AKP’nin MHP’ye sunduฤu baลkanlฤฑk sistemine iliลkin anayasa deฤiลiklik teklifinde ilk cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑ seรงiminin 2019’da yapฤฑlmasฤฑ รถngรถrรผlรผrken, Cumhurbaลkanฤฑ Tayyip Erdoฤan’ฤฑn o sรผreye kadar dรผzenlemedeki bazฤฑ yetkileri kullanmasฤฑ da saฤlanacak.
Bazฤฑ AKP’li yetkililer, baลkanlฤฑk sistemi รถzellikleri taลฤฑyan yeni modelin adฤฑnฤฑn “Cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑ sistemi” olarak tanฤฑmlandฤฑฤฤฑnฤฑ belirtirken, ilk cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑ seรงiminin 2019 yฤฑlฤฑnda yapฤฑlmasฤฑnฤฑn รถngรถrรผldรผฤรผnรผ kaydettiler.
Erdoฤan bugรผn konuya iliลkin, “Anayasa รงalฤฑลmasฤฑndaki (tanฤฑmฤฑn) cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑ ya da baลkanlฤฑk olmasฤฑ benim aรงฤฑmdan sฤฑkฤฑntฤฑ deฤil.. Taslak metni henรผz gรถrmedim” ifadesini kullandฤฑ.
Taslak hakkฤฑnda bilgi sahibi AKP’li bir yetkili, 2019’a kadar Erdoฤan’ฤฑn gรถrevini sรผrdรผrรผrken, yeni sistemde tanฤฑmlanan bazฤฑ yetkileri kullanabileceฤini vurguladฤฑ. Aynฤฑ yetkili, “ลu anda รถne รงฤฑkan, seรงimin 2019 yฤฑlฤฑnda yapฤฑlmasฤฑ. Bunun mantฤฑฤฤฑ da gerekli mevzuatฤฑn o gรผne kadar hazฤฑrlanmasฤฑ” diye konuลtu.
Teklifte cumhurbaลkanฤฑnฤฑn parti รผyeliฤinin devamฤฑ da รถngรถrรผlรผyor. Erdoฤan, “Cumhurbaลkanฤฑnฤฑn partisiyle devamฤฑ daha gรผรงlรผ adฤฑmlar atฤฑlmasฤฑnฤฑ saฤlar. Cumhurbaลkanฤฑnฤฑn partisiyle baฤฤฑnฤฑn kesilmesi aktif yapฤฑnฤฑn zafiyetini getirir” ลeklinde konuลtu.
Mevcut anayasada, Cumhurbaลkanฤฑ’nฤฑn seรงildiฤi an partisiyle iliลiฤinin kesilmesi รถngรถrรผlรผyor.
CUMHURBAลKANLIฤI KARARNAMESฤฐ VE ATAMA YETKฤฐSฤฐ
Taslaฤa gรถre cumhurbaลkanฤฑ, yรผrรผtmenin alanฤฑna giren konularda “cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑ kararnamesi” รงฤฑkarabilecek. Temel hak ve รถzgรผrlรผkler ile ilgili konularda ise kararname รงฤฑkaramayacak.
Cumhurbaลkanฤฑ, Genelkurmay Baลkanฤฑ, MฤฐT Mรผsteลarฤฑ, rektรถrler baลta olmak รผzere รผst dรผzey bรผrokratlarฤฑ, belli oranda HSYK ve Anayasa Mahkemesi รผyesini atayabilecek.
รNฤฐTER YAPI VE ฤฐKฤฐ KEZ SEรฤฐLME HAKKI
Taslaฤa gรถre รผlkenin รผniter yapฤฑsฤฑ ve tek meclisli sistem korunacak. Cumhurbaลkanฤฑ, beลer yฤฑllฤฑฤฤฑna en fazla iki kez seรงilebilecek. Seรงim iki turlu olacak. ฤฐlk turda yรผzde 50 oy รงฤฑkmazsa, ikinci tura en fazla oyu alan iki aday katฤฑlacak. Burada en yรผksek oyu alan cumhurbaลkanฤฑ seรงilecek.
Taslak mevcut haliyle kalฤฑrsa, 2019 yฤฑlฤฑna kadar gรถrevini sรผrdรผrecek olan Erdoฤan’ฤฑn, iki cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑ seรงimine daha katฤฑlma ve seรงilmesi halinde 2029’a kadar bu koltukta oturma imkanฤฑ bulunuyor.
