Küresel finansın merkezi sayılan kurumlarda benzeri görülmemiş bir hukuk ve diplomasi savaşı patlak verdi. Trump yönetiminin Jerome Powell üzerindeki baskıları, ekonomi dünyasının dev isimlerini merkezi otoriteye karşı birleştirdi. Atılan adımlar sadece bir merkez bankası başkanının kariyerini değil, Amerikan finansal sisteminin on yıllardır koruduğu bağımsızlık kalesini de tartışmaya açıyor.
Hazine Bakanlığı görevinde bulunmuş Janet Yellen, Adalet Bakanlığı’nın devreye sokulmasını ürpertici bir girişim olarak tanımladı. Trump tarafından faiz oranlarını aşağı çekmek amacıyla yürütülen stratejiler, Yellen’a göre ülkeyi otoriter rejimlerin ekonomik modeline her geçen gün biraz daha yaklaştırıyor. Amerikan finansal sisteminin siyasi müdahalelere bu denli açık hale gelmesi, uzmanlar tarafından istikrarsızlığa giden bir yol şeklinde yorumlanıyor.
Ekonomi çevrelerinde yankılanan temel soru ise siyasi otoritenin para politikasına doğrudan müdahalesinin ne gibi sonuçlar doğuracağı üzerinde yoğunlaşıyor. Yellen, federal borçların faiz yükünü hafifletmek için merkez bankasına baskı kurulmasının demokratik kurumları zayıflatacağını savunuyor. Finansal özerkliğin kaybedilmesi durumunda piyasaların nasıl bir refleks göstereceği merak konusu olmaya devam ediyor.
Piyasa aktörleri pazar günü yaşanan gelişmeleri endişeyle takip ederken, Hazine Bakanı Scott Bessent‘in Trump ile bir görüşme gerçekleştirdiği öğrenildi. Görüşmede soruşturmanın yaratacağı karmaşanın finans piyasaları üzerinde yıkıcı etkiler bırakabileceği vurgulandı. Adli süreçlerin bir baskı aracı olarak kullanılması, yatırımcı güvenini temelinden sarsma potansiyeli taşıyor.
Ekonomistlerin ortak bildirisi ve kurumların geleceği
Federal Rezerv liderliğini üstlenmiş olan Ben Bernanke ve Alan Greenspan gibi ağır toplar, Jerome Powell’a destek vermek amacıyla bir araya geldi. Cumhuriyetçi ve Demokrat yönetimlerde görev yapmış dört eski Hazine bakanının da imzaladığı ortak bildiride, yürütülen soruşturma sert bir dille eleştirildi. Bildiride, merkez bankasına yönelik savcılık saldırılarının kurumun bağımsızlığını ortadan kaldırmayı hedeflediği belirtildi.
Hukuki süreçlerin para politikasına yön vermek için bir silah gibi kullanılması, gelişmekte olan piyasalarda görülen istikrarsız yönetim biçimlerine benzetildi. Amerika Birleşik Devletleri’nin en büyük gücü olan hukukun üstünlüğü ilkesinin bu süreçte büyük yara aldığı savunuluyor. Yaşananların enflasyon ve genel ekonomik işleyiş üzerinde son derece olumsuz yansımaları olacağı öngörülüyor.
Adalet Bakanlığı tarafından gönderilen jüri celbi, Jerome Powell’ın Senato bankacılık komitesine verdiği ifadeleri odağına alıyor. Kurum binasının yenilenme projesindeki bütçe aşımları, cezai kovuşturma tehdidinin ana gerekçesi olarak sunuluyor. Ancak pek çok gözlemci, bu durumun sadece faiz indirimlerini hızlandırmak için bir bahane olarak kullanıldığını düşünüyor.
Merkez bankasının özerk yapısına yönelik bu saldırılar, finansal piyasaların gelecekteki enflasyon beklentilerini de doğrudan etkileme riski barındırıyor. Yellen, piyasaların bu tabloyu “son derece ürpertici” bulması gerektiğini ve daha fazla endişe duymaları gerektiğini belirtiyor. Dolar ve Nasdaq Bileşik Endeksi vadeli işlemlerinde görülen dalgalanmalar, bu kaygıların yersiz olmadığını kanıtlıyor.
Finans piyasalarındaki belirsizlik ve onay süreci krizi
Yatırım uzmanları, Jerome Powell üzerindeki baskıların tahvil getirilerini yükselterek tüketicilerin borçlanma maliyetlerini artıracağı konusunda uyardı. Wilmington Trust yetkilileri, Trump’ın konut kredisi faizlerini düşürme hedefinin tam tersi bir sonuç doğurabileceğini savunuyor. İpotek faizlerinin artması, ev sahibi olmak isteyenlerin önündeki engelleri daha da büyütecektir.
Merkez bankasının enflasyonu düşürme iradesine dair şüphelerin artması, yatırımcıların anapara kayıpları için daha yüksek tazminat talep etmesine yol açacak. Atılan adımlar, sadece mevcut yönetimi değil, bir sonraki başkanın piyasaları ikna etme kapasitesini de zayıflatacak. Güven kaybı yaşandığında, enflasyonun dizginlenmesi çok daha maliyetli bir süreç haline gelebilir.
Trump’ın bu hamlesinin, Federal Rezerv yönetim kurulunu Jerome Powell etrafında daha sıkı kenetleyeceği tahmin ediliyor. Yeni atanacak adayların Senato onay sürecinde büyük engellerle karşılaşması bekleniyor. Cumhuriyetçi senatörlerin bile bu hukuki mesele çözülmeden herhangi bir atamayı desteklemeyeceklerini açıklaması, yönetimdeki tıkanıklığı derinleştiriyor.
Gelecek dönemde Jerome Powell’ın görev süresi sona erse bile yönetim kurulunda kalmaya devam etmesi, Trump’ın kendi ekibini kurma planlarını altüst edebilir. Finansal sistemin temeli olan borçlanma mekanizması, güven erozyonu nedeniyle ağır darbe alabilir. Sermaye maliyetlerinin artması, ekonominin genel işleyişinde istenmeyen domino etkilerini tetikleme ihtimalini her geçen gün artırıyor.
