รnlรผ jeolog Prof. Dr. Naci Gรถrรผr, olasฤฑ ฤฐstanbul depremiyle ilgili korkutan aรงฤฑklamalarda bulundu: 7.2’den kaรงฤฑล yok. Tsunami ihtimali bรผyรผk. รevre felaketi yaลanacak. Salgฤฑn hastalฤฑklar baลlayacak
Ege Bรถlgesi’nde art arda yaลanan depremler, beklenen ฤฐstanbul depremini yeniden gรผndeme taลฤฑdฤฑ. รnlรผ yerbilimci Prof. Dr. Naci Gรถrรผr, Hรผrriyet Kelebek’te Gรผlben Ergen’e รถnemli aรงฤฑklamalarda bulundu. Naci Gรถrรผr’รผn aรงฤฑklamalarฤฑ รถzetle ลรถyle:
“Kuzey Anadolu fay hattฤฑ Bingรถl Karlฤฑovaโdan baลlayฤฑp Marmaraโya kadar geliyor. Marmaraโdan da Yunanistanโa gidiyor. Kuzey Anadolu fayฤฑ dรผnyanฤฑn en tehlikeli faylarฤฑndan biridir. Bu fayฤฑn her neresinde bir deprem olursa bunun batฤฑsฤฑ bir sonraki deprem iรงin hedef haline gelir. 1999 depremi Adapazarฤฑ yรถresinde olduฤunda biz hemen baฤฤฑrdฤฑk. Neden รงรผnkรผ Adapazarฤฑโnฤฑn batฤฑsฤฑnda Marmara Denizi yani ฤฐstanbul var. Ve ฤฐstanbul hedef haline geldi. Kuzey Anadolu fayฤฑ, depremleri doฤudan batฤฑya doฤru taลฤฑyor. 1999 depremindeki kฤฑrฤฑk Kรถrfezโin denize aรงฤฑldฤฑฤฤฑ yerde durdu. Onun iรงin biz alarm verdik gerekli รถnlemlerin alฤฑnmasฤฑ iรงin. 1999 yฤฑlฤฑnda baลladฤฑk, รถnlem alฤฑnsฤฑn diye baฤฤฑrmaya hรขlรข baฤฤฑrmaya devam ediyoruz. รรผnkรผ ฤฐstanbul tehdit altฤฑnda.”
“Marmara depremi ‘geliyorum’ diye baฤฤฑrฤฑyor. Bahsettiฤim gibi 1999โdan 2014โe kadar Marmaraโda yabancฤฑ ve Tรผrk ekiplerle denizde ileri araลtฤฑrmalar yaptฤฑk.
AB fonlarฤฑndan 80 milyon Euro harcandฤฑ bu araลtฤฑrmalara. Maalesef Tรผrkiye Cumhuriyeti hรผkรผmetlerinden bize tek kuruล para vermediler. Bu araลtฤฑrmacฤฑlarฤฑn sonucunda ลunu gรถrdรผk. Marmara Denizi bir deprem denizidir. Bu denizin oluลumu mevcut fay sisteminin, deprem รผreten sistemin faaliyetleri sonucu geliลmiลtir.
Denizin oluลumu depreme baฤlฤฑ yani. Bu denizin altฤฑndaki faylar aktiftir. Ve her biri 7 ลiddetinden bรผyรผk deprem รผretme potansiyeline sahiptir. Tarihi dรถnemlerde bazen Marmara Denizi boydan boya kฤฑrฤฑlmฤฑลtฤฑr. 7.5-7.6 ลiddetinde deprem รผretmiลtir.
Bazen parรงa parรงa kฤฑrฤฑlmฤฑล, daha kรผรงรผk depremler รผretmiลtir. Bugรผn iรงin Marmara Deniziโnin altฤฑndaki fay sisteminin yeni deprem รผretme tekerrรผr periyodu dolmak รผzeredir.
