Baลkanlฤฑk sistemiyle ilgili ilk somut adฤฑmฤฑn bugรผn atฤฑlacaฤฤฑnฤฑ belirten Hรผrriyet yazarฤฑ Abdulkadir Selvi, AK Parti’nin teklifinin netleลtiฤini yazdฤฑ.
Selvi’nin aktardฤฑฤฤฑna gรถre, Baลbakan Binali Yฤฑldฤฑrฤฑmโฤฑn baลkanlฤฑฤฤฑnda yapฤฑlan toplantฤฑya kadar baลkanlฤฑkla ilgili รงalฤฑลmalarฤฑ AK Partiโde Genel Sekreter Abdulhamit Gรผl, Cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑโnda ise Cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑ Baลdanฤฑลmanฤฑ Prof. Dr. ลรผkrรผ Karatepe baลkanlฤฑฤฤฑndaki bir heyet yรผrรผttรผ. Baลbakanโฤฑn baลkanlฤฑฤฤฑnda hafta sonu yapฤฑlan toplantฤฑda metne son ลekli verildi. Baลbakan Binali Yฤฑldฤฑrฤฑm’ฤฑn, bugรผn MHP lideri Devlet Bahรงeli’yle gรถrรผลerek baลkanlฤฑk sistemiyle ilgili 2 teklif sunacaฤฤฑ belirtildi: 1- Baลkanlฤฑk sistemine yazฤฑlan yeni anayasa. 2- Mevcut Anayasaโnฤฑn baลkanlฤฑk sistemine gรถre uyarlanmasฤฑ.
‘MHP’NฤฐN KIRMIZI รฤฐZGฤฐLERฤฐ KORUNUYOR’
Selvi, mevcut Anayasaโnฤฑn baลkanlฤฑk sistemine gรถre dรผzenlenen รงalฤฑลmayla ilgili elde ettiฤi bilgileri ลรถyle aktardฤฑ:
1- Baลkanlฤฑk sistemi รถneriliyor. Bรถylece, baลkanlฤฑk sistemi olacak ama adฤฑ anayasada, โCumhurbaลkanlฤฑฤฤฑ Sistemiโ olarak yer alacak ลeklindeki deฤerlendirmeler geรงerli deฤil.
2- ABDโdeki gibi bir baลkanlฤฑk sistemi รถneriliyor. Ama bazฤฑ farklฤฑlฤฑklar var. Federal sistemi deฤil, รผniter sistemi esas alan; รงift organlฤฑ deฤil, sadece parlamentoyu esas alan bir sistem รถneriliyor.
3- Anayasa deฤiลikliฤi iรงin milletvekili sayฤฑsฤฑ yetmeyen AK Parti, baลkanlฤฑk sistemiyle ilgili deฤiลiklikleri MHP ile yapacaฤฤฑ iรงin, mevcut Anayasaโdaki MHPโnin kฤฑrmฤฑzฤฑ รงizgileri korunuyor. Anayasaโnฤฑn baลlangฤฑรง bรถlรผmรผ kalฤฑyor.
4- Anayasaโnฤฑn ilk 4 maddesi korunuyor.
5- Anayasaโnฤฑn 66. maddesinde yer alan vatandaลlฤฑkla ilgili bรถlรผme dokunulmuyor.
SEรฤฐMLER 5 YILDA BฤฐR YAPILACAK
6- Cumhurbaลkanฤฑ yemini ifadesi, ‘Baลkan yemini’ olarak deฤiลtirilirken, yemin metnindeki yer alan ‘ve’ler รงฤฑkarฤฑlฤฑyor. Cumhurbaลkanฤฑ yemininin yer aldฤฑฤฤฑ 103. maddede 11 yerde, ‘ve’ ibaresi geรงiyor. Yemin metni,’ve, ve’ ลeklinde devam etmeyecek ลekilde dรผzenleniyor.