CUMHURBAลKANI YARDIMCILIฤI, FESฤฐH VE KABฤฐNE
Yeni sistemde cumhurbaลkanฤฑnฤฑn bir yardฤฑmcฤฑsฤฑ olacak. MHP’nin de sฤฑcak bakmasฤฑ halinde cumhurbaลkanฤฑ yardฤฑmcฤฑsฤฑ sayฤฑsฤฑnฤฑn ikiye รงฤฑkabileceฤi belirtiliyor. Sistem yรผrรผrlรผฤe girdiฤi anda Baลbakanlฤฑk makamฤฑ da kaldฤฑrฤฑlฤฑyor.
Fesih konusunun anayasa taslaฤฤฑna nasฤฑl gireceฤiyse henรผz netleลmedi. AKP’li bir yetkili “ลu anda fesih konusu taslakta yer almฤฑyor, eฤer konulursa cumhurbaลkanฤฑ ve meclisin karลฤฑlฤฑklฤฑ olarak birbirini feshetmesi ลeklinde dรผzenleme yapฤฑlabilir” ifadesini kullandฤฑ.
Aynฤฑ yetkili taslakta cumhurbaลkanฤฑnฤฑn kabineyi parlamento dฤฑลฤฑndan atamasฤฑnฤฑn dรผzenlendiฤini de belirterek, parlamento iรงinden atama yapฤฑlฤฑrsa atanan bakanฤฑn milletvekilliฤinin dรผลeceฤini de belirtti.
MECLฤฐS DIลINDAN DA ADAY GรSTERฤฐLEBฤฐLECEK
Dรผzenlemeye gรถre, mecliste 20 milletvekili bulunup, grup kurma hakkฤฑ olan partiler cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑ adayฤฑ gรถsterebilecek. Ayrฤฑca, parlamento dฤฑลฤฑnda olmasฤฑna karลฤฑn son genel seรงimde yรผzde 5’in รผzerinde oy alan partilerin aday gรถstermesi de seรงenekler arasฤฑnda.
MHP KฤฐLฤฐT PARTฤฐ KONUMUNDA
Tรผrkiye’nin yรถnetim ลeklinin baลkanlฤฑk sistemine dรถnรผลtรผrรผlmesini savunan ancak bunun iรงin gereken anayasa deฤiลikliฤini tek baลฤฑna referanduma taลฤฑyabilmek iรงin TBMM’de en az 14 sandalye desteฤine daha ihtiyaรง duyan AKP, bu konuda TBMM’de 39 sandalye ile temsil edilen MHP’ye gรผveniyor.
AKP’nin taslak teklifi bu hafta MHP’ye ulaลtฤฑrฤฑlฤฑrken, iki parti arasฤฑnda kurulacak komisyonda teklife son ลeklinin verilmesi amaรงlanฤฑyor.
Ancak MHP’den dรผn ihraรง edilen Gaziantep Milletvekili รmit รzdaฤ ile birlikte hareket eden, dรถrt ya da beล milletvekilinin olasฤฑ teklife red oyu vermeleri bekleniyor.
KOMฤฐSYON ฤฐKฤฐ KฤฐลฤฐDEN OLUลUYOR
Baลkanlฤฑk sistemini iรงeren anayasa deฤiลiklik teklifini hazฤฑrlamak รผzere, AKP, Genel Sekreter Abdรผlhamit Gรผl’รผ, MHP ise Afyonkarahisar Milletvekili Mehmet Parsak’ฤฑ gรถrevlendirildi.
Yฤฑldฤฑrฤฑm ve Bahรงeli iki kiลilik bu komisyona CHP’nin de katฤฑlabileceฤini ifade etse de, CHP’li yetkililer baลkanlฤฑk sistemi dรผzenlemesini peลinen reddedeceklerini aรงฤฑklฤฑyor.
Yฤฑldฤฑrฤฑm bugรผn yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada “Hazฤฑrlฤฑklarda sona geldik. Anayasa deฤiลiklik teklifini bugรผnlerde Meclis’e sunmuล olacaฤฤฑz” diye konuลtu.