Marmaraโnฤฑn altฤฑndaki fay sistemi her 250 senede bir 7.0 ลiddetinin รผzerinde deprem รผretmiลtir. En son tarih 1766โdฤฑr. Onun รผzerine 250 eklediฤiniz zaman 2016-2017 periyodun dolduฤudur. รฤฑkan sonuรง artฤฑ/eksi bunun รผzerine 10-15 sene deฤiลebilir. 7.0โden bรผyรผk deprem olma olasฤฑlฤฑฤฤฑ yรผzde 63โtรผr. Marmara en az 7.2 bรผyรผklรผฤรผnde bir deprem bekliyor.”
TSUNAMฤฐ BรYรK ฤฐHTฤฐMAL
“Marmaraโda her bรผyรผk depremi bir tsunami takip etmiลtir. Mesela 1509 depreminde surlarฤฑn รผzerini aลmฤฑลtฤฑr. Surlar 6-7 metre. Yaklaลฤฑk 10 metre yรผkseldiฤini dรผลรผnรผyoruz sularฤฑn.
Tuzla aรงฤฑklarฤฑnda 17 bin sene รถnce bugรผnkรผ bรผtรผn adalardan daha fazla bir alan bรผyรผk bir depremde denizin dibine kaymฤฑลtฤฑr. Ve deniz altฤฑnda รงok bรผyรผk bir heyelan meydana getirmiลtir. O heyelanฤฑn oluลturduฤu tsunaminin yรผksekliฤi 10 metre. Dolayฤฑsฤฑyla bu depremden sonra da olma olasฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑ yรผksek gรถrรผyoruz. Bunlar bilimsel araลtฤฑrmalar sonucu ortaya รงฤฑkmฤฑลtฤฑr.”
YETERLฤฐ รNLEMLER ALINMADI
“Yaptฤฑฤฤฑmฤฑz araลtฤฑrmalardan sonra ฤฐstanbulโu tehlikeli bรถlge ilan ettik. Yerbilimcileri olarak alarm verdik. Fakat birรงok kurum kulak asmadฤฑ. Son zamanlarda biraz ciddiye almaya baลladฤฑlar. รevre ve ลehircilik Bakanฤฑ Mehmet รzhaseki bugรผn รงok doฤru ลeyler sรถylรผyor.bizim fikirlerimizi destekliyor sรถyledikleri. Bence รงok ลey yapฤฑldฤฑ. Ama yapฤฑlmasฤฑ gerekenler yanฤฑnda yapฤฑlanlar henรผz daha yรผzde 10.”
“Bir kenti depreme hazฤฑrlamak sadece o kenti yapฤฑ stokunu ele almakla olmaz. Kentin bรผtรผn bileลenlerini depreme gรผvenli hale getirmek lazฤฑm. Bir tanesi halktฤฑr. Haklฤฑ depreme hazฤฑrlamak gerekli. Eฤitim รงok รถnemli. Mesela evlerde รงoฤu insan elektrik ลalterinin nerede olduฤunu ve nasฤฑl indireceฤini bilmez. Halbuki deprem geรงtikten hemen sonra ilk yapฤฑlacak iล, gidip o ลalteri indirmek, doฤalgaz vanasฤฑnฤฑ kapatmak ve bir yangฤฑn varsa yangฤฑn tรผpรผyle hemen mรผdahale etmektir. Yangฤฑn tรผpรผnรผn nasฤฑl รงalฤฑลtฤฑฤฤฑnฤฑ bilmek gerek. รoฤu insan bilmiyor. Bu รงok bรผyรผk bir tehlike. Depremden sonra hemen baลlayan bir yangฤฑn yok edilebilecekken bรผyรผyor. Dรผnyada depremin รถldรผrdรผฤรผnden รงok daha fazla รถlรผm bu yangฤฑn, gaz patlamalarฤฑ ve elektrikten oluyor. รnce insanฤฑ depreme hazฤฑrlamak gerekli. Deprem bilincini vermeli.”
