T24 yazarฤฑ Yalรงฤฑn Doฤan, “Herif” diye nitelendirilen bir fonun ฤฐstanbul Borsasฤฑ’na mรผdahalede bulunulduฤu ลรผphesini yazarken, Bakan Zeybekรงi’nin yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamalarฤฑn da spekรผlasyon ลรผphesi taลฤฑdฤฑฤฤฑnฤฑ ileri sรผrdรผ.
Yazฤฑsฤฑnฤฑ, Hazine Mรผsteลarlฤฑฤฤฑ yapmฤฑล olan CHP Tekirdaฤ Milletvekili Faik รztrak’ฤฑn soru รถnergesiyle tamamlayan Yalรงฤฑn Doฤan, “Birileri Borsada fena halde kazanฤฑyor. Kazanan ‘herif’ mi? Kim bu ‘herif?’ Haftalฤฑk bazda dรผnyanฤฑn en fazla deฤer kazanan piyasasฤฑ ลu anda ฤฐstanbul Borsasฤฑ. Dรผn borsada iลlem gรถren ลirketlerin piyasa deฤeri yirmi milyar lira artฤฑyor, toplam deฤerleri 700 milyar lirayฤฑ buluyor. Tรผrkiyeโnin AB รผyeliฤinin sorgulandฤฑฤฤฑ, Avrupa Konseyi รผyeliฤinin denetime alฤฑnmasฤฑnฤฑn tartฤฑลฤฑldฤฑฤฤฑ bir dรถnemde, yabancฤฑlar burada neden senetlere, deฤerli kaฤฤฑtlara talip olsun? Hiรง bir ekonomik mantฤฑฤฤฑ yok” ifadelerini kullanฤฑyor.
Yayรงn Doฤan’ฤฑn yazฤฑsฤฑ ลรถyle:
ฤฐstanbulโda on beล gรผndรผr bir โhayaletโ dolaลฤฑyor, adฤฑ โherifโ. รyle diyorlar, โherifโ.
Yine รถyle diyorlar, โherif marifetini ฤฐstanbul Borsasฤฑโnda gรถsteriyorโ.
Borsa on beล gรผndรผr, โelem tere fiล, kem gรถzlere ลiลโ, almฤฑล baลฤฑnฤฑ gidiyor.
10 Nisan pazartesi gรผnรผ, referandumdan bir hafta รถnce ฤฐstanbul Borsasฤฑ son aylarฤฑn rekoruna koลuyor, iลlem hacmi yรผzde 74 artฤฑyor, endeks bir anda 88.740โa fฤฑrlฤฑyor. Dolar aynฤฑ gรผn 3.72 lira.
Referandumdan bir hafta รถnce bรถylesine bir yรผkseliล, biraz garip.
Daha da garip olan, bu yรผkseliลi รถnceden gรถren Ekonomi Bakanฤฑ Nihat Zeybekรงi. Zeybekรงi adeta kahin:
โGelecek hafta Borsa artacak, Tรผrk kaฤฤฑtlarฤฑna ve senetlerine yabancฤฑlardan yoฤun talep varโ.
O KOLTUKTA OTURAMAZ
Bu kehanete iki itiraz var:
1-Dรผnyanฤฑn her yerinde, Patagonya dahil, bรถyle sorumlu koltuklarda oturanlar, hiรง bir biรงimde piyasalar, borsa, dolar รผzerine, yani insanlarฤฑn varlฤฑklarฤฑnฤฑn artmasฤฑ ya da azalmasฤฑna yol aรงabilecek tahminlerde ve aรงฤฑklamada bulunmuyorlar. Bulunanlar oturduklarฤฑ koltuklara veda etmek zorunda kalฤฑyor.
O koltukta oturanlarฤฑn bu tรผr aรงฤฑklamalarฤฑ, โspekรผlasyonโanlamฤฑna geliyor. รrneฤin, Amerikaโda ekonomi bakanฤฑ bรถyle bir aรงฤฑklama yapsa, koltuฤu terk etmekle kalmฤฑyor, derhal โiliลkileriโ รผzerine araลtฤฑrma baลlatฤฑlฤฑyor.
2-Referandum รถncesinde yabancฤฑlar Tรผrk kaฤฤฑt ve senetlerini neden satฤฑn alsฤฑnlar?
Referandum, neresinden bakarsanฤฑz bakฤฑn, sonuรง ne olursa olsun, belirsizlik taลฤฑyor. Sermayenin, hele de yabancฤฑ sermayenin en รงok kaรงtฤฑฤฤฑ yer โbelirsizlikโ.
Belirsizliฤin olduฤu yerde talep nasฤฑl yรผkseliyor? Daha da รถnemli olan:
Sayฤฑn Bakan Borsa’daki yรผkseliลi nasฤฑl tahmin ediyor?
REKORUN REKORU
Dรผn ise, ฤฐstanbul Borsasฤฑ rekorun da rekorunu kฤฑrฤฑyor. Endeks 94.332โyi gรถrรผyor. Dolar 3.58โe kadar geriliyor.
Bu endekse yaklaลan bir rakam, en son dรถrt yฤฑl รถnce, 2013 Mayฤฑs ayฤฑnda, 93.178.
Birileri Borsada fena halde kazanฤฑyor.
KAZANAN โHERฤฐFโ Mฤฐ?
Kim bu โherifโ?
Haftalฤฑk bazda dรผnyanฤฑn en fazla deฤer kazanan piyasasฤฑ ลu anda ฤฐstanbul Borsasฤฑ. Dรผn borsada iลlem gรถren ลirketlerin piyasa deฤeri yirmi milyar lira artฤฑyor, toplam deฤerleri 700 milyar lirayฤฑ buluyor.