7- 1982 Anayasasฤฑโnฤฑn baลkanlฤฑk sistemine gรถre dรผzenlendiฤi metin 30-40 maddeden ve yasama, yรผrรผtme ve yargฤฑ bรถlรผmlerinden oluลuyor.
8- Amerikan sisteminde olduฤu gibi baลkan ile baลkan yardฤฑmcฤฑsฤฑ birlikte seรงilecek.
9- Seรงimler 5 yฤฑlda bir yapฤฑlacak.
BAลKANIN MECLฤฐS’ฤฐ FESฤฐH YETKฤฐSฤฐ YOK
10- Baลkanฤฑn Meclisโi fesih yetkisi yok.
11- Baลkanlฤฑk seรงimi ile milletvekili seรงimi aynฤฑ zamanda yapฤฑlacak.
12- Baลbakanlฤฑk sistemi kaldฤฑrฤฑlacak. Baลkan aynฤฑ zamanda yรผrรผtmenin baลฤฑ olacak. Baลkan, bakanlarฤฑnฤฑ Parlamento dฤฑลฤฑndan atayacak. Milletvekili seรงilenler bakan olamayacak.
13- Baลkanฤฑn kararname รงฤฑkarma yetkisi olacak. Baลkan, kanunla dรผzenlenen alanlarda kararname รงฤฑkaramayacak. Meclis, baลkanฤฑn รงฤฑkardฤฑฤฤฑ kararnameyi kabul etmediฤi takdirde o konuyla ilgili yasal dรผzenleme yapabilecek.
14- Baลkan kendi yรผrรผtme alanฤฑnฤฑ kararname ile dรผzenleyecek. Cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑโnฤฑn รงalฤฑลmalarฤฑ, Cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑ tรผzรผฤรผne, TBMM ise Meclis ฤฐรง Tรผzรผฤรผโne gรถre yรถnetildiฤi gibi baลkanlฤฑฤฤฑn yรผrรผtme alanฤฑyla ilgili faaliyetleri baลkanlฤฑk kararnamesi ile dรผzenlenecek.
15- Baลkanฤฑn รงฤฑkan kanunlarฤฑ veto etme yetkisi olacak. Baลkanฤฑn veto ettiฤi yasalar Parlamentoโdan aynฤฑ รงoฤunlukla deฤil, nitelikli รงoฤunlukla รงฤฑkarฤฑlabilecek.
‘BAลKANLIK VE MฤฐLLETVEKฤฐLฤฐ SEรฤฐMฤฐ 2019’DA’
Baลbakan Binali Yฤฑldฤฑrฤฑmโฤฑn, MHP lideri ile yapacaฤฤฑ gรถrรผลmenin hem baลkanlฤฑkla ilgili anayasa deฤiลikliฤinin hem de takvimin belirlenmesi aรงฤฑsฤฑndan bรผyรผk รถnem arz ettiฤini ifade eden Selvi, “ฤฐลler planlandฤฑฤฤฑ gibi yรผrรผrse, nisan-mayฤฑs ayฤฑnda referanduma gidilecek. Referandumda kabul edildiฤi takdirde ne olacak, hemen seรงime mi gidilecek? Hayฤฑr 2019โa kadar seรงim รถngรถrรผlmรผyor. Erdoฤan 2019โa kadar cumhurbaลkanฤฑ olarak gรถrevini sรผrdรผrecek. Bu arada baลkanlฤฑkla ilgili anayasa deฤiลikliฤi doฤrultusunda kanunlar รงฤฑkarฤฑlarak, sistem dรถnรผลtรผrรผlecek. Sisteminin dรถnรผลรผmรผnรผn 2 yฤฑlฤฑ almasฤฑ planlanฤฑyor. 2019โda ise baลkanlฤฑk seรงimi ile milletvekili seรงimi aynฤฑ tarihte yapฤฑlacak. Aรงฤฑlan sandฤฑktan 5 yฤฑl รผlkeyi yรถnetecek olan baลkanฤฑn hรผkรผmeti รงฤฑkacak” ifadelerini kullandฤฑ.