MฤฐLYONLARCA TON MOLOZ รIKACAK รEVRE FELAKETฤฐ OLACAK
“Bir kent รงevresiyle de bilinir. Deprem en bรผyรผk รงevre felaketidir. Depremde evler yฤฑkฤฑlacaฤฤฑ iรงin milyonlarca ton moloz รงฤฑkacak. รimento, beton, demir ve birtakฤฑm maddeler. ฤฐstanbulโda bir gรผnde binlerce ton parlayฤฑcฤฑ, zehirli kimyevi madde imal ediliyor. Depremde bunlarฤฑn yere, suya, havaya yayฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ dรผลรผnรผn. Ne biรงim bir รงevre felaketi olur. Bir hesaplama yapmฤฑลtฤฑk. Beklenen Marmara depreminde aรงฤฑฤa รงฤฑkacak molozu binlerce kamyon taลฤฑsa iki sene sรผrรผyor. Bu kadar molozu nereye dรถkecekler? Denize. Denize dรถkรผldรผฤรผnde besin zincirindeki zehirlemeyle insanlarฤฑ uzun dรถnemde kanser edersiniz.”
BARAJLAR DEVREDEN รIKARSA SALGIN HASTALIKLAR BAลLAR
(Altyapฤฑ. Kanalizasyon, yollar, barajlar, tesisler, kรถprรผlerโฆ Bugรผn ฤฐstanbulโdaki barajlarฤฑn eski olduฤunu ve depreme gรผvenli olmadฤฑฤฤฑnฤฑ biliyoruz. Depremde bu barajlardan 1-2 tanesi devreden รงฤฑkarsa ne olur?)
“ฤฐstanbul salgฤฑn hastalฤฑktan kฤฑrฤฑlฤฑr.
Kentin bir baลka bileลeni kent yรถnetimidir. Belediye baลkanฤฑ ve diฤerleri. muhtar da dahil. Depremde ne yapacaklarฤฑnฤฑn, nasฤฑl yรถneteceklerinin, acil durum yรถnetimini nasฤฑl becereceklerinin eฤitimini almฤฑลlar mฤฑ?
Diyelim ki ben enkazdan birini รงฤฑkardฤฑm. Hangi hastaneye gรถtรผreceฤim? Kimse bilmiyor. รรผnkรผ kimse bunu anlatmฤฑyor.
รnlem aldฤฑk diyorlar ama ne รถnlemi? Bir dรถnem her ilรงede afet yรถnetim merkezleri kurulmuลtu ama kaldฤฑrฤฑldฤฑ. Her ilรงede depremde insanlarฤฑn toplanacaฤฤฑ yerler vardฤฑ. Kaldฤฑrฤฑldฤฑ.
Bir kฤฑsmฤฑ alฤฑลveriล merkezi oldu. Bir diฤer bileลen de bina, yapฤฑ stoฤu. ฤฐstanbulโdaki yapฤฑ stoฤunun yรผzde 60โฤฑnฤฑn รงรผrรผk olduฤu sรถyleniyor. Bunlar resmi rakamlar. Ortada korkunรง bir tablo var. Ben size desem ki hiรง merak etmeyin, ฤฐstanbul depreminde yaลayan binalarฤฑn yรผzde 99โuna bir ลey olamayacak. Sevinmez misiniz? Geriye kalan yรผzde 1โi hesaplayalฤฑm. ฤฐstanbulโda 1 milyon 600 bin bina var. Yรผzde 1โi 16 bin bina yapar.
Her binayฤฑ 5 katlฤฑ dรผลรผnelim. Etti mi 80 bin kat. Her kata 4 daire koy. 320 bin eder. Evlere de bir kiลi koy. 320 bin kiลinin hayatฤฑ tehlikede demek.
En dรผลรผk hesaplamada bile rakamlar yรผz binleri buluyor. Bu iลin ลakasฤฑ yok.”
