olduklarฤฑ gรถzlendi. Buna baฤlฤฑ olarak hem nihai รผrรผn stoklarฤฑnda hem de girdi stoklarฤฑnda azalma gerรงekleลti. Satฤฑn alฤฑnan รผrรผnlerin teslimatฤฑ da COVID-19 salgฤฑnฤฑndan aฤฤฑr bir ลekilde etkilendi ve tedarikรงilerin teslimat sรผrelerinde anketin baลladฤฑฤฤฑ Haziran 2005โden beri ikinci en belirgin bozulma yaลandฤฑ. Mart ayฤฑnda girdi maliyetleri enflasyonu yรผksek seviyelerini korudu. Girdi fiyatlarฤฑndaki yรผkseliลin ardฤฑndaki temel faktรถrรผn para birimindeki deฤer kaybฤฑ olduฤu kaydedildi. Bazฤฑ arz eksiklikleri de maliyet yรผklerindeki artฤฑลta etkili oldu. Girdi maliyetlerindeki belirgin artฤฑลฤฑn sonucu olarak, imalatรงฤฑlar nihai รผrรผn fiyatlarฤฑnฤฑ da yรผkseltti. Nihai รผrรผn fiyatlarฤฑ enflasyonundaki artฤฑล, bir buรงuk yฤฑla yakฤฑn bir dรถnemin en yรผksek oranฤฑnda gerรงekleลti.
IHS Markit Ekonomi Direktรถrรผ Andrew Harker, ลunlarฤฑ sรถyledi: โCOVID-19 salgฤฑnฤฑ, Tรผrk imalat sektรถrรผnรผn gรผรงlรผ bรผyรผme ivmesi yakaladฤฑฤฤฑ bir dรถnemde geldi ve bu nedenle firmalar iรงin aฤฤฑr bir ลok yarattฤฑ. รretim ve yeni sipariลler belirgin bir ลekilde yavaลlarken salgฤฑnฤฑn kรผresel boyutu da ihracat ve tedarik zincirlerini olumsuz etkiledi. Anketin olumlu geliลmesi istihdamฤฑn artmaya devam etmesi olurken bu durum muhtemelen firmalarฤฑn, yaลanan aksamalarฤฑn kฤฑsa sรผreli olacaฤฤฑnฤฑ umut etmesinden kaynaklandฤฑ.โ
Sektรถrlerin รงoฤunda yavaลlama oldu
ฤฐstanbul Sanayi Odasฤฑโnฤฑn 1 Nisan 2020 tarihi itibariyle ilk kez aรงฤฑklamaya baลladฤฑฤฤฑ Tรผrkiye Sektรถrel PMI verilerine gรถre ise COVID-19 salgฤฑnฤฑ, mart ayฤฑnda Tรผrk imalat sektรถrlerinde aksamalara yol aรงtฤฑ ve sektรถrlerin รงoฤunda faaliyet koลullarฤฑnฤฑn rekor dรผzeyde yavaลlamasฤฑna neden oldu. Bu durum, รงoฤu sektรถrรผn bรผyรผme bรถlgesinde olduฤu ลubat ayฤฑ ile zฤฑtlฤฑk oluลturdu. Gฤฑda รผrรผnleri ile kara ve deniz taลฤฑtlarฤฑ sektรถrleri olmak รผzere sadece iki sektรถr faaliyet koลullarฤฑnda iyileลme kaydetti. COVID-19 endiลelerinin gฤฑda talebinde yol aรงtฤฑฤฤฑ artฤฑลa baฤlฤฑ olarak gฤฑda รผrรผnleri sektรถrรผnรผn รผretimi, veri serisinin baลladฤฑฤฤฑ Ocak 2016โdan beri en yรผksek artฤฑลฤฑ sergiledi.
Buna karลฤฑlฤฑk, gฤฑda รผrรผnleri dฤฑลฤฑnda tรผm sektรถrlerde รผretimin yavaลladฤฑฤฤฑ gรถzlendi. ฤฐvme kaybฤฑnฤฑn en sert yaลandฤฑฤฤฑ sektรถrler ise aฤaรง ve kaฤฤฑt รผrรผnleri ile metalik olmayan mineral รผrรผnler oldu.
รretimdeki yavaลlamalar, genel olarak COVID-19 salgฤฑnฤฑnฤฑn yeni sipariลlerde yol aรงtฤฑฤฤฑ zayฤฑflฤฑklardan kaynaklandฤฑ. Giyim ve deri รผrรผnleri ile aฤaรง ve kaฤฤฑt รผrรผnleri, sipariลlerde en belirgin dรผลรผลlerin yaลandฤฑฤฤฑ sektรถrler oldu. ฤฐล yรผklerindeki hafiflemeye raฤmen bazฤฑ sektรถrlerde firmalar mart ayฤฑnda da istihdam yaratmayฤฑ sรผrdรผrdรผ. Takip edilen 10 sektรถrรผn yedisinde, รงalฤฑลan sayฤฑlarฤฑ artฤฑล gรถsterirken, istihdam artฤฑลฤฑnฤฑn en hฤฑzlฤฑ gerรงekleลtiฤi sektรถr kimyasal, plastik ve kauรงuk sektรถrรผ oldu. Satฤฑn alma faaliyetleri gฤฑda รผrรผnleri ile elektrikli ve elektronik รผrรผnler sektรถrlerinde artarken, diฤer tรผm sektรถrlerde azalma kaydetti. Maliyet enflasyonundaki artฤฑล, mart ayฤฑnฤฑn รถne รงฤฑkan geliลmeleri arasฤฑnda yer aldฤฑ. Kur artฤฑลฤฑ ve hammadde eksikliklerine baฤlฤฑ olarak, takip edilen 10 sektรถrรผn tamamฤฑ girdi fiyatlarฤฑnฤฑn daha yรผksek oranda arttฤฑฤฤฑnฤฑ bildirdi. Maliyet enflasyonundaki hฤฑzlanma genel olarak nihai รผrรผn fiyatlarฤฑnda da daha belirgin artฤฑลlara yol aรงtฤฑ. Yine tedarik zincirlerindeki aksamalar artarken, ilk รงeyreฤin sonunda, takip edilen tรผm sektรถrlerde tedarikรงilerin teslimat sรผreleri uzadฤฑ.
IHS Markit Ekonomi Direktรถrรผ Andrew Harker, ลunlarฤฑ sรถyledi: โCOVID-19 salgฤฑnฤฑ, talebin dรผลmesine, tedarik zincirlerinin bozulmasฤฑna ve enflasyonist baskฤฑlarฤฑn gรผรงlenmesine neden oldu ve bunlara baฤlฤฑ olarak mart ayฤฑnda Tรผrk imalat sektรถrlerinde aksamalara yol aรงtฤฑ. Salgฤฑndan zarar gรถrmeyen tek imalat sektรถrรผ gฤฑda รผrรผnleri oldu. Girdi maliyetleri enflasyonunun yeniden artmasฤฑ, imalatรงฤฑlarฤฑn satฤฑลlarฤฑnฤฑ gรผvence altฤฑna almaya รงalฤฑลtฤฑklarฤฑ kรถtรผ bir dรถneme denk geldi. Geleceฤe iliลkin yรผksek dรผzeyde belirsizlik devam ederken, COVID-19 salgฤฑnฤฑnฤฑn kรผresel รถlรงekte yaลanฤฑyor olmasฤฑ, sektรถrlerin tamamฤฑ iรงin olmasa bile รงoฤunluฤu iรงin รถnรผmรผzdeki aylarฤฑn zor geรงebileceฤine iลaret ediyor.โ