Tรผrkiyeโnin AB รผyeliฤinin sorgulandฤฑฤฤฑ, Avrupa Konseyi รผyeliฤinin denetime alฤฑnmasฤฑnฤฑn tartฤฑลฤฑldฤฑฤฤฑ bir dรถnemde, yabancฤฑlar burada neden senetlere, deฤerli kaฤฤฑtlara talip olsun?
Hiรง bir ekonomik mantฤฑฤฤฑ yok.
รZTRAKโIN SORUSU
On beล gรผn รถnce, Bakan Zeybekรงi o aรงฤฑklamayฤฑ yaptฤฑktan sonra, CHP Tekirdaฤ milletvekili Faik รztrak Baลbakan Binali Yฤฑldฤฑrฤฑmโฤฑnyanฤฑtlamasฤฑ istemiyle soru รถnergesi veriyor ve soruyor:
โ Piyasaya Varlฤฑk Fonu kullanฤฑlarak bir mรผdahale mi yapฤฑldฤฑ?โ
Varlฤฑk Fonu mu?
Yoksa, ลu hayalet gibi dolaลan, piyasada nam-ฤฑ diฤer โherifโ, Varlฤฑk Fonu mu?
รztrak devam ediyor sorusunda:
โResmi veriler, Bakan Zeybekรงiโnin, borsadaki artฤฑลฤฑn ardฤฑnda yabancฤฑ yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑn yoฤun talebi olduฤu, sรถzlerini doฤrulamฤฑyor.
Borsada tek gรผnde gerรงekleลen olaฤanรผstรผ artฤฑลฤฑn, รถzellikle tek bir aracฤฑ ลirketinden yapฤฑlan iลlemlerden kaynaklandฤฑฤฤฑ, kamu oyuna yansฤฑmฤฑล bulunuyor. Sรถzรผ geรงen aracฤฑ ลirketin 10 Nisanโda Borsa ฤฐstanbulโdan yaptฤฑฤฤฑ 208 milyon lira tutarฤฑndaki net alฤฑm, en รงok iลlem yapan ikinci aracฤฑ ลirketin yaptฤฑฤฤฑ net alฤฑmฤฑn รผรง katฤฑndan fazla olduโ.
Ekonomisi Tรผrkiyeโye benzeyen รผlkelerin borsalarฤฑnda anlamlฤฑ bir deฤiลiklik yokken, ฤฐstanbul Borsasฤฑ fฤฑrlฤฑyor. รztrakโฤฑn ifadesiyle:
โBu yรผkseliล โherifโ (ahbap) baฤlantฤฑsฤฑ olarak bilinen, kimliฤi belirsiz bir fonun Borsaya mรผdahale ลรผphesini beraberinde getiriyorโ.
VARLIK FONU SORGUSU
Bakanฤฑn iddiasฤฑna raฤmen, madem yabancฤฑlar deฤil, o zaman Borsadaki yรผkseliลin ardฤฑnda ne yatฤฑyor? Faik รztrak Binali Yฤฑldฤฑrฤฑmโa yรถnelttiฤi soruyla โVarlฤฑk Fonuโ baฤlantฤฑsฤฑnฤฑ gรผndeme getiriyor:
โ-Baลbakanlฤฑฤa baฤlฤฑ olarak kurulan Tรผrkiye Varlฤฑk Fonu Borsa ฤฐstanbulโda hisse senedi alฤฑm satฤฑmฤฑna baลlamฤฑล mฤฑdฤฑr?
-Kamu kaynaklarฤฑ kullanฤฑlarak, 10 Nisan 2017 ve sonrasฤฑnda Borsada alฤฑm satฤฑm yapฤฑldฤฑysa, bunun talimatฤฑ tarafฤฑnฤฑzdan mฤฑ verilmiลtir?
-Tรผrkiye Varlฤฑk Fonu veya kamu ile baฤlantฤฑlฤฑ herhangi bir kuruluลa referandum รถncesinde dรถviz piyasasฤฑnda fiyat hareketlerini etkilemeye dรถnรผk iลlem yapma talimatฤฑ hรผkรผmetinizce verilmiล midir?โ Bir zamanlar Hazine Mรผsteลarlฤฑฤฤฑ yapmฤฑล olan รztrakโฤฑn bu sorularฤฑ boลuna sormuyor olsa gerek.
Ayrฤฑca, baลka bir gerรงek:
ฤฐstanbul Borsa Baลkanฤฑ aynฤฑ zamanda Varlฤฑk Fonu Yรถnetim Kurulu รผyesi.
NEREDE KULLANILDI?
Tam referandum รถncesinde, eฤer girmiล ise, Varlฤฑk Fonu neden piyasaya giriyor?
รnergedeki sorularฤฑn devamฤฑ olmak รผzere:
-Eฤer girmiล ise, ne kadar kazanรง saฤlฤฑyor?
-Saฤladฤฑysa, o kazanรง ลu anda nerede?
-Bir yerde bloke mi yoksa bir yerlerde kullanฤฑlmฤฑล olabilir mi?
-Kullanฤฑldฤฑ ise, nerede kullanฤฑlฤฑyor?
Komplo teorilerinden teori beฤen, รงรผnkรผ komploya hayli elveriลli bir alan.
Durup dururken รงฤฑkan ve rekor kฤฑracak kadar รงฤฑkan borsa, karลฤฑlฤฑฤฤฑnda inen รงฤฑkan dolar…
